ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / KNOWLEDGE ISSUES OF EDUCATION
ΚωδικόςΕΜ7
ΣχολήΠαιδαγωγική
ΤμήμαΠαιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Υπεύθυνος/ηΠερικλής Παυλίδης
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600017551

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης (2019-σήμερα)

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 0
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚΟΡΜΟΣΕπιλογής324

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
Ακαδημαϊκό Έτος2019 – 2020
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600141027

Πρόγραμμα Τάξης

ΚτίριοΠαιδαγωγικό Μπλε
ΌροφοςΙσόγειο
ΑίθουσαΑΙΘΟΥΣΑ ΛΥΟΜΕΝΟ 1 (172)
ΗμερολόγιοΔευτέρα 15:00 έως 18:00
Τύπος Μαθήματος
  • Γενικών Γνώσεων
Κατηγορία Μαθήματος
Γενικού Υποβάθρου
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Το μάθημα αποσκοπεί στη εξέταση ορισμένων γνωσιολογικών πτυχών διαμόρφωσης της συνείδησης. Αναλύονται οι μορφές της συνείδησης (πρακτική-ηθική, αισθητική, φιλοσοφική) και οι βαθμίδες της νόησης (διάνοια και λόγος), καθώς και η σχέση συνείδησης και πρακτικής δραστηριότητας. Παρουσιάζεται η γνωστική διαδικασία ως κίνηση της νόησης από τη ζωντανή εποπτεία σε νοητικές αφαιρέσεις και κατόπιν σε εννοιολογικά συγκεκριμένη αναπαράσταση της πραγματικότητας. Εξετάζονται οι κοινωνικές και γνωσιολογικές πτυχές της καθημερινής συνείδησης, του ανορθολογισμού, του δογματισμού, της ιδεολογίας, καθώς και το ζήτημα της σχέσης αλήθειας και πλάνης στη γνωστική διαδικασία. Επίσης, αναδεικνύεται η μορφωτική διάσταση της καλλιέργειας της κριτικής ικανότητας και του διαλεκτικού λόγου. Οι φοιτητές αναμένεται ότι στο πλαίσιο του μαθήματος θα κατανοήσουν τις βασικές μορφές της συνείδησης και την ιδιαίτερη συμμετοχή τους στη γνωστική διαδικασία θα γνωρίσουν τα βασικά στάδια της γνωστικής διαδικασίας και ορισμένα τυπικά προβλήματα που συναντώνται σε αυτή θα είναι σε θέση να μεταβαίνουν από την εμπειρική στη θεωρητική σκέψη θα καλλιεργήσουν την ικανότητα της διαλεκτικής σκέψης
Γενικές Ικανότητες
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
1. ΟΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ Η συνείδηση ως μορφή ψυχισμού. Το βιολογικό υπόστρωμα της συνείδησης. Συνείδηση και εργασία. Η σχέση θεωρίας και πράξης. Ιδεοκρατικές και υλιστικές ερμηνείες της συνείδησης. Η ανάπτυξη της συνείδησης μέσα στην ανθρώπινη ιστορία. 2. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ Ειδέναι και συνειδέναι. Η πρακτική μορφή της συνείδησης (πολιτική, δίκαιο, ηθική). Η αισθητική μορφή της συνείδησης. Η τέχνη και η παιδαγωγική της διάσταση. Η θρησκεία ως μορφή συνείδησης. Η φιλοσοφική μορφή της συνείδησης. 3. ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ Συνείδηση και αυτοσυνείδηση. Οι ασύνειδες πλευρές του ανθρώπινου ψυχισμού. Οι γνωσιακές και χειραφετικές διαστάσεις της φαντασίας. 4. ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ Γλώσσα και συμβολική –γενικευτική σκέψη. Η γλώσσα ως καθολική μορφή επικοινωνίας. Γλώσσα και εργασιακή δραστηριότητα. 5. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ-ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ Η εμπειρία ως γνώση. Οι γνωσιακοί περιορισμοί των βιωμάτων. Εμπειρία και μαζικά συναισθήματα. Καθημερινή συνείδηση και κυρίαρχη ιδεολογία. Καθημερινή συνείδηση και εκπαιδευτική σκοποθεσία. 6. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ-ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ Οι αντεστραμμένες μορφές της συνείδησης. Το φαινόμενο της φετιχοποίησης των κοινωνικών σχέσεων. Οι αντιλήψεις περί «ανθρώπινης αξίας» και «φυσικών χαρισμάτων». Ο δογματισμός ως στοιχείο της καθημερινής συνείδησης. Οι κοινωνικοί και γνωσιακοί όροι υπέρβασης της καθημερινής συνείδησης. 7. Η ΓΝΩΣΗ Η έννοια της γνώσης. Το υποκείμενο και το αντικείμενο της γνώσης. Ο αγνωστικισμός. Τα είδη της γνώσης. Η επιστήμη ως ανεπτυγμένη γνώση. Η μορφωτική και κοινωνική σημασία της σχέσης μεταξύ των επιστημών της φύσης και των επιστημών του ανθρώπου. 8. Η ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Η κατ’ αίσθηση γνώση. Αισθήματα, αντιλήψεις, παραστάσεις. Η ενότητα της κατ’ αίσθηση γνώσης και της νόησης. Από την κατ’ αίσθηση γνώση στην εννοιολογική σκέψη. (Έννοιες, κρίσεις, συλλογισμοί). 9. ΟΙ ΒΑΘΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΝΟΗΣΗΣ: ΔΙΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΣ Η θέση της διάνοιας και του λόγου στη γνωστική διαδικασία. Η γνωσιακή σημασία της διάκρισης μεταξύ φαινομένου και ουσίας. Η διαλεκτική σκέψη. 10. Η ΑΝΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΝΟΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΦΗΡΗΜΕΝΟ ΣΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ Η διάκριση μεταξύ αφηρημένης και συγκεκριμένης σκέψης. Η κίνηση της νόησης από τα δεδομένα των αισθήσεων σε αφηρημένες έννοιες. Η ανάβαση της νόησης από τις αφηρημένες έννοιες σε συγκεκριμένο σύστημα εννοιών. 11. ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΑΝΗ Η αλήθεια και η πλάνη ως στιγμές της γνωστικής διαδικασίας. Σχετική αλήθεια, πλάνη, απόλυτη αλήθεια. Τα κριτήρια της αλήθειας. Το ζήτημα της επαλήθευσης των αποκτηθέντων γνώσεων. 12. ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ Θεωρίες για την ιδεολογία. Ιδεολογία και κοινωνικές αντιθέσεις. Ιδεολογία και επιστήμη. Το πρόβλημα του ανορθολογισμού. 13. ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ Γνώση και εξουσία. Η δογματική σκέψη. Το πρόβλημα του δογματικού διαποτισμού και της πνευματικής χειραγώγησης. Η κυρίαρχη ιδεολογία μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα: αντιθέσεις και δυνατότητες. 14. Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ Η κριτική σκέψη στην ιστορία των φιλοσοφικών ιδεών. Η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης ως σκοπός της εκπαίδευσης. Τα ειδοποιά χαρακτηριστικά της κριτικής ικανότητας.
Λέξεις Κλειδιά
συνείδηση, γνώση, ιδεολογία, εκπαίδευση
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Περιγραφή
Η διδασκαλία του μαθήματος υποστηρίζεται από κείμενα που διατίθενται σε ηλεκτρονική μορφή, διαμέσου της πλατφόρμας eLearning (Moodle) του ΑΠΘ
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις782,6
Σεμινάρια140,5
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων250,8
Εξετάσεις30,1
Σύνολο1204
Αξιολόγηση Φοιτητών
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Π.Παυλίδης, Γνωσιολογικά ζητήματα της παιδείας (διδακτικές σημειώσεις) Θ. Βακαλιός, Είναι και συνείδηση.Γνώση και αλήθεια, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 1986 Λ. Βυγκότσκι,Σκέψη και γλώσσα,εκδ.«Γνώση», Αθήνα 1993 Α. Λεόντιεφ, Δραστηριότητα, συνείδηση, προσωπικότητα,εκδ. Αναγνωστίδη Ε. Μπιτσάκης, Θεωρία και πράξη,εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2003 Έ. Φίσερ, Η αναγκαιότητα της Τέχνης, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1977
Τελευταία Επικαιροποίηση
03-09-2019