ΕΛΛΗΝΟΪΤΑΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ: ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΕΛΛΗΝΟΪΤΑΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ: ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ / Greek-Italian Relations: Historical Archives and Sources
Τίτλος στα ΙταλικάRelazioni greco-italiane: archivi e fonti storiche
Κωδικός11465
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΙταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Χαρακτηρισμός ΜαθήματοςΠολιτισμός
ΚοινόΌχι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600017224

Πρόγραμμα Σπουδών: Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 26
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
Ιταλική Γλώσσα και ΦιλολογίαΕπιλογήςΧειμερινό/Εαρινό-6

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΕλληνοϊταλικές Σχέσεις: Ιστορικά αρχεία και πηγές
Ακαδημαϊκό Έτος2018 – 2019
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία4
Ώρες Συνολικά52
Class ID
600137238

Πρόγραμμα Τάξης

ΚτίριοΣχολείο Νέας Ελληνικής Γλώσσας
ΌροφοςΥπόγειο 1
ΑίθουσαΑΙΘΟΥΣΑ 15 (106)
ΗμερολόγιοΤρίτη 17:00 έως 21:00
Κατηγορία Μαθήματος
Εμβάθυνσης / Εμπέδωσης Γνώσεων
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Ιταλικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Γενικές Προαπαιτήσεις
ΟΧΙ
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Το μάθημα αποσκοπεί στην εξοικείωση των φοιτητών με τις διαδικασίες εντοπισμού, αξιολόγησης, κατανόησης, ανάλυσης, ένταξης στο χρονικό και ιστορικό τους πλαίσιο, καθώς και αξιοποίησης των πρωτογενών πηγών της ιστορίας των ελληνοϊταλικών σχέσεων κατά τους μεσαιωνικούς και νεότερους χρόνους. Η κατανόηση αυτών των ιστορικών τεκμηρίων, εκδομένων ή ανέκδοτων, ασφαλώς προϋποθέτει τη συστηματική ενασχόληση με τις γλωσσικές ιδιαιτερότητες που αυτά παρουσιάζουν και την απόδοση του περιεχομένου τους στη σύγχρονη ελληνική.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα εξετάζει τις θεωρητικές και πρακτικές προϋποθέσεις που χαρακτηρίζουν την έρευνα που διεξάγεται στα ιστορικά αρχεία. Ειδικότερα μελετώνται: οι βασικές αρχές της αρχειονομίας˙ οι όροι συγκρότησης και διαχείρισης των αρχείων˙ οι κυριότεροι φορείς παραγωγής αρχείων στην Ελλάδα και το εξωτερικό˙ οι κρατικές πολιτικές για την οργάνωση των αρχείων˙ οι θεωρητικές προϋποθέσεις για την πρόσβαση στα αρχεία (Παλαιογραφία, Διπλωματική, γενικές αρχές ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών)˙ η τυπολογία βασικών ειδών αρχειακών πηγών, που απόκεινται κυρίως στον ιταλικό και στον ελληνικό χώρο και των μεθόδων ιστορικής αξιοποίησής τους, δεδομένου ότι οι αυτές συνιστούν θεμέλιο για τη συγγραφή ιστοριογραφικών έργων που άπτονται των ελληνοϊταλικών σχέσεων. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζονται μέσω μίας σειράς παραδειγμάτων οι ποικίλοι τρόποι προσέγγισης των πηγών για τη μελέτη των «μικρών» ή «μεγάλων» ζητημάτων της ιστορίας των ελληνοϊταλικών σχέσεων κατά τον Μεσαίωνα και τη νεότερη περίοδο. Κύριο ζητούμενο κατά τη διαδικασία αυτή είναι η απάντηση στο ερώτημα «Πώς διαβάζεται μία ιστορική πηγή;». Το ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως στην αξιοποίηση συγκεκριμένων τύπων τεκμηρίων, εκδομένων ή ανέκδοτων (όπως επί παραδείγματι ενός συμβολαίου πώλησης, μίας διαθήκης, μίας σύμβασης μαθητείας, ενός προικοσυμφώνου κ.ο.κ.), ιστορικών πηγών θεσμικής φύσεως, ενός corpus εγγράφων (λ.χ. των εκθέσεων πρέσβεων, τοπικών διοικητών και άλλων ανώτατων κυβερνητικών αξιωματούχων) ή ακόμη και πηγών της πολιτισμικής ιστορίας (αφηγηματικών κειμένων, λογοτεχνικών έργων, έργων τέχνης κ.ο.κ.). Αυτές οι τυπολογίες πηγών αναλύονται με βάση τις κάτωθι παραμέτρους: την ένταξη του τεκμηρίου στο συναφές χρονικό και ιστορικό πλαίσιο˙ τη χρησιμότητα του τεκμηρίου για την κατανόηση ενός συγκεκριμένου ζητήματος και της συναφούς ιστοριογραφικής συζήτησης˙ τον εντοπισμό των χρήσιμων δεδομένων που παρέχει το τεκμήριο και των πιθανών μεθόδων έρευνας και αξιοποίησης των εν λόγω δεδομένων για την παροχή καινοτόμων στοιχείων στις ιστορικές σπουδές κλπ.
Λέξεις Κλειδιά
Ιστορικά αρχεία, πρωτογενείς ιστορικές πηγές, ιταλικά κράτη, ελληνοϊταλικές σχέσεις, κοινωνία και πολιτισμός, Μεσαίωνας, Νεότεροι Χρόνοι.
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Πολυμεσικό υλικό
  • Διαδραστικές ασκήσεις
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Αξιολόγηση των Φοιτητών
Περιγραφή
H/Y, διαδίκτυο, προτζέκτορας, e-mail.
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις502
Σεμινάρια502
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων502
Σύνολο1506
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Το μάθημα έχει ως επί το πλείστον σεμιναριακό χαρακτήρα και βασίζεται στην ενεργό συμμετοχή των φοιτητών. Συνεπώς, ανεξάρτητα από ορισμένες εισηγήσεις εισαγωγικού χαρακτήρα που πραγματοποιεί ο διδάσκων, εξετάζονται ειδικά έγγραφα ιστορικά τεκμήρια και επιχειρείται η ένταξή τους στο χρονικό και ιστορικό τους πλαίσιο, καθώς και η μεταγραφή και έκδοσή τους με βάση τις αρχές της Παλαιογραφίας και της Διπλωματικής. Πέραν της ομαδικής εργασίας που διεξάγεται, οι συμμετέχοντες φοιτητές (υποχρεωτικές παρουσίες: 11) καλούνται να πιστοποιήσουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες που απέκτησαν, αναλαμβάνοντας σε ατομικό επίπεδο να προβούν στην προφορική (εντός της τάξης) και γραπτή παρουσίαση, ανάλυση και έκδοση μίας πρωτογενούς πηγής που αφορά στην ιστορία των ελληνοϊταλικών σχέσεων κατά τους μεσαιωνικούς και νεότερους χρόνους. Για όσους φοιτητές αδυνατούν να παρακολουθήσουν τις 13 εβδομαδιαίες συναντήσεις στην τάξη προβλέπεται γραπτή τελική εξέταση επί ορισμένης βιβλιογραφίας.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Το μάθημα είναι νέο, διδάσκεται εκτάκτως αυτό το εξάμηνο και, ως εκ τούτου, δεν υπήρξε δυνατότητα διανομής δωρεάν συγγράμματος. Ωστόσο, η ύλη του μαθήματος καλύπτεται από την ευρισκόμενη στη βιβλιοθήκη του Τμήματος βιβλιογραφία.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
– Ασωνίτης Σπύρος Ν., Εισαγωγή στη Λατινική Διπλωματική, Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 2011. – Ζάχου Βιχελμίνα – Κωνσταντίνα, Εισαγωγή στην Λατινική Παλαιογραφία, Αθήνα: Γρηγόρης, 2016. – Κολυβά Μαριάννα, Αρχειονομία: Φορείς παραγωγής αρχείων. Ιστορική αναδρομή, Αθήνα: Πατάκης, 20153. – Κολυβά Μαριάννα, Εγχειρίδιο αρχειονομίας: Θεωρητικές προσεγγίσεις. Οργάνωση και σκοποί. Σύγχρονες προκλήσεις, Αθήνα: Πατάκης, 2011. – Λίτσας Ευθύμιος Κ., Εισαγωγή στη μελέτη των μεταβυζαντινών εγγράφων: Πανομοιότυπα εγγράφων με σχόλια, Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 2011. – Λίτσας Ευθύμιος Κ., Σύντομη εισαγωγή στην ελληνική Παλαιογραφία και Κωδικολογία: Πίνακες με επιλεγμένα δείγματα γραφής και σχόλια, Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 2001. – Μαλτέζου Χρύσα (επιστημ. δ/νση), Βενετοκρατούμενη Ελλάδα: Προσεγγίζοντας την ιστορία της, τ. 2, Αθήνα-Βενετία: Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, 2010, μέρος τρίτο: «Αρχειακό υλικό της περιόδου της βενετοκρατίας» & μέρος τέταρτο: «επιλογή εκδεδομένων πηγών», σσ. 919-984. – Μαλτέζου Χρύσα (επιμ.), Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας: Οδηγός του Αρχείου, Βενετία: Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, 2008. – Μαυροσκούφης Δημήτρης Κ., Αναζητώντας τα ίχνη της Ιστορίας: Ιστοριογραφία, Διδακτική Μεθοδολογία και Ιστορικές Πηγές, Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη, 20123, πρώτο μέρος: «Ιστοριογραφία και ιστορικές πηγές» (σσ. 13-173). – Μπαμπούνης Χαράλαμπος, Ιστορική Αφήγηση και Πηγές, Αθήνα: Παπαζήσης, 2013. – Mioni Elpidio, Εισαγωγή στην Ελληνική Παλαιογραφία, μτφρ. Νίκος Παναγιωτάκης, Αθήνα: ΜΙΕΤ, 19944. – Ντόκος Κωνσταντίνος, Μελέντη Μαρία, «Το ξένο λεξιλόγιο στις ελληνικές πηγές της βενετοκρατίας: Γλωσσάριο μεταγλωττισμένων ιταλικών όρων που περιέχονται σε δημοσιευμένες νοταριακές πράξεις των Ιόνιων Νησιών», Εώα και Εσπέρια 3 (1996-1997), σσ. 83-148. – Πλουμίδης Γεώργιος Σ., Διάγραμμα των Αρχειακών Πηγών της Νεοελληνικής Ιστορίας, Αθήνα: Βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νότη Καραβία, 19993. – Πλουμίδης Γεώργιος Σ., Ιστορική μάθηση (Προτάσεις για τις Πηγές και τη Μεθοδολογία στην Ιστορία), Αθήνα: Βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νότη Καραβία, 2010. – Πλουμίδης Γεώργιος Σ., Ιστορική μάθηση (Προτάσεις για τις Πηγές και τη Μεθοδολογία στην Ιστορία), τεύχος Β΄, Αθήνα: Βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νότη Καραβία, 2012. – Σεμινάριο εργασίας “Μεθοδολογία Έκδοσης, κατάσταση και προοπτικές της Έρευνας των Μεταβυζαντινών Αρχείων”. 1. Προβλήματα Έκδοσης των Πηγών (Βενετία, 3-4 Νοεμβρίου 2000), Βενετία: Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας – Centre d’Études Byzantines, Néo-Helleniques et Sud-Est Européenes E.H.E.S.S., 2001. – Thompson Edward Maunde [Εδουάρδου Θόμψωνος], Εγχειρίδιον Ελληνικής και Λατινικής παλαιογραφίας, μτφρ. Σπυρίδωνος Π. Λάμπρου, Εν Αθήναις: Τύποις Π. Δ. Σακελλαρίου, 1903. Προσβάσιμο στην ακόλουθη ιστοσελίδα: https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/c/4/3/metadata-01-0000116.tkl . – Ψαράς Ιωάννης Δ., Θεωρία και Μεθοδολογία της Ιστορίας, Θεσσαλονίκη: Βάνιας, 2001. – Boerio Giuseppe, Dizionario del dialetto veneziano, Venezia: Reale tipografia di Giovanni Cecchini edit., 1867. Προσβάσιμο στην ακόλουθη ιστοσελίδα: https://books.google.gr/books?id=y6c_AAAAMAAJ&printsec=frontcover&hl=el&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false . – Cappelli Adriano, Lexicon Abbreviaturarum: Dizionario di Abbreviature Latine ed Italiane…, Milano: Hoelpi, 19906. Προσβάσιμο στην ακόλουθη ιστοσελίδα: http://www.hist.msu.ru/Departments/Medieval/Cappelli/ . – Pelzer Auguste, Abréviations latines médiévales supplément au Dizionario di abbreviature latine ed italiane de Adriano Cappelli, Louvain: Publications universitaires – Paris: Béatrice Nauwelaerts, 1964. – Maria Francesca Tiepolo (a cura di), “Archivio di Stato di Venezia”, in Guida generale degli archivi di Stato italiani, vol. 4: S-Z, Roma: Ministero Beni Att. Culturali, 1994, pp. 857-1148. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ  Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ), Αρχεία και συλλογές: http://www.gak.gr/ArchCol/eyret-00.html  Γεννάδειος Βιβλιοθήκη Αμερικανικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών, Ψηφιακή βιβλιοθήκη: http://www3.ascsa.edu.gr/archives/AdvancedSearch/tabid/209/language/el-GR/Default.aspx  Βενετία, Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών, Ψηφιοποιημένο αρχείο: http://eib.xanthi.ilsp.gr/gr/default.asp  Venezia, Archivio di Stato: http://www.archiviodistatovenezia.it/web/index.php?id=280  Venezia, Archivio di Stato, Scuola di Paleografia, Diplomatica e Archivistica: http://www.archiviodistatovenezia.it/web/index.php?id=317  Venezia, Museo Correr, Archivi: http://correr.visitmuve.it/it/il-museo/servizi-agli-studiosi/biblioteca/patrimonio/archivi/  Vaticano, Archivio Segreto: http://www.archiviosegretovaticano.va/  Vaticano, Scuola Vaticana di Paleografia, Diplomatica e Archivistica: http://www.scuolavaticanapaleografia.va/  Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού (Ε.Μ.Ν.Ε.): http://www.emne-mnimon.gr/greek/index.php  Ιστορία “ad fontes”. Ιστορία και “βοηθητικές επιστήμες”: https://istoriaadfontes.wordpress.com/%CF%80%CE%B7%CE%B3%CE%AD%CF%82/%CF%80%CE%AC%CF%80%CF%85%CF%81%CE%BF%CF%82-%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BC%CE%B7%CE%BD%CE%AE-%CF%87%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%AF/%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B1/  Ιόνιο Πανεπιστήμιο / Τμήμα Αρχειονομίας-Βιβλιοθηκονομίας. Μεταγραφές Ελληνικής και Λατινικής Παλαιογραφίας: http://dlib.ionio.gr/metagrafes/index.htm  Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ) / Ιστορικό και Παλαιογραφικό Αρχείο: http://www.miet.gr/web/gr/archive/default.asp?categoryid=4  Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ): http://dlib.ionio.gr/metagrafes/index.htm  Μουσείο Μπενάκη, Κατάλογος Ιστορικών Αρχείων: https://www.benaki.gr/index.php?option=com_collections&view=collection&id=76&Itemid=511&lang=el
Τελευταία Επικαιροποίηση
13-02-2019