ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ / PREHISTORIC SOCIETIES OF THE AEGEAN AND THE EASTERN MEDITERRANEAN IN THE BRONZE AGE
ΚωδικόςΑΠΡ603
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΙστορίας και Αρχαιολογίας
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID280007444

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας 2015-2019

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 0
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣΥποχρεωτικό ΕιδίκευσηςΧειμερινό/Εαρινό-6
ΙΣΤΟΡΙΑΣΥποχρεωτικό117

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ
Ακαδημαϊκό Έτος2016 – 2017
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Διδάσκοντες άλλων Κατηγοριών
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600057945
Τύπος Μαθήματος
  • Επιστημονικής Περιοχής
Κατηγορία Μαθήματος
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Προαπαιτούμενα Μαθήματα
  • ΑΠΡ101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την παρακολούθηση και επιτυχή εξέταση του μαθήματος, οι φοιτητές αναμένεται: - να αποκτήσουν μία ευρεία γνώση των αρχαιολογικών δεδομένων για την κατανόηση των κοινωνικοπολιτικών φαινομένων και των αντιλήψεων των ανθρώπων σε διάφορες περιοχές του Αιγαίου κατά την 3η και 2η χιλιετία π.Χ. - να είναι σε θέση να προσεγγίσουν με κριτικό τρόπο ειδικά ζητήματα που αφορούν τη διαμόρφωση του κοινωνικού τοπίου και ειδικών όψεων της υλικής ζωής των πολιτισμών που αναπτύχτηκαν στο Αιγαίο στην 3η και 2η χιλιετία π.Χ. και σχετίζονται με την τεχνολογία, την αρχιτεκτονική και την οργάνωση του χώρου, τις ανταλλαγές και τα δίκτυα, τα συστήματα γραφής και διοίκησης, τη διαχείριση των νεκρών, την τελετουργική κατανάλωση ποτού και τροφής, την εικονογραφία κλπ.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σχεδιασμός και διαχείριση έργων
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Εβδομάδα #1: Εισαγωγή: χρονολόγηση, ιστορία της έρευνας, ερμηνευτικές προσεγγίσεις, επιφανειακές έρευνες, επιστήμες και αρχαιολογία (βιοαρχαιολογία, γεωαρχαιολογία, αναλύσεις προέλευσης και τεχνολογίας), περιβάλλον και φυσικοί πόροι στο Αιγαίο. Εβδομάδα #2: Τελική Νεολιθική – Πρώιμη Εποχή Χαλκού (ΠΕΧ) στην ηπειρ. Ελλάδα & Μακεδονία (μέσα 4ης- 3η χιλ π.Χ.): γενικά χαρακτηριστικά της Τελικής Νεολιθικής (μέσα 4ης χιλ. π.Χ.): οικιστική οργάνωση, τεχνολογία, δίκτυα και ανταλλαγές. Βασικά στοιχεία της ΠΕΧ στην ηπειρ. Ελλάδα με έμφαση στην ΠΕ ΙΙ περίοδο (μέσα 3ης χιλ. π.Χ.): οικιστική οργάνωση, μνημειώδης αρχιτεκτονική (οικίες με διαδρόμους), μεταλλοτεχνία, τεχνολογία, πρακτικές κατανάλωσης και αποθήκευσης, διοίκηση και σφραγιστικά συστήματα, ανταλλαγές και δίκτυα επαφών, ταφικές πρακτικές - ΠΕΧ στη Μακεδονία: οικιστική οργάνωση, μεταλλοτεχνία, κεραμική, αποθήκευση, ταφικές πρακτικές. Οικονομικές και κοινωνικές ανακατατάξεις, νέες αντιλήψεις και κοινωνικές πρακτικές. Εβδομάδα #3: Πρώιμη Εποχή Χαλκού στο ΒΑ Αιγαίο, Τρωάδα, Κυκλάδες (3η χιλ. π.Χ.): αρχιτεκτονική και οργάνωση oικισμών, στρατηγικές επιβίωσης. Πρώτες ύλες και τεχνολογία: μεταλλοτεχνία, κεραμική, λιθοτεχνία. Κυκλαδικά ειδώλια και ταφικές πρακτικές Επαφές και δίκτυα επικοινωνίας: ο κοινωνικός ρόλος των μετάλλων και της ναυσιπλοΐας στις επικοινωνίες και οι νέες μορφές κοινωνικής πολυπλοκότητας. Εβδομάδα #4: Προ-ανακτορική Κρήτη Ι (3η χιλ. π.Χ.): οικιστική οργάνωση, νοικοκυριά και κοινότητες: Μύρτος Φούρνου Κορυφή, Βασιλική. Διαχείριση των νεκρών και ταφική αρχιτεκτονική, δημόσιες τελετουργίες και ιερά. Εβδομάδα #5: Προ-ανακτορική Κρήτη ΙΙ (3η χιλ. π.Χ.): τεχνολογία: κεραμική (παραγωγή και διακίνηση), μεταλλουργία (πρώτες ύλες, θέσεις με μεταλλουργικές δραστηριότητες, ο ρόλος των μετάλλων στη διαμόρφωση των δικτύων επαφών με το υπόλοιπο Αιγαίο). Ανταλλαγές και δίκτυα επαφών στο Αιγαίο και εκτός Αιγαίου. Σφραγίδες και σφραγιστικά συστήματα. Οι μηχανισμοί εμφάνισης τοπικών κοινωνικών ιεραρχιών: κοινωνικές ανακατατάξεις και ανταγωνισμοί. Εβδομάδα#6: Παλαιο-ανακτορική Κρήτη Ι (αρχές 2ης χιλ. π. Χ): η εμφάνιση των πρώτων ανακτόρων: παλαιές και νέες απόψεις για το ρόλο τους στο κοινωνικό τοπίο. Οικιστική οργάνωση, η αρχιτεκτονική των πρώτων ανακτόρων (Κνωσός, Φαιστός, Μάλια), δημόσιοι χώροι, αποθήκευση, τελετουργικοί χώροι: επιδεικτική κατανάλωση τροφής και ποτού, κεραμική τεχνολογία και κατασκευή πολυτελούς κεραμικής π.χ. καμαραϊκή κεραμική, εργαστήρια και κατασκευή αντικειμένων γοήτρου: το παράδειγμα της συνοικίας Μ στα Μάλια, η οργάνωση μικρότερων ανακτορικών συγκροτημάτων π.χ. Πετράς (ανατ. Κρήτη), Μοναστηράκι (κεντρ. Κρήτη), εμφάνιση γραφής (Γραμμική Α και Kρητική ιερογλυφική) και στοιχείων διοίκησης. Εβδομάδα #7: Παλαιο-ανακτορική Κρήτη ΙΙ (αρχές 2ης χιλ. π. Χ): ταφικές πρακτικές και διαχείριση των νεκρών: Αρχάνες και Μάλια. Η διαμόρφωση του λατρευτικού τοπίου στο νησί: ιερά κορυφής, λατρευτικά σπήλαια, υπαίθρια ιερά. Τεχνολογία: λίθινα αγγεία, σφραγίδες. Δίκτυα και ανταλλαγές στο Αιγαίο και στην ανατ. Μεσόγειο: νέα μέσα μεταφοράς, διαμόρφωση μικρής και μεγάλης εμβέλειας εμπορικών διαδρομών. Εβδομάδα #8: Μέση Εποχή Χαλκού και περίοδος των κάθ. λακκοειδών στην κεντρ. - νότια ηπειρ. Ελλάδα (2000-1600 π.Χ.): οικιστική οργάνωση και αρχιτεκτονική. Παραγωγή και διακίνηση της κεραμικής. Ταφικές πρακτικές και κοινωνική διαφοροποίηση: από το απλό στο σύνθετο νοικοκυριό από την ομοιογενή κοινότητα στις ιεραρχικές ενδοκοινοτικές διακρίσεις (ταφικοί τύμβοι Μεσσηνίας, νεκροταφεία εντός οικισμών στην Αργολίδα, τύμβοι Άργους). Το φαινόμενο των κάθετων λακκοειδών στην ηπειρ. Ελλάδα: τα δεδομένα και οι ερμηνευτικές προσεγγίσεις στις διαδικασίες ανάδειξης αριστοκρατικών ομάδων. Εβδομάδα #9: Νεο-ανακτορική περίοδος στην Κρήτη Ι (1750-1500 π.Χ.): τα νέα ανάκτορα και οι καινοτομίες τους: τελετουργικοί χώροι, δημόσιοι χώροι, ιερά, χώροι διαμονής, επέκταση της κατοίκησης στο τοπίο και διακοινοτική ιεραρχία: ανακτορικά συγκροτήματα, επαύλεις, αγροικίες, πόλεις, λιμάνια. Η κοινωνικοπολιτική οργάνωση στην Κρήτη κατά τη νεοανακτορική περίοδο: ερμηνευτικές προσεγγίσεις Εβδομάδα #10: Νεο-ανακτορική περίοδος στην Κρήτη ΙΙ (1750-1500 π.Χ.) – Η μινωϊκή επίδραση στο νησιωτικό Αιγαίο: τοιχογραφίες: εικονογραφία και συμβολικοί τρόποι έκφρασης. Λατρεία και χώροι λατρείας: λατρευτικά σπήλαια, ιερά κορυφής, ιερά ανακτόρων, αναθηματικά αντικείμενα, τελετουργικά σκεύη και σύμβολα λατρείας: ανάγλυφα ρυτά, ειδώλια, εικονογραφικές παραστάσεις σε σφραγιδόλιθους και δαχτυλίδια. Μεταλλοτεχνία και χρηστικά εργαλεία, χρυσοχοΐα, κεραμική. Ταφικές πρακτικές και ταφική διαφοροποίηση στο νησί (τα νεκροταφεία Κνωσού, τάφος Ιερό κλπ.) –«Μινωϊκή θαλασσοκρατία»? Η μινωική επίδραση από τη Μέση στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού στο νησιωτικό Αιγαίο: Φυλακωπή Μήλου, Αγία Ειρήνη Κέας, Κύθηρα. Ακρωτήρι, Θήρας: αρχιτεκτονική, τοιχογραφίες. Εβδομάδα #11: Μυκηναϊκή περίοδος στην ηπειρ. Ελλάδα: πρώιμη Μυκηναϊκή (1700-1400 π.Χ.) και ανακτορική περίοδος Ι (1400-1200 π.Χ.): οργάνωση οικισμών και ταφική αρχιτεκτονική στην πρώιμη Μυκηναϊκή περίοδο. Η εμφάνιση των ανακτορικών συστημάτων στη νότια και κεντρ. ηπειρωτική Ελλάδα. Μυκηναϊκές ακροπόλεις. Το ανάκτορο και ο άνακτας: δημόσιες συναθροίσεις και τελετές, τοιχογραφίες. Ανάκτορο και πόλη. Δημόσια έργα. Ταφική αρχιτεκτονική. Το μυκηναϊκό συμβολικό τοπίο. Το παράδειγμα των Μυκηνών. Εβδομάδα #12: Μυκηναϊκή ανακτορική περίοδος στην ηπειρ. Ελλάδα ΙΙ (1400-1200 π.Χ.): πινακίδες Γραμμικής Β και διοικητική οργάνωση, παραγωγή και εργαστήρια, δίκτυα και μυκηναϊκό εμπόριο στο Αιγαίο και στην ευρύτερη Μεσόγειο. Ναυάγια: εμπορικά φορτία και διαδρομές στην ανατ. Μεσόγειο. Εβδομάδα #13: Μυκηναϊκή επικράτεια στην Κρήτη και στα νησιά (1500-1400 π.Χ.) – ΥΕΧ Μακεδονία: Γραμμική Β, διοικητική οργάνωση και παραγωγικές δραστηριότητες στην Κρήτη. Τάφοι των «πολεμιστών» στην Κνωσό, νεκροταφεία θαλαμωτών τάφων στην Κρήτη. Η μυκηναϊκή επίδραση στις Κυκλάδες και στα Δωδεκάνησα – Η Ύστερη Εποχή του Χαλκού στη Μακεδονία: εναλλακτικοί τρόποι ζωής στο Αιγαίο. Οργάνωση των οικισμών στο ενδοκοινοτικό και διακοινοτικό επίπεδο: οι τούμπες Θεσσαλονίκης, Ασσήρου και Καστανά. Στρατηγικές επιβίωσης και ο ρόλος της αποθήκευσης. Νεκροταφεία και διαχείριση των νεκρών. Η υιοθέτηση στοιχείων του Μυκηναϊκού πολιτισμού: κεραμική, και κατανάλωση φαγητού και ποτού και αρωματικών ουσιών, επαφές με την κεντρ. Ευρώπη και τα Βαλκάνια.
Λέξεις Κλειδιά
Αιγαίο, εποχή του Χαλκού, Κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις, Ιδεολογία, Αρχιτεκτονική και οικιστική οργάνωση, Διοίκηση, Δίκτυα και επαφές
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Διαφάνειες
  • Πολυμεσικό υλικό
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
Η διδασκαλία του μαθήματος γίνεται με διαλέξεις που συνοδεύονται από τη χρήση εποπτικού υλικού σε μορφή power point. Εκτός από την προτεινόμενη βιβλιογραφία σε κάθε μάθημα δίνεται συνιστώμενη βιβλιογραφία για επιπρόσθετη αναζήτηση πληροφοριών. Οι φοιτητές –τριες ενθαρρύνονται στη συγγραφή εργασίας (όριο 3000 λέξεων). Τα μαθήματα αναρτώνται στο Blackboard με κωδικούς 21U015-Ανδρέου και 21U043-Τριανταφύλλου. Συχνά οργανώνονται εκπαιδευτικές εκδρομές σε αρχαιολογικούς χώρους και Μουσεία της χώρας.
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις391,3
Σεμινάρια30,1
Άσκηση Πεδίου321,1
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων321,1
Εκπαιδευτικές επισκέψεις και παρακολούθηση συνεδρίων / σεμιναρίων / εκδηλώσεων30,1
Συγγραφή εργασίας / εργασιών712,4
Σύνολο1806
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Η αξιολόγηση του μαθήματος γίνεται με προφορικές εξετάσεις. Οι προαιρετικές εργασίες ενισχύουν τη βαθμολογία εφόσον κριθούν επιτυχείς. Η παρακολούθηση του μαθήματος κρίνεται απαραίτητη καθώς η αξιολόγηση βασίζεται πρωτίστως σε θέματα που έχουν συζητηθεί κατά τη διάρκεια των διαλέξεων.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εργασία (Συμπερασματική)
  • Προφορική Εξέταση (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Dickinson, O. T. P. K. 2003 (Μετάφραση). Το Αιγαίο στην Εποχή του Χαλκού. Αθήνα: Εκδόσεις Καρδαμίτσα. Τreuil, R., Darque, P., Poursat, J-C. και G. Touchait. 1996 (Μετάφραση). Οι πολιτισμοί του Αιγαίου κατά τη Νεολιθική και την Εποχή του Χαλκού. Αθήνα: Εκδόσεις Καρδαμίτσα.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Barret, J. C. και P. Halstead (επιμ.). 2004. The Emergence of Civilisation Revisited. Oxford: Oxbow. Branigan, Κ. (επιμ.). 2001. Urbanism in the Aegean Bronze Age. SCAA 4. Oxford: Oxbow. Broodbank, C. 2009 (Μετάφραση). Οι Πρώιμες Κυκλάδες: Μία Ανάλυση στο Πλαίσιο της Νησιωτικής Αρχαιολογίας. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας. Cline, E. H. (επιμ.). 2010. Oxford Handbook of Bronze Age Aegean. Oxford: Oxford University Press. Cullen, T. (επιμ.). 2001. Aegean Prehistory. A Review. American Journal of Archaeology Supplement 1. Boston: Archaeological Institute of America. McEnroe, J. C. 2010. Architecture of Minoan Crete: Constructing Identity in the Aegean Bronze Age. Texas. University of Texas Press. Rutter, J. 2011. Aegean Prehistoric Archaeology. Προσβάσιμο στο: http://www.dartmouth.edu/~prehistory/aegean/. Shelmerdine, C. (επιμ.). 2008. The Cambridge Companion to the Aegean Bronze Age. Cambridge: Cambridge University Press.
Τελευταία Επικαιροποίηση
22-11-2015