ΒΙΟΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ - ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Πληροφορίες Μαθήματος

ΤίτλοςΒΙΟΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ - ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ / BIOARCHAEOLOGY - PALAEOENVIRONMENT
ΚωδικόςΑΠΡ308
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΙστορίας και Αρχαιολογίας
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή

Πρόγραμμα Σπουδών

: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2006-2007 β
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξά­μηνοΈτοςΔΜECTS
ΚΟΡΜΟΣΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΚΑΤ' ΕΠΙΛΟΓΗΝΧειμερινό/Εαρινό-36

Πρόγραμμα Σπουδών

: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2006-2007
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξά­μηνοΈτοςΔΜECTS
ΚΟΡΜΟΣΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΚΑΤ' ΕΠΙΛΟΓΗΝΧειμερινό/Εαρινό-35

Πληροφορίες Τάξης

ΤίτλοςΒΙΟΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ - ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Ακαδημαϊκό Έτος2013 – 2014
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες
  • Σουλτάνα-Μαρία Βαλαμώτη
  • Ελευθερια Τσουκαλα
Class ID
280093232
Τύπος Μαθήματος
  • Επιστημονικής ΠεριοχήςΠρόκειται για τα μαθήματα εκείνα που αναφέρονται σε γνωστικά πεδία που εντάσσονται άμεσα στο επιστημονικό αντικείμενο του Προγράμματος Σπουδών. Συνήθως διδάσκονται από το δεύτερο εξάμηνο των σπουδών και μετά, χωρίς βεβαίως να αποκλείεται η ένταξή τους και στο πρώτο. Παραδείγματα τέτοιων μαθημάτων είναι η Φυσιολογία φυτών, η Βιολογία κυττάρου κα.
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Γενικές Προαπαιτήσεις
Προτείνεται η επιλογή του μετά την κατοχύρωση του ΑΠΡ 101 και του ΑΠΡ 602, χωρίς να είναι προαπαιτούμενα
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα αποτελεί μια προσέγγιση των καταλοίπων του φυσικού περιβάλλοντος τα οποία συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την ανθρώπινη δραστηριό¬τητα κατά το παρελθόν. Τα κατάλοιπα αυτά κάποτε αποτέλεσαν ζωντανούς οργανισμούς οι οποίοι ενσωματώθηκαν κυρίως σε αρχαιολογικές αλλά και φυσικές αποθέσεις ως αποτέλεσμα της χρήσης ή διαχείρισης από τον άνθρωπο. Η εξέταση επιμέρους κατηγοριών «βιοαρχαιολογικών» καταλοίπων όπως είναι για παράδειγμα τα έντομα, τα μαλάκια, τα οστά των ζώων, η γύρη, τα φυτά κλπ., παρέχει τη δυνατότητα να διαπιστωθεί η πολύτιμη συμβολή αυτών των κατά κανόνα παραγνωρισμένων αρχαιολογικών ευρημάτων, στην αποκατάσταση των συνθηκών διαβίωσης και της καθημερινής ζωής των ανθρώπων που έζησαν κατά το παρελθόν. Όπως προκύπτει μέσα από το μάθημα, τα βιοαρχαιολογικά κατάλοιπα είναι σε θέση να δώσουν πληροφορίες για την οικονομική και κοινωνική οργάνωση των κοινωνιών του παρελθόντος, αρκεί να χρησιμοποιούνται με τον ανάλογο προβλημα¬τισμό. Τα παραδείγματα που παρουσιάζονται αφορούν τον ελλαδικό κυρίως χώρο, αλλά γίνονται και αναφορές σε άλλα μέρη της Ευρώπης και της Ασίας. Στο πλαίσιο του μαθήματος, παράλληλα με τη διδασκαλία, περιλαμβάνεται και επαφή με το πρακτικό μέρος της βιοαρχαιολογίας, μέσα από επισκέψεις σε εργαστηριακούς χώρους και στο πεδίο. Εβδομάδα #1 Βιοαρχαιολογία: Ορισμός και περιεχόμενο του όρου. Στο πρώτο μάθημα εξετάζεται το περιεχόμενο του όρου ‘Βιοαρχαιολογία’, ακολουθώντας τον ορισμό του Karl Butzer και την πολυετή διδασκαλία της Βιοαρχαιολογίας στο ΑΠΘ. Η Βιοαρχαιολογία περιλαμβάνει την Αρχαιοβοτανική και την Αρχαιοζωολογία. Εξετάζονται τα δύο επιμέρους γνωστικά αντικείμενα καθώς και η ιστορία της συγκεκριμένης έρευνας στο διεθνή και ελληνικό χώρο. Εβδομάδα #2 Αρχαιοζωολογία: Εξετάζεται το περιεχόμενο της Αρχαιοζωολογίας, η μεθοδολογία της, τα ερωτήματα που θέτει, οι δυνατότητες και οι περιορισμοί της Αρχαιοζωολογικής έρευνας. Στο πλαίσιο του μαθήματος εξετάζονται σύντομα και οι επιμέρους κλάδοι της αρχαιοεντομολογίας και της αρχαιοπαρασιτολογίας. Το μάθημα αναπτύσσεται μέσα από παραδείγματα κυρίως του Ελλαδικού χώρου. Εβδομάδα #3 Αρχαιοζωολογία: Εργαστήριο εξοικείωσης με το αρχαιοζωολογικό υλικό σε συνεργασία με την καθηγήτρια κ. Ευαγγελία Τσουκαλά στην αίθουσα ασκήσεων Γεωλογίας της Σχολής Θετικών Επιστημών. Εβδομάδα #4 Αρχαιοβοτανική: Ορισμοί και ιστορία της έρευνας Εβδομάδα #5 Αρχαιοβοτανική: α)Μεθοδολογία στο πεδίο και το εργαστήριο. Οι φοιτητές εξοικειώνονται με τις μεθόδους συλλογής αρχαιοβοτανικού υλικού στο πεδίο ανάλογα με τις συνθήκες διατήρησης και παρακολουθούν σχετικό βίντεο. Γίνεται σύντομη παρουσίαση των μεθόδων που ακολουθούνται στο εργαστήριο για μικρο- και μάκρο-κατάλοιπα. Εξετάζεται αναλυτικά η μεθοδολογία διαλογής και προσδιορισμού των αρχαιοβοτανικών μακρο-καταλοίπων.β) Μεθοδολογία ανάλυσης. Οι φοιτητές έρχονται σε πρώτη επαφή με την ποσοτικοποίηση και ανάλυση του αρχαιοβοτανικού υλικού. Εβδομάδα#6 Αρχαιοβοτανική: Εργαστήριο στη διαλογή και τον προσδιορισμό αρχαιοβοτανικού υλικού. Οι φοιτητές εξοικειώνονται με τη διαλογή του υλικού της επίπλευσης χώματος και με τη διαδικασία προσδιορισμού των απανθρακωμένων φυτικών καταλοίπων. Εβδομάδα #7 Αρχαιοβοτανική: Εργαστήριο στη διαλογή και τον προσδιορισμό αρχαιοβοτανικού υλικού. Διαλογή στο βαρύ υπόλοιπο των δειγμάτων επίπλευσης. Οι φοιτητές εξασκούνται στη διαλογή με στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων που θα τους χρησιμεύσουν στο πεδίο. Εβδομάδα #8 Αρχαιοβοτανική: Οι χρήσεις των φυτών στην Προϊστορική Ελλάδα. Με βάση το πλούσιο αρχαιοβοτανικό υλικό από την Ελλάδα επιχειρείται σύντομη επισκόπηση των ειδών των φυτών που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη Νεολιθική και την Εποχή του Χαλκού, αλλαγές μέσα στο χρόνο και τοπικές διαφοροποιήσεις. Εβδομάδα #9 Αρχαιοβοτανική: Ειδικά θέματα αρχαιοβοτανικής έρευνας στο ΑΠΘ. Εξετάζεται το θέμα της μεταποίησης των καρπών για κατανάλωση με ειδική αναφορά στο πλιγούρι, τον οίνο και τη φάβα Εβδομάδα #10 Παρουσίαση εργασιών: Η αρχή της γεωργίας στην Ελλάδα, Η συμβολή της εθνογραφικής έρευνας στην αρχαιοβοτανική ανάλυση, Η συμβολή της πειραματικής έρευνας στην αρχαιοβοτανική ανάλυση, Η επίδραση του μέσου διατήρησης του αρχαιοβοτανικού υλικού στην ερμηνεία των δεδομένων. Εβδομάδα #11 Παρουσίαση εργασιών: Η εκμετάλλευση της αμπέλου στην προϊστορική Ελλάδα, Η εκμετάλλευση της ελιάς στην προϊστορική Ελλάδα Εβδομάδα #12 Παρουσίαση εργασιών: Φαρμακευτικά, αρωματικά και ψυχοτρόπα φυτά στην προϊστορική Ελλάδα, Η χρήση των άγριων καρπών και φρούτων στην προϊστορική Ελλάδα Εβδομάδα #13 Παρουσίαση εργασιών: Το πλαίσιο της κατανάλωσης των φυτών στην προϊστορική Ελλάδα, Η συμβολή της αρχαιοβοτανικής Έρευνας στη διερεύνηση πολιτισμικών επαφών.
Λέξεις κλειδιά
Βιοαρχαιολογία, Αρχαιοζωολογία, Αρχαιοβοτανική, μεθοδολογία
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Στοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με τα βιοαρχαιολογικά κατάλοιπα, της δυνατότητες και τους περιορισμούς της μελέτης τους στη διερεύνηση γενικότερων αρχαιολογικών ζητημάτων καθώς και η εξάσκηση των φοιτητών σε πρακτικά ζητήματα όπως η διαλογή και η επίπλευση για τη συλλογή βιοαρχαιολογικών καταλοίπων.
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Βαλαμώτη, Σ. Η αρχαιοβοτανική έρευνα της διατροφής στην προϊστορική Ελλάδα, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2009
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Ενδεικτικά παρατίθενται κάποιες βιβλιογραφικές παραπομπές. Με τα θέματα των εργασιών οι φοιτητές λαμβάνουν εκτενή βιβλιογραφία για κάθε επιμέρους θέμα. 1. Halstead, P. 1996. The development of agriculture and pastoralism in Greece: when, how, who and what? Στο D.R. Harris (εκδ.) 1996. The Origins and Spread of Agriculture and Pastoralism in Eurasia. London, University College Press. 297-309. 2. Hansen, J. 1992. Franchthi cave and the beginnings of agriculture in Greece and the Aegean. Prehistoire de l’Agriculture: Nouvelles Approches Experimentales et Ethnographiques. Monographie du CRA n.6. Paris, Editions CNRS. 231-247. 3. Andreou, S. and Kotsakis, Κ. 1994. Prehistoric rural communities in perspective: the Langadas survey project. Στο P. N. Doukelis και L. G. Mendoni (εκδ..) Structures Rurales et Sociétés Antiques, 17-25. Paris, Annales Litteraires de l’Université de Besançon. 4. Athanasiadis, A. and Gerasimidis, N. 1995. Woodland history of northern Greece from the mid Holocene to recent time based on evidence from peat pollen profiles. Vegetation History and Archaeobotany 4, 109-116. 5. Valamoti, S. M. 2004. Plants and People in Neolithic and Early Bronze Age northern Greece. B.A.R. 1258, Oxford. 6. Megaloudi, F. 2006. Plants and Diet in Greece from Neolithic to Classical Periods. B.A.R. , Oxford.
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Διαφάνειες
  • Βιντεοδιαλέξεις
  • Πολυμεσικό υλικό
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
Περιγραφή
Η διδασκαλία του μαθήματος γίνεται με διαλέξεις, με τη χρήση προβολών διαφανειών, προβολή εικόνων σε Power-point. Επίσης στο πλαίσιο του μαθήματος πραγματοποιούνται επισκέψεις σε αρχαιολογικά μουσεία ή/και αρχαιολογικούς χώρους και δίνονται θέματα για εργασίες με την αντίστοιχη βασική βιβλιογραφία. Οι εργασίες είναι υποχρεωτικές και συμβάλλουν στη συνολική αξιολόγηση των φοιτητών.
Οργάνωση Μαθήματος
  • Διαλέξεις: (Ομαδικά, Erasmus)
  • Συγγραφή εργασίας / εργασιών:
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Προφορική εξέταση: 50% Γραπτή εργασία και προφορική παρουσίασή της: 50%. Κατά την προφορική εξέτασή τους οι φοιτητές κρίνονται ως προς τις γνώσεις που απέκτησαν, ως προς την κατανόηση των ζητημάτων που εξετάζονται στα μαθήματα, την συμμετοχή τους στα εργαστήρια. Επίσης κρίνονται στην ικανότητά τους να αναπτύξουν ένα θέμα, συνθέτοντας τα βιβλιογραφικά δεδομένα σε εργασία την οποία παρουσιάζουν προφορικά με προβολή διαφανειών. Η παρακολούθηση του μαθήματος –μολονότι όχι υποχρεωτική— κρίνεται απαραίτητη καθώς η συμμετοχή στα εργαστήρια αποτελεί ένα από τα στοιχεία αξιολόγησης των φοιτητών. Τα θέματα των εργασιών, συνοδευόμενα από ενδεικτική βιβλιογραφία δίδονται στο πρώτο μάθημα.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εργασία (ΔιαμορφωτικήΗ διαμορφωτική αξιολόγηση (για βελτίωση) αναφέρεται στις τυπικές και άτυπες διαδικασίες αξιολόγησης που εφαρμόζονται από τους διδάσκοντες κατά τη διάρκεια του εξαμήνου προκειμένου να τροποποιήσουν της διδακτικές και μαθησιακές τους δραστηριότητες για να βελτιώσουν τη μάθηση των φοιτητών.)
  • Προφορική Εξέταση (ΣυμπερασματικήΗ συμπερασματική αξιολόγηση (για βαθμολόγηση) αναφέρεται στην αξιολόγηση της μάθησης και εκφράζει την ανάπτυξη που παρουσίασαν οι φοιτητές στο πλαίσιο του μαθήματος.)
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σχεδιασμός και διαχείριση έργων
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Τελευταία Επικαιροποίηση
21-09-2013

Έκδοση beta
Copyright © 2012 • Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης