Θέματα βυζαντινής και μεταβυζαντινής αγιολογίας και υμνογραφίας

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΘέματα βυζαντινής και μεταβυζαντινής αγιολογίας και υμνογραφίας / Themes of Byzantine and Post-Byzantine Hagiography and Hymnography
ΚωδικόςΧ323
ΣχολήΘεολογική
ΤμήμαΚοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Υπεύθυνος/ηΔημοσθένης Κακλαμάνος
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600015865

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού(2013-σήμερα)

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 7
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚορμόςΕλεύθερη ΕπιλογήΧειμερινή-4

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΘέματα βυζαντινής και μεταβυζαντινής αγιολογίας και υμνογραφίας
Ακαδημαϊκό Έτος2019 – 2020
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Class ID
600149543

Πρόγραμμα Τάξης

ΚτίριοΘεολογική
ΌροφοςΌροφος 2
ΑίθουσαΑΙΘΟΥΣΑ Α ΜΙΚΡΗ (95)
ΗμερολόγιοΠέμπτη 18:00 έως 21:00
Τύπος Μαθήματος
  • Επιστημονικής Περιοχής
Κατηγορία Μαθήματος
Εμβάθυνσης / Εμπέδωσης Γνώσεων
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Εξέταση)
  • Γαλλικά (Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Στο τέλος του εξαμήνου οι φοιτητές θα: - αναγνωρίζουν, περιγράφουν και συγκρίνουν τα επιμέρους είδη των αγιολογικών και υμνογραφικών κειμένων - εντοπίζουν και περιγράφουν τα θεολογικά στοιχεία των αγιολογικών και υμνογραφικών κειμένων - αναλύουν κριτικά και συγκριτικά τα αγιολογικά και υμνογραφικά κείμενα με άλλα θεολογικά γραμματειακά είδη
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Παρουσιάζονται οι βασικότεροι σταθμοί και τάσεις στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή Αγιολογία και Υμνογραφία. Εξετάζονται και αναλύονται ιστορικογραμματολογικά και θεολογικά κατ᾽ επιλογήν αγιολογικά και υμνογραφικά κείμενα. 1) Η Αγιολογία της εικονομαχικής περιόδου: Συγγραφείς, βασικά γνωρίσματα – τάσεις 2) Ο άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης και το αγιολογικό του έργο 3) Οι Βίοι των Πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως της εικονομαχικής περιόδου 4) Το αγιολογικό έργο του αυτοκράτορος Λέοντος Στ´ του Σοφού 5) Το αγιολογικό έργο του Συμεών Μεταφραστή 6) Η σχηματοποίηση των αγιολογικών συλλογών: Συναξάριον Κωνσταντινουπόλεως, Μη¬νολόγιον Βασιλείου, Αυτοκρατορικά Μηνολόγια 7) Πρόσωπα και τάσεις της Αγιολογίας της Παλαιολόγειας περιόδου. Η Αγιολογία του Ησυχασμού 8) Οι αγιολογικές συλλογές της μεταβυζαντινής περιόδου και το ζήτημα της μετάφρασης των αγιολογικών πηγών 9) Ρωμανός ο Μελωδός. Το πρόσωπο και το έργο του 10) Ακάθιστος Ύμνος: Ιστορικοφιλολογικά και θεολογικά ζητήματα 11) Υμνογράφοι της μεσοβυζαντινής περιόδου: Γερμανός Α´ πατριάρχης Κων/πόλεως, Ανδρέας Κρήτης, Ιωάννης Δαμασκηνός, Κοσμάς ο Μελωδός, Ιωσήφ ο Υμνογράφος, Ιωάννης Μαυρόπους 12) Υμνογράφοι της υστεροβυζαντινής περιόδου: Φιλόθεος Κόκκινος – Συμεών Θεσσαλονίκης – Μάρκος ο Ευγενικός 13) Υμνογράφοι της μεταβυζαντινής περιόδου: Νικόλαος Μαλαξός, Μελέτιος Συρίγος, Νικόδημος Αγιορείτης
Λέξεις Κλειδιά
Αγιολογία, Υμνογραφία, Λειτουργική Ποίηση
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
Διδασκαλία με τη χρήση οπτικοακουστικών μέσων (παρουσιάσεις με powerpoint και videoclips). Ηλεκτρονική υποστήριξη με βοηθητικό υλικό και ασκήσεις μέσω της πλατφόρμας Blackboard. Επικοινωνία με τους φοιτητές και συμβουλευτική στήριξη με τη χρήση e-mails
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις391,6
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων301,2
Συγγραφή εργασίας / εργασιών301,2
Εξετάσεις10,0
Σύνολο1004
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Προφορική εξέταση στην ύλη που καλύφθηκε κατά τη διάρκεια του εξαμήνου ή γραπτή εργασία σε θέμα που σχετίζεται με την ύλη του μαθήματος (90%). Προσμετράται και η ενεργός συμμετοχή στο μάθημα (10%)
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εργασία (Συμπερασματική)
  • Προφορική Εξέταση (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Δ. Κακλαμάνος, Μελέτες Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αγιολογίας και Υμνογραφίας, εκδ. Μπαρμπουνάκης, Θεσσαλονίκη 2018.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Δ. Κακλαμάνος, Ο άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης και το αγιολογικό του έργο. Συμβολή στη μελέτη της εκκλησιαστικής γραμματείας της μεσοβυζαντινής περιόδου, [Ανάλεκτα Βλατάδων 70], Θεσσαλονίκη 2018. Ε. Καλτσογιάννη, Το αγιολογικό και ομιλητικό έργο του Ιωάννη Ζωναρά. Εισαγωγική μελέτη – Κριτική έκδοση, [Βυζαντινά Κείμενα και Μελέτες 60], Θεσσαλονίκη 2013. Ε. Κουντούρα-Γαλάκη, (επιμ.), Οι ήρωες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Οι νέοι Άγιοι, 8ος-16ος αιώνας, [Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών/Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Διεθνή Συμπόσια 15], Αθήνα 2004. Η. Παρασκευοπούλου, Το αγιολογικό και ομιλητικό έργο του Νικηφόρου Γρηγορά, [Βυζαντινά Κείμενα και Μελέτες 59], Θεσσαλονίκη 2013. Σ. Πασχαλίδης, Ο Βίος Θεοδώρας της οσιομυροβλύτιδος Θεοδώρας της εν Θεσσαλονίκῃ, [Κέντρον Αγιολογικών Μελετών 1], Θεσσαλονίκη 1991. Σ. Πασχαλίδης, Νικήτας Δαβίδ Παφλαγών· το πρόσωπο και το έργο του. Συμβολή στη μελέτη της προσωπογραφίας και της αγιολογικής γραμματείας της προμεταφραστικής περιόδου, [Βυζαντινά Κείμενα και Μελέται 28], Θεσσαλονίκη 1999. Σ. Πασχαλίδης, Εν Αγίοις. Ειδικά θέματα βυζαντινής και μεταβυζαντινής Αγιολογίας, τ. Α´, Θεσσαλονίκη 2011. Σ. Πασχαλίδης, Το Υμναγιολογικό έργο των Κολλυβάδων. Συμβολή στη μελέτη της αγιολογικής γραμματείας κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, Θεσσαλονίκη 2007. Θ. Δετοράκης, Κοσμάς ο Μελωδός. Βίος και έργο, [Ανάλεκτα Βλατάδων 28], Θεσσαλονίκη 1979. Δ. Κακλαμάνος, Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, Κανόνες Οκτώηχοι εις τα Εισόδια της Θεοτόκου. Εισαγωγή - Κριτική Έκδοση, Άγιον Όρος 2017. Ε. Μίνεβα, Το Υμνογραφικό έργο του Μάρκου Ευγενικού, Αθήνα 2004. Α. Παναγιώτου, Ο Ιωάννης Μαυρόπους υμνογράφος του αγίου Νικολάου, [Βυζαντινή Γραμματεία 5], Αθήνα 2008. I. Πολέμης - Ε. Μίνεβα, Βυζαντινά Υμνογραφικά και Αγιολογικά Κείμενα, Αθήνα 2016. Δ. Στρατηγόπουλος, Ο Νικόλαος Μαλαξός, πρωτόπαπας Ναυπλίου, και το συγγραφικό του έργο, [Βυζαντινά Κείμενα και Μελέται 47], Θεσσαλονίκη 2008. Δ. Στρατηγόπουλος, Ο ιερός Φώτιος υμνογράφος του αγίου Νικολάου, [Βυζαντινή Γραμματεία 6], Αθήνα 2009. Ε. Τωμαδάκης, Ιωσήφ ο Υμνογράφος. Βίος και έργον, [«Αθηνά, Σύγγραμμα Περιοδικόν της εν Αθήναις Επιστημονικής Εταιρείας, Σειρά Διατριβών και Μελετημάτων 11»], εν Αθήναις 1971. T. Antonopoulou, Leonis VI sapientis imperatoris byzantini Homiliae, [Corpus Christianorum Series Graeca 63], Turnhout 2008. S. Efthymiadis, The Life of Patriarch Tarasios by Ignatios the Deacon (BHG 1698). Introduction, Text, Translation and Commentary, [Birmingham Byzantine and Ottoman Monographs 4], Aldershot 1998. S. Efthymiadis, The Ashgate Research Companion to Byzantine Hagiography, τ. I: Periods and Places, τ. II: Genres and Contexts, Farnham 2011-2014.
Τελευταία Επικαιροποίηση
02-11-2020