ΘΕΜΑΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΑΛΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΘΕΜΑΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΑΛΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ / Themes in byzantine and post-byzantine Musicology and Chanting Art
ΚωδικόςΜΥ4
ΣχολήΘεολογική
ΤμήμαΚοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού
Κύκλος / Επίπεδο2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Υπεύθυνος/ηΣπυρίδων Αντωνίου
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID60005138

Πρόγραμμα Σπουδών: Ορθόδοξη Θεολογία και Χριστιανικός Πολιτισμός

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 0
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚΟΡΜΟΣΕπιλογής2110
Βυζαντινής Μουσικολογίας - ΥμνολογίαςΥποχρεωτικό2110

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΘΕΜΑΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΑΛΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
Ακαδημαϊκό Έτος2018 – 2019
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Class ID
600140516
Τύπος Μαθήματος 2016-2020
  • Επιστημονικής Περιοχής
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Προαπαιτούμενα Μαθήματα
  • ΒΜ1 ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟΙ ΚΩΔΙΚΕΣ ΨΑΛΤΙΚΗΣ (Ι-ΙΘ΄ ΑΙΩΝ.)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Έρευνα στην επιστήμη της Βυζαντινής Mουσικολογίας. Γνωριμία με τους μεγάλους μελουργούς της Βυζαντινής Μελοποιΐας. Στόχος του μαθήματος είναι η κατανόηση των φαινομένων των εξηγήσεων, συντμήσεων και καλλωπισμών. Η ανάπτυξη της έρευνας στα θέματα αναλύσεων και καλλωπισμών της Βυζαντινής μουσικολογίας.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Μελέτη ακμής και παρακμής της Ψαλτικής Τέχνης. Εισαγωγική θεώρηση της μεσοβυζαντινής σημειογραφίας. Eρμηνεία των μεγάλων υποστάσεων, αφώνων σημαδίων. Γνωριμία τους μέ τους μεταβυζαντινούς μουσικούς κώδικες και το περιεχόμενό τους. Η Νέα Μέθοδος και η διάδοσή της. 1. ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ Η Καλοφωνία (τέλη 13ου-15ο αι.) Η επιβίωση της Ψαλτικής παράδοσης (1453-1580) Η προπαρασκευή για την ανανέωση της Ψαλτικής Τέχνης (1580-1650) 2. ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ Η Τετρανδρία: Ξένος Κορώνης , Ιωάννης Κλαδάς, Μανουήλ Χρυσάφης, Ιωάννης Κουκουζέλης 3. ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΙΤΗ Ιωάννης Κουκουζέλης (περ. 1270-πριν 1340): Το Μέγα ίσον και ο τροχός 4. ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΕΤΑΡΤΗ Α΄ μεγάλη ακμή μετά την Άλωση (1650-1720) Στασιμότητα και ανάκαμψη – Η νέα προετοιμασία (1720-1770) Παρουσίαση μεταπτυχιακής εργασίας 5. ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΕΜΠΤΗ B΄ μεγάλη ακμή της Ψαλτικής Τέχνης μετά την Άλωση (1770-1820) Μελουργοί των νεότερων χρόνων (από το 19ο αι.-σήμερα) 6. ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΤΗ Η αναγεννηση της Ψαλτικής Τέχνης, εποχή του νέου καλλωπισμού (1650-1720): Η Τετρανδρία: Παναγιώτης Χρυσάφης ο Νέος, Γερμανός Νέων Πατρών Μπαλάσης ο Ιερεύς, Πέτρος ο Μπερεκέτης. Το έργο τους. 7. ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΒΔΟΜΗ Η τριανδρία ( ιη΄αί.) : Πέτρος Πελοποννήσιος , Πέτρος Βυζάντιος Ιάκωβος Πρωτοψάλτης 8. ΕΝΟΤΗΤΑ ΟΓΔΟΗ Η Μεσοβυζαντινή σημειογραφία. Θέματα εξηγήσεων. Οι εξηγητές. Μετροφωνία. 9. ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΝΑΤΗ Μεταβυζαντινὲς θεωρητικὲς συγγραφὲς. Παρουσίαση μεταπτυχιακής εργασίας 10. ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΚΑΤΗ Η Μεταρρύθμιση. Κωνσταντινούπολη 1814 Οι Τρεις διδάσκαλοι: Χρύσανθος εκ Μαδύτων Χουρμούζιος Χαρτοφύλαξ, Γρηγόριος Πρωτοψάλτης 11. ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΝΔΕΚΑΤΗ Η διάδοση του Νέου Συστήματος. Η μουσική τυπογραφία: Βουκουρέστι 1820 12. ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΩΔΕΚΑΤΗ Πατριαρχικές Σχολές Ψαλτικής (ιε΄-ιη΄αι.). Παρουσίαση μεταπτυχιακής εργασίας 13. ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΚΑΤΗ ΤΡΙΤΗ Η Ψαλτική παράδοση τῆς Κωνσταντινουπόλεως καί τοῦ Ἁγίου Ὄρους
Λέξεις Κλειδιά
Καλοφωνία, Ξένος Κορώνης, Ιωάννης Κλαδάς, Μανουήλ Χρυσάφης, , Καλλωπισμοί, Παναγιώτης Χρυσάφης ο Νέος, Γερμανός Νέων Πατρών, Μπαλάσης ο Ιερεύς, Πέτρος ο Μπερεκέτης, Πέτρος Πελοποννήσιος, Πέτρος Βυζάντιος, Ιάκωβος Πρωτοψάλτης, εξηγήσεις, Πατριαρχικές Σχολές Ψαλτικής,
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Ήχος
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις
Συγγραφή εργασίας / εργασιών
Καλλιτεχνική δημιουργία
Σύνολο
Αξιολόγηση Φοιτητών
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εργασία (Συμπερασματική)
  • Προφορική Εξέταση (Συμπερασματική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Συμπερασματική)
  • Καλλιτεχνική Ερμηνεία (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Mioni, E., I Kontakia inediti di Giuseppe Innografo , Boll. di Grott. 2 (1948). Schirò, G., Ana¬le¬cta hymnica Graeca, τ. Ι - ΧΙΙ Roma 1966-1978. Touliatos Diana – Helen, ΑΠΟ ΤΗ ΣΑΠΦΩ ΣΤΗΝ ΚΑΣΣΙΑΝΗ, Γυναῖκες μελουργοί ἀπό τήν ἀρχαιότητα ὡς τό ὕστερο Βυζάντιο (2ον), «Καθημερινή», 16.4.1995. Vasiliev , Α,Α., Ἱστορία τῆς βυζαντινῆς α ὐτοκρατορίας , μτφ. Δημο-σθένους Σαβράμη, Γ´, Ἀθῆναι 1954. West, M.L., Εἰσαγωγὴ στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ μετρική, Α.Π.Θ. - Ἰνστιτοῦτο Νεοελληνικῶν Σπουδῶν, 2004. Ἀγαθοκλέους, Π. Θεωρητικὸν τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, 1855, ἀνατύπ. ἐκδ. Ἐπέκταση 2002. Ἀντωνίου Σπυρίδωνος, Μορφολογία τῆς Βυζαντινῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, ἐκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2008, σσ. 364. Βιβλιοθήκη Ἑλλήνων Πατέρων καί Ἐκκλησιαστικῶν Συγγραφέων (Β.Ε.Π.Ε.Σ.), ἐκδ. Ἀποστολικῆς Διακονίας, Ἀθῆναι. Καριοφίλη Μητσάκη, Βυζαντινή Υμνογραφία , Θεσσαλονίκη 1971. Κομίνη, Α., Τό βυζαντινόν ἱερόν ἐπίγραμμα και οἱ ἐπιγραμματοποιοί , Ἀθῆναι 1966. Κυριαζίδου, Αγ., Ὁ Ρυθμογράφος ἤτοι ὁ Χρόνος, τὸ Μέτρον καὶ ὁ Ρυθμός ἐν τῇ Καθόλου Μουσικῇ καὶ τῇ Ποιητικῇ μετὰ Παραρτήματος Ἀσματικοῦ, Κωνσταντινούπολις 1909. Λυπουρλῆ, Δ., ἀρχαία ἑλληνική μετρική - μιά πρώτη προσέγγιση, ἐκδ. παρατηρητής, Θεσσαλονίκη (χωρὶς ἡμερομηνία ἐκδόσεως). Μανουήλ Γεδεών, Βυζαντινόν Ἑορτολόγιον , Κωνσταντινούπο-λις. Μη¬τσά¬κη Κ., Βυ¬ζαν¬τι¬νή ῾Υ¬µνο¬γρα¬φί¬α, Θεσ¬σα¬λο¬νί¬κη 1971. Ξύδη Θ., ᾿ Ιωσήφ ὁ ὑμνογράφος , Ἀθ ῆ ναι 1955, ἀνάτυπον ἀπό τό περιοδικό « ᾿ Εφημέριος» . Παναγιωτόπουλου, Θεωρία καὶ Πράξις τῆς Βυζαντινῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, ἔκδοσις 6η, Ἀθῆναι 1997, "ΣΩΤΗΡ" (α' ἔκδοσις 1947, "ΖΩΗ"). Παπαδόπουλου,Γ., Συμβολαὶ εἰς τὴν ἰστορίαν τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς (1890), ἀνατύπ. Κουλτούρα, Ἀθήνα 2002. Σίμωνος Καρᾶ, Μέθοδος Ἑλληνικῆς Μουσικῆς, (Θεωρητικόν καί Πρακτικόν), Ἀθῆναι 1981 – 82. Σπυράκου Ευαγγελίας, Οἱ χοροί ψαλτῶν κατά τήν βυζαντινή παράδοση, [Μελέται 14], ἔκδ. ΙΒΜ, Ἀθήνα 2008. Στάθη Γρ., Ἡ δεκαπεντασύλλαβος ὑμνογραφία ἐν τῇ βυ-ζαντινῇ μελοποιῒᾳ , Ἀθῆναι 1977. Στάθη, Γρ., Ἡ ἐξήγησις τῆς παλαιᾶς βυζαντινῆς σημειογραφίας , Ἀθῆναι 1978. Στάθη, Γρ.,, Οἱ ἀναγραμματισμοί καί τά μαθήματα τῆς βυζαντινῆς μελοποιῒας , Ἀθῆναι 1979. Σωφρονίου Εὐστρατιάδου, Ἁγιολόγιον τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλη-σίας , ἐκδ. Ἀποστολικῆς Διακονίας, Ἀθῆναι 1995. Φιλοξένους Κυριακοῦ, Λεξικόν τῆς ἑλληνικῆς ἐκκλησιαστικῆς µουσικῆς, Κωνσταντινούπολις 1868. Τρεμπέλα, Π., Ἐκλογή Ἑλληνικῆς Ὀρθοδόξου Ὑμνογραφίας , Ἀθῆναι 1949, Φιλοξένους Κυριακοῦ, Θεωρητικόν στοιχειῶδες τῆς µουσικῆς, Κωνσταντινούπολις 1859. Φουντούλη Ιω., Λειτουργικά Θέματα, Δ´, Ἡ Θεία Λειτουργία τοῦ Μεγάλου Βασιλείου , Θεσσαλονίκη, 1979. Χρήστου, Π., Ἡ ὑμνογραφία τῆς Ἀρχαϊκῆς Ἐκκλησίας , Θεσσαλονίκη 1959. Χρυ¬σάν¬θου Ἀρ¬χι¬ε¬πι¬σκό¬που Διρ¬ρα¬χί¬ου τοῦ ἐκ Μα¬δύ¬των, Θε¬ω¬ρη¬τι¬κόν Μέ¬γα τῆς Μου¬σι¬κῆς, ἐν Τερ¬γέ¬στη 1832. Ψά¬χου, Κ., ῾Η Πα¬ρα¬σ笵αν¬τι¬κή τῆς Βυ¬ζαν¬τι¬νῆς Μου¬σι¬κῆς, Ἀ¬θῆ¬ναι 1917. Ψάχου,Κ., Περὶ τοῦ ρυθμοῦ ἐν τοῖς ἄσμασι τῆς Ἐκκλησίας, Παράρτημα Ἐκκλησιαστικῆς Ἀλήθειας, τεῦχος α', Κωνσταντινούπολις 1900. Ψάχου,Κ., Τὸ Ὀκτάηχον Σύστημα τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, Ἀθήνησι 1941· ἔκδ. Πολυχρονάκης, 1980.
Τελευταία Επικαιροποίηση
11-11-2015