Θεωρία και μεθοδολογία για την επιστημονική μελέτη της θρησκείας (I)

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΘεωρία και μεθοδολογία για την επιστημονική μελέτη της θρησκείας (I) / Theory and Method in the Scientific Study of Religion
Κωδικός1404
ΣχολήΘεολογική
ΤμήμαΘεολογίας
Κύκλος / Επίπεδο2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή
Υπεύθυνος/ηΠαναγιώτης Παχής
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600015626

Πρόγραμμα Σπουδών: ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 2018

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 4
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
Χριστιανική Γραμματεία και ΙστορίαΕΕ-ΕΜΒΑΘΥΝΣΗΣ1110
Συστηματική Θεολογία, Κοινωνιολογία και Σπουδή της ΘρησκείαςΥΕ-ΕΜΒΑΘΥΝΣΗΣ1110
Πρακτική Θεολογία και ΠαιδαγωγικήΕΕ-ΕΜΒΑΘΥΝΣΗΣ1110

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΘεωρία και μεθοδολογία για την επιστημονική μελέτη της θρησκείας (I)
Ακαδημαϊκό Έτος2018 – 2019
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Class ID
600126397
Κατηγορία Μαθήματος
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
1. Βασικός σκοπός του συγκεκριμένου μαθήματος είναι να μελετήσει ο φοιτητής του τμήματός μας: το «ποιος λαός» (σύνολο ανθρώπων), «πότε», «που» και «γιατί» όλα αυτά τα δεδομένα αναφέρονται ως θρησκεία. Θέτοντας τα ερωτήματα αυτά, σύμφωνα με τη μεθοδολογία συγχρόνων ερευνητών του γνωστικού μας αντικειμένου (όπως π.χ. του Bruce Lincoln, University of Chicago), o φοιτητής βλέπει το αντικείμενο της μελέτης ως μια ενδιαφέρουσα όψη ενός περίπλοκου ανθρώπινου κόσμου κοινωνικής συμπεριφοράς. Επομένως ο φοιτητής μελετά εκείνες τις υπό συζήτηση ανθρώπινες συμπεριφορές τις οποίες και θεωρεί ως θρησκευτικές, δηλ. το σύνολο των υποθέσεων, ιδεών, πεποιθήσεων κλπ. που αφορούν σε ένα θέμα. Όταν κανείς θέτει τα σωστά ερωτήματα και βλέπει στην ιστορική συνάφεια των δεδομένων που μελετά, τότε αντιλαμβάνεται ότι οι λαοί ανά τον κόσμο διεκδικούν την κατηγορία «θρησκεία». Υπό το φως αυτό, ο φοιτητής όχι μελετά τις θρησκείες του κόσμου αλλά και εκτιμά πως και γιατί ένας θεσμός, μια κίνηση ή μια ομάδα οδηγούνται να θεωρηθούν θρησκεία. Έτσι, αν μελετούμε τόσο την θρησκεία όσο και την κατηγορία «θρησκεία» ως γνώρισμα του πολύπλοκου συστήματος της ανθρώπινης συμπεριφοράς που ονομάζεται κοινωνία, το μάθημα γίνεται ενδιαφέρον. 2. Η κατανόηση της έννοια της “ενσωμάτωσης” στην αρχαία ελληνική θρησκεία. Η αρχαία ελληνική θρησκεία ήταν πλήρως ενσωματωμένη στην κοινωνία, δεν υπήρχε σφαίρα της ζωής από την οποία να απουσιάζει η θρησκευτική οπτική. Γέννηση, θάνατος, πόλεμος και ειρήνη, γεωργία, εμπόριο, πολιτική, όλα τα γεγονότα και οι δραστηριότητες συνοδεύονταν από θρησκευτικές πρακτικές. Η ενσωμάτωση αυτή επηρέασε την αντίληψη του ιερού.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
1. Επιστημονική μελέτη της θρησκείας: Εξετάζουμε τις εξής θεματικές ενότητες: «τι είναι η μελέτη της θρησκείας;» Πρόκειται για την επιστημονική έρευνα της ανθρώπινης πολιτιστικής όψης και των πρακτικών της. Η όψη αυτή είναι ταυτόσημη με τους σκοπούς της μελέτης μας και με τους ορισμούς που επιλέγουμε για χρήση, ορισμούς κατάλληλους για τους σκοπούς και τις αναζητήσεις μας. Ό,τι μας ενώνει σε αυτή τη συλλογική ομάδα, η οποία προσδιορίζεται με την αντωνυμία «δικό μας», δεν είναι μόνο οι κοινές αναζητήσεις, τα κοινά εργαλεία και η συμφωνία σε καθιερωμένες αποδείξεις και επιχειρηματολογία, αλλά επίσης το θεσμικό όργανο το οποίο μας ενώνει ως ομάδα και στο οποίο συνεισφέρει το έργο μας. Το όργανο αυτό είναι το δημόσιο πανεπιστήμιο, ένας θεσμός που καταλήγει σε ό,τι αποτελεί ακαδημαϊκή μελέτη της θρησκείας. Έτσι ίσως μπορούμε να καταλήξουμε αναθεωρώντας το αρχικό μας ερώτημα στο «τι είναι η μελέτη της θρησκείας;» Η ερώτηση αυτή μπορεί να βρει άριστη απάντηση αν πρώτα αναρωτηθούμε «πού ασκείται η μελέτη της θρησκείας, από ποιους και με ποιους σκοπούς;» Η απάντηση, εξαρτώμενη από τη συνάφεια των πραγμάτων και τα ενδιαφέροντα του καθενός, μπορεί να οδηγήσει σε πολύ διαφορετικά συμπεράσματα σε διάφορους λαούς. Ένα άλλο σημείο που μας απασχολεί είναι η ταξινόμηση των θρησκειών. Πως μπορούμε να τις ταξινομήσουμε και πως μπορούμε να τις μελετήσουμε; Απάντηση στα ερωτήματα αυτά δίνει το έργο του ερευνητή της θρησκείας. 2. Εισαγωγή στη μελέτη της αρχαίας ελληνικής θρησκείας: Γενικά χαρακτηριστικά της. Υπήρξε ποτέ αυτό που αποκαλούμε ελληνική θρησκεία; Μπορεί η ερώτηση να είναι περιττή αλλά πρέπει να γίνει εξαρχής απολύτως σαφές ότι ελληνική θρησκεία ως μονολιθική ολότητα δεν υπήρξε ποτέ. Όταν η Ελλάδα αναδύθηκε από το σκοτάδι του παρελθόντος γύρω στα 800 π.Χ. αναπτύχθηκαν διάφορες κοινότητες - πόλεις. Κάθε πόλη είχε το δικό της πάνθεο στο οποίο ορισμένοι θεοί ήταν σπουδαιότεροι από τους άλλους και ορισμένοι θεοί δεν λατρεύτηκαν ποτέ. Κάθε πόλη είχε τη μυθολογία της, το θρησκευτικό της ημερολόγιο, τις θρησκευτικές της γιορτές.
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις156
Εκπαιδευτικές επισκέψεις και παρακολούθηση συνεδρίων / σεμιναρίων / εκδηλώσεων13
Συγγραφή εργασίας / εργασιών78
Εξετάσεις2
Σύνολο249
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Εργασίες- Συζήτηση - Αξιολόγηση σύγχρονων επιστημονικών θεωριών και μεθοδολογιών. Η βαθμολόγηση των φοιτητών είναι αποτέλεσμα των παραπάνω δραστηριοτήτων τους κατά τη διάρκεια του εξαμήνου.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εργασία (Συμπερασματική)
  • Προφορική Εξέταση (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
1. M. C. Taylor (ed.), 1998. Critical Terms for Religious Studies, Chicago-London:The University of Chicago Press. 2. W. Braun - R. McCutcheon (επιμ.), 2003. Εγχειρίδιο Θρησκειολογίας (μετ. Δ. Ξυγαλατάς. Επιμ. Π. Παχής), Θεσσαλονίκη: εκδόσεις Bάνιας. 3. P. Antes- A. W. Geertz- R. R. Warne (eds.), 2004. New Approaches to the Study of Religion, vols I-II, Berlin-New York: Walter de Gruyter. 4. J. Z. Smith, 2004. Relating Religion. Essays in the Study of Religion, Chicago-London: The University of Chicago Press. 5. J. R. Hinnells (ed.), 2005. The Routledge Companion to the Study of Religion, London-New York: Routledge. 6. W. Braun-R. McCutcheon (eds.), 2008. Introducing Religion. Essays in Honor of J. Z. Smith, London-Oakville:Equinox. 2β. 1. W. Burkert, Griechische Religion der archaischen und klassischen Epoche (Religionen der Menschheit, 15), Stuttgart = W. Burkert, 1993. Αρχαία Ελληνική Θρησκεία. Αρχαϊκή και κλασσική εποχή (μετ. Ν. Π. Μπεζεντάκος-Αφρ. Αβαγιανού.Φιλολ.επιμ. Ν. Π. Μπεζεντάκος), Αθήνα: Εκδόσεις Καρδαμίτσα. 2. J. N. Bremmer, 1994. Greek Religion (GREECE & ROME. New Surveys in the Classics, No 24), Oxford: Oxford University Pres. 3. S. Price, 1999 (repr.2000). Religions of the Ancient Greeks (Key Themes in Ancient History), Cambridge:Cambridge University Press. 4. J. P. Vernant, 2000. Μύθος και Θρησκεία στην αρχαία Ελλάδα (μετ. Μ.Ι. Γιόση), Αθήνα: Σμίλη. 5. R. Buxton (ed.), 2000. Oxford Readings in Greek Religion, Oxford:Oxford University Press. 6. L. Bruit Zaidman- P. Schmitt Pantel, 2002. Η θρησκεία στις ελληνικές πόλεις της κλασικής εποχής (μετ. Κ. Μπούρας. Επιμ. Μ. Τριαναταφύλλου), Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. 7. J. D. Mikalson, 2006. Ancient Greek Religion (Blackwell Antient Religions), Malden, MA-Oxford: Blackwell. 8. D. Ogden, 2007. A Companion to Greek Religion (Blackwell Companion to the Ancient World), Malden, MA- Oxfrod:Blackwell. 9. R. Parker, 2011. On Greek Religion, Ithaca-London:Cornell University Press.
Τελευταία Επικαιροποίηση
24-09-2018