Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Μετά την επιτυχή παρακολούθηση του μαθήματος, ο μεταπτυχιακός φοιτητής θα πρέπει:
• Να αντιλαμβάνεται την κρισιμότητα των περιβαλλοντικών προβλημάτων του πλανήτη, σε γενικό και τοπικό επίπεδο.
• Να αντιλαμβάνεται τη δυναμική συσχέτιση και αλληλεξάρτηση μεταξύ ανάπτυξης και περιβάλλοντος και να κατανοεί την αξία των αρχών της αειφορίας.
• Να γνωρίζει την ιστορική εξέλιξη και τις αιτίες που οδήγησαν στη σημερινή περιβαλλοντική υποβάθμιση και στην ανατροπή της οικολογικής ισορροπίας.
• Να γνωρίζει τις παγκόσμιες δράσεις για την αντιμετώπιση του περιβαλλοντικού προβλήματος.
• Να αντιλαμβάνεται την αξία των μεθοδολογικών προσεγγίσεων της ολοκληρωμένης διαχείρισης του περιβάλλοντος, της διαχείρισης της ζήτησης των φυσικών πόρων και της αποκεντρωμένης και συμμετοχικής διαχείριση για το περιβάλλον.
• Να αντιλαμβάνεται τη συμβατότητα των μεθόδων αποτίμησης και διαχείρισης του περιβάλλοντος με την παραδοχή και τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.
• Να κατανοεί τους μηχανισμούς και τις μεθόδους ελέγχου και προστασίας του περιβάλλοντος.
• Να γνωρίζει και να μπορεί να αξιολογήσει τις διαθέσιμες εναλλακτικές πηγές ενέργειας για διάφορες εφαρμογές.
• Να κατανοεί το ποσοτικό και ποιοτικό πρόβλημα διαχείρισης ενεργειακών πόρων,
• Να μπορεί να αποτιμήσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την παραγωγή, μεταφορά και χρήση ενεργειακών πόρων.
• Να γνωρίζει τις δυνατότητες εφαρμογής μεθόδων βελτιστοποίησης στη διαχείριση ενεργειακών πόρων.
• Να γνωρίζει τις γενικές αρχές της εθνικής και διεθνούς νομοθεσίας για την αποτίμηση και τη διαχείριση του περιβάλλοντος.
• Να μπορεί να συντάξει – στη βασική της μορφή – μια μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Περιεχόμενο Μαθήματος
Ενεργειακοί πόροι και περιβάλλον: Σχέση ενεργειακών και υδατικών πόρων. Η κατανάλωση ενέργειας στις αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες. Το ποσοτικό και το ποιοτικό πρόβλημα στη διαχείριση των ενεργειακών πόρων. Εξοικονόμηση ενέργειας. Ενεργειακή απόσβεση. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την παραγωγή, τη μεταφορά και τη χρήση συμβατικών πηγών ενέργειας (άνθρακα, πετρελαίου, φυσικού αερίου, πυρηνικής ενέργειας).
Εισαγωγή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ηλιακή, γεωθερμική, αιολική, υδραυλική, παλιρροϊκή, κυματική, θερμότητα ωκεανών, βιομάζα, ολοκληρωμένα υβριδικά συστήματα). Συγκριτική αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Εφαρμογές μεθόδων βελτιστοποίησης στη διαχείριση ενεργειακών πόρων.
Μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.): Πρόβλεψη και αποτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Μετρήσεις, παρακολούθηση και έλεγχος. Μέτρα αντιμετώπισης των επιπτώσεων και έλεγχος εφαρμογής τους.
Υδατικοί πόροι και περιβάλλον: Το νερό στον πλανήτη. Η κρίση της διαχείρισης και η κρίση των υδατικών πόρων. Διαχείριση υδατικών πόρων και περιβαλλοντικός σχεδιασμός. Βιώσιμη υδατική πολιτική. Αρχές και μέθοδοι. Η ολιστική προσέγγιση. Ολοκληρωμένη διαχείριση υδατικών πόρων. Εφαρμογές και παραδείγματα από τον ελληνικό και διεθνή χώρο.
Προσφορά και ζήτηση νερού: Η διαχείριση της προσφοράς. Η τεχνολογική διάσταση της διαχείρισης των υδατικών πόρων. Υδατικοί πόροι και υδραυλικά έργα. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η διαχείριση της ζήτησης. Η κοινωνική διάσταση της διαχείρισης υδατικών πόρων. Εφαρμογές σε υδρευτικές και αρδευτικές χρήσεις. Η διαχείριση των υδατικών πόρων στην προοπτική της αειφορίας. Ολοκληρωμένη διαχείριση υδρολογικών λεκανών. Αποκεντρωμένες και συμμετοχικές προσεγγίσεις και πρακτικές στη διαχείριση του νερού. Δείκτες αειφορίας και αξιολόγησή τους.
Το νερό ως οικονομικό αγαθό: Οικονομικές μέθοδοι και εργαλεία στην προστασία και διαχείριση των υδατικών πόρων. Ανάκτηση του κόστους του νερού. Κοστολόγηση του νερού σύμφωνα με την πλήρη αξία του. Παραδείγματα από την ελληνική και διεθνή πραγματικότητα.
Θεσμικό πλαίσιο: Αρμοδιότητες και δικαιοδοσίες. Ευρωπαϊκή Οδηγία Πλαίσιο για το Νερό (2000/60). Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με την ευρωπαϊκή. Διαχείριση υδατικών πόρων και περιφερειακή ανάπτυξη. Σχέδιο διαχείρισης υδρολογικής λεκάνης. Παραδείγματα και εφαρμογές.
Διαχείριση διασυνοριακών υδρολογικών λεκανών: Εξομάλυνση συγκρούσεων και διευθέτηση εντάσεων. Ολοκληρωμένη διαχείριση διακρατικών λεκανών. Διεθνείς Συμφωνίες και προβλήματα. Μέθοδοι Αποφάσεων στη διαχείριση διεθνών υδάτων. Αρχές Υδροδιπλωματίας. Παραδείγματα από την ελληνική και διεθνή πραγματικότητα.
Λέξεις Κλειδιά
Ενεργειακοί πόροι, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, περιβαλλοντικές επιπτώσεις, ολοκληρωμένη διαχείριση υδατικών πόρων, βιώσιμη ανάπτυξη, πράσινη οικονομία, διασυνοριακές υδρολογικές λεκάνες απορροής
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Κ.Λ. Κατσιφαράκης «Διαχείριση ενεργειακών πόρων - Περιβαλλοντικές επιπτώσεις»,διδακτικές σημειώσεις, 2016
Ι. Μυλόπουλος «Βιώσιμη ανάπτυξη και περιβάλλον», διδακτικές σημειώσεις, 2016