Ολοκαύτωμα και Ιστορική Μνήμη

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΟλοκαύτωμα και Ιστορική Μνήμη / Holocaust and Historical Memory
ΚωδικόςΚΕ0Ε37
ΣχολήΟικονομικών και Πολιτικών Επιστημών
ΤμήμαΠολιτικών Επιστημών
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό, 2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΕαρινή
Υπεύθυνος/ηΑνδρεας Μπουρουτης
Γνωστικό ΑντικείμενοΚΟΡΜΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID100001444

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήμα Πολιτικών Επιστημών (2014-σήμερα)

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 48
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚορμόςΕπιλογήςΕαρινό-4

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΟλοκαύτωμα και Ιστορική Μνήμη
Ακαδημαϊκό Έτος2020 – 2021
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες άλλων Κατηγοριών
Ώρες Εβδομαδιαία3
Class ID
600166430
Τύπος Μαθήματος 2016-2020
  • Γενικών Γνώσεων
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Γενικού Υποβάθρου
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Γενικές Προαπαιτήσεις
Είναι μάθημα γενικής επιλογής που απευθύνεται σε όλα τα εξάμηνα εκτός από το Α' και Β'.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτήτριες και οι φοιτητές θα μπορούν: • Να περιγράφουν και να προσδιορίζουν το ιστορικό πλαίσιο του Ολοκαυτώματος των Εβραίων, του βιομηχανικού τρόπου που συντελέστηκε και των συνεπειών του • Να μελετούν τις πρωτογενείς ιστορικές πηγές και να παράγουν ιστορικά επιχειρήματα με τα οποία να εξηγούν τις αιτίες που οδήγησαν στο Ολοκαύτωμα και τα παράλληλα αποτελέσματά του (απανθρωποίηση, οικονομική εκμετάλλευση και λεηλασία, συνενοχή – σιωπή) • Να προχωρούν σε κριτική αντιμετώπιση των πολλαπλών ιστοριογραφικών ερμηνειών σε αυτή την διαδικασία καθώς και να διερευνούν και να αναγνωρίζουν σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τον ιστορικό ρου (οικονομία - καπιταλισμός, εθνικισμός - ιδεολογίες, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις) • Να εξηγούν την ιστορική συνέχεια αλλά και την διαφορετική πορεία με βάση τα ιστορικά γεγονότα - Να κατανοούν τη σημασία της συλλογικής μνήμης και της διαχείρισής της.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Κύρια επιδίωξη του μαθήματος είναι να εισάγει την φοιτήτρια και τον φοιτητή στην ιστορία της γενοκτονίας των Εβραίων της Ευρώπης από το ναζιστικό καθεστώς. Με κεντρικό άξονα την ελληνική περίπτωση το μάθημα αρχικά διερευνά την μακρά διάρκεια του φαινομένου του αντισημιτισμού στην Ευρώπη μέχρι και την περίοδο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Αναλύει την περίοδο του Μεσοπολέμου με την παρουσία των αυταρχικών καθεστώτων στην Ευρώπη και την άνοδο του φασισμού στην Ιταλία και του ναζισμού στην Γερμανία. Οι πρώτες διώξεις των Εβραίων με την νομοθετική σφραγίδα του Κράτους έγκεινται στην περίοδο πριν τον πόλεμο: Φυλετικοί νόμοι της Νυρεμβέργης στην Γερμανία το 1935, ρατσιστικοί νόμοι στην Ιταλία το 1938. Παράλληλα μια σειρά γεγονότων όπως η δημιουργία των πρώτων στρατοπέδων συγκέντρωσης κατά των αντιφρονούντων και η Νύχτα των Κρυστάλλων (1938) με διώξεις και δολοφονίες Εβραίων έδειξε τη ζοφερή συνέχεια. Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος αποτελεί το έναυσμα για τις μαζικές δολοφονίες Εβραίων στην Ανατολική Ευρώπη και από εκεί στην δημιουργία των στρατοπέδων εξόντωσης (Τρεμπλίνκα, Σόμπιμπορ, Άουσβιτς – Μπίρκενάου) και του βιομηχανικού θανάτου εκατομμυρίων ανθρώπων. Στην ελληνική περίπτωση εξετάζονται οι προϋπάρχουσες θεωρήσεις έναντι των Εβραίων (θρησκευτικός αντισημιτισμός) και η παρουσία της πολυπληθούς εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης με την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ιστορικό των διώξεων και του εκτοπισμού των Εβραίων της Ελλάδας με απααρχή τα γεγονότα της Πλατείας Ελευθερίας τον Ιούλιο του 1942. Με αφορμή αυτό το γεγονός θα αναλυθεί ο όρος των “bystanders”, δηλαδή των παρατηρητών, των υπολοίπων δηλαδή, μη Εβραίων, οι οποίοι στις περισσότερες περιπτώσεις παρακολούθησαν αποστασιοποιημένοι ή και συμμετέχοντας, εκούσια ή ακούσια, στον διωγμό των Εβραίων και την λεηλασία των περιουσιών τους. Το μάθημα εξετάζει και την μεταπολεμική σιωπή και την τραυματική εμπειρία των ελάχιστων επιζώντων στην προσπάθεια να ανασυγκροτήσουν τις κοινότητες τους και να εξακολουθήσουν την ζωή τους. Ειδικά στην περίπτωση της Ελλάδας η διαδικασία της σιωπής κράτησε περισσότερο. Οι μαρτυρίες των επιζώντων, η ιστορική έρευνα και η ανάγκη αναζήτησης των βαθύτερων αιτιών του Ολοκαυτώματος οδήγησαν στην ανάδειξη της μοναδικότητας του εγκλήματος στην ιστορία του ανθρώπου. Η διαδικασία της «Τελικής Λύσης» αποτελεί ένα μοναδικό ιστορικό σημείο και ο στόχος του μαθήματος είναι να βοηθήσει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές να κατανοήσουν το βάρος του Ολοκαυτώματος και τις διαδικασίες στοχοποίησης και αποκλεισμού ομάδων ανθρώπων για εθνοτικούς, πολιτικούς, θρησκευτικούς ή άλλους λόγους με ολέθρια αποτελέσματα.
Λέξεις Κλειδιά
Αντισημιτισμός, Ολοκαύτωμα, Γενοκτονία, Εβραίοι, Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, Ναζισμός, Φασισμός
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Βιντεοδιαλέξεις
  • Ήχος
  • Πολυμεσικό υλικό
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
Πραγματοποιείται χρήση Τ.Π.Ε. στη διδασκαλία. Συγκεκριμένα, γίνεται χρήση του διαδικτύου στη διάρκεια του μαθήματος για την πρόσβαση και προβολή στους φοιτητές ιστοσελίδων, πληροφοριών, ταινιών, ντοκιμαντέρ που σχετίζονται με το μάθημα. Πραγματοποιείται τακτική χρήση Τ.Π.Ε στην επικοινωνία με τους φοιτητές για συνεννοήσεις σχετικά με την εκπαιδευτική διαδικασία, για απορίες και προβληματισμούς γύρω από τη μελέτη τους.
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις552
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων150,5
Εκπαιδευτικές επισκέψεις και παρακολούθηση συνεδρίων / σεμιναρίων / εκδηλώσεων100,4
Συγγραφή εργασίας / εργασιών150,5
Εξετάσεις150,5
Σύνολο1104
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Η βαθµολογία σε κάθε µάθηµα καθορίζεται από τον διδάσκοντα, ο οποίος υποχρεώνεται να οργανώσει κατά την κρίση του γραπτές ή και προφορικές εξετάσεις ή και να στηριχθεί σε εργασίες. Η βαθµολογία σε κάθε µάθηµα ακολουθεί την κλίµακα των ακέραιων αριθµών από ένα (1) έως δέκα (10). Βάση επιτυχίας είναι ο αριθµός πέντε (5). Σύµφωνα µε το Ν. 3549/2007 και µε την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 27 του Ν. 1404/1983, κάθε µάθηµα εξετάζεται στο τέλος του εξαµήνου στο οποίο διδάχθηκε και επιπλέον στην εξεταστική περίοδο του Σεπτεµβρίου. Η βαθμολογία προκύπτει από: α)Το επίπεδο γνώσης σχετικά με το γνωστiκό αντικείμενο β)Τη δυνατότητα ανάλυσης και σύνθεσης στη σκέψη του γ)Την κατανόηση του γνωστικού αντικειμένου.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής (Διαμορφωτική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική)
  • Προφορική Εξέταση (Διαμορφωτική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
1) Μαρία Καβάλα, Η καταστροφή των Εβραίων της Ελλάδας (1941-1944), Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα, Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών, ΕΣΠΑ 2007-2013, Αθήνα 2015. 2) Αντωνίου Γιώργος, Δορδανάς Στράτος, Ζάικος, Νίκος, Μαραντζίδης Νίκος, Ολοκαύτωμα στα Βαλκάνια, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2011, κωδικός Εύδοξου 12294829 3) Μπουρούτης Ανδρέας, Ολοκαύτωμα στη Θεσσαλονίκη. Η ιταλική στάση και οι Εβραίοι μαθητές του Ουμπέρτο Πρίμο, Αλεξάνδρεια 2019, κωδικός Εύδοξου 94643839
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Αμπατζοπούλου Φραγκίσκη, Το Ολοκαύτωμα στις μαρτυρίες των Ελλήνων Εβραίων, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2007, κωδικός Εύδοξου 15183 Αμπατζοπούλου Φραγκίσκη, Ο άλλος εν διωγμώ, Πατάκης, Αθήνα 2020 κωδικός Εύδοξου 94700706 Αβδελά Έφη – Βαρών-Βασάρ Οντέτ. (επιμ.), Οι Εβραίοι στον ελληνικό χώρο: Ζητήματα Ιστορίας στη μακρά διάρκεια, Πρακτικά του Α΄ Συμποσίου Ιστορίας 21 - 24 Νοεμβρίου 1991, Γαβριηλίδης, Αθήνα 1995 Κούνιο - Αμαρίλιο Έρικα,Ναρ Αλμπέρτος, Προφορικές μαρτυρίες Εβραίων για το Ολοκαύτωμα, Ευρασία, Αθήνα 2015, κωδικός Εύδοξου 94690988 Mazower Mark, Η αυτοκρατορία του Χίτλερ, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2009, κωδικός Εύδοξου 15394 Mazower Mark, Στην Ελλάδα του Χίτλερ, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2009, κωδικός Εύδοξου 15506 Παπαστεφανάκη Λήδα, Μαχαιρά Άννα, Εβραϊκές κοινότητες ανάμεσα σε ανατολή και δύση, 15ος - 20ος αιώνας, Ισνάφι, Ιωάννινα 2016, κωδικός Εύδοξου 68399122 Βιβλιογραφία για περαιτέρω εμβάθυνση και μελέτη Αβδελά Έφη – Βαρών-Βασάρ Οντέτ. (επιμ.), Οι Εβραίοι στον ελληνικό χώρο: Ζητήματα Ιστορίας στη μακρά διάρκεια, Πρακτικά του Α΄ Συμποσίου Ιστορίας 21 - 24 Νοεμβρίου 1991, Γαβριηλίδης, Αθήνα 1995 Ασέρ Αριέλλα, Βαρών - Βασάρ Οντέτ, Bowman Steven, Νέοι στη δίνη της κατοχικής Ελλάδας. Ο διωγμός και το ολοκαύτωμα των Εβραίων 1943 – 1944, Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος, 2008. Bowman Steven, Η αντίσταση των Εβραίων στην κατοχική Ελλάδα, Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος, Αθήνα 2012 Friedlander Saul, Η ναζιστική Γερμανία και οι Εβραίοι, Πόλις, Αθήνα 2013 Λάμψα Κορίνα, Σιμπή Ιακώβ, Η Διάσωση, Καπόν, Αθήνα 2012, κωδικός Εύδοξου 38118690 Levi Primo, Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος, Άγρας, Αθήνα 1998 Μαργαρίτης Γιώργος, Ανεπιθύμητοι συμπατριώτες: στοιχεία για την καταστροφή των μειονοτήτων της Ελλάδας: Εβραίοι, Τσάμηδες, Βιβλιόραμα, Αθήνα 2005. κωδικός Εύδοξου 3642 Mazower Mark, Θεσσαλονίκη πόλη των φαντασμάτων, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2006, κωδικός Εύδοξου 15430 Μόλχο Ρένα, Το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων, Πατάκης, Αθήνα 2015, κωδικός Εύδοξου 50662386 Μπενβενίστε Ρίκα, Αυτοί που επέζησαν, Πόλις, Αθήνα 2014 Μπενβενίστε Ρίκα, Λούνα, Πόλις, Αθήνα 2017 Traverso Enzo, Οι ρίζες της ναζιστικής βίας, εκδόσεις Εικοστού Πρώτο, Αθήνα 2013, κωδικός Εύδοξου 41954596 Traverso Enzo, Κατανοώντας τη ναζιστική γενοκτονία.Ο Μαρξισμός μετά το Άουσβιτς, Επέκεινα, Αθήνα 2017. Φλάισερ Χάγκεν, Στέμμα και Σβάστικα. Η Ελλάδα της Κατοχής και της Αντίστασης 1941 -1944, Αθήνα 1995. Επιστημονικά άρθρα και ξενόγλωσση βιβλιογραφία Apostolou Andrew, “The exception of Salonika: Bystanders and Collaborators in Northern Greece”, in Holocaust and Genocide Studies, V14, N2, Fall 2000, σ. 179-195 Apostolou Andrew, “Strategies of evasion: Avoiding the issue of collaboration and indifference during the Holocaust in Greece”, στο Roni Stauber, Collaboration with the Nazis, Public discourse after the Holocaust, Routledge, New York 2011, σ. 138-165Bankier David (ed.), The Jews are coming back: The return of the Jews to their country of origin after World War II, Ιερουσαλήμ 2005 Bouroutis Andreas, From Emancipation in national lines to Isolation and Destruction: The Jewish community of Salonika and the Italian diplomacy in “People of the Mediterranean: Patterns, Networks and Conflicts (1492-1945)”, Goldstein-Goren Diaspora Research Center of Tel Aviv University and the Department of Jewish History of the University of Haifa in honor of Prof. Minna Rozen, Tel Aviv Bowman Steven, The Agony of Greek Jews, 1940-1945, Stanford University Press, Stanford 2009 Browning Dan, Ordinary Men, Reserve Battalion 101 and the Final Solution in Poland, Harper Perennial, New York 1998 Caplan Jane, Government without Administration: State and Civil Service in Weimar and Nazi Germany, Oxford University Press, Oxford 1988 Carpi Daniel, Italian Diplomatic Documents on the History of the Holocaust in Greece (1941-1943), Chair for the History and culture of the Jews of Salonika and Greece,Diaspora Research Institute, Tel Aviv University, Tel Aviv 1993 Goldberg Alan Chad, “The Jews, the Revolution, and the Old Regime in French Anti-Semitism and Durkheim's Sociology”, Sociological Theory, Vol. 29, No. 4 (December 2011), σ. 248-271. Hayes Peter, “State Policy and Corporate Involvement in the Holocaust”, στο Michael Berenbaum, Abraham J. Peck (ed.), The Holocaust and History: The Known, the Unknown, the Disputed and the Reexamined, Indiana University Press, Bloomington 1998, σ. 197-218 Michman Dan, “Perpetrator Testimony and Historiography: The Case of Dieter Wisliceny and the Decision-Making Process on the «Final Solution»”, Journal of Contemporary Antisemitism, vol. 1, no. 2 (Spring 2018), σ. 15-32 Rozen Minna, “The Jewish Community of Salonika, 1912–1941: Organizational Patterns”, στο Αρχείων Ανάλεκτα, 1, Θεσσαλονίκη 2016, σ. 307-367 Rozen Minna, “Jews and Greeks Remember Their Past: The Political Career of Tzevi Koretz (1933-43),” Jewish Social Studies 12, no. 1 (Fall 2005), σ. 111-166
Τελευταία Επικαιροποίηση
27-11-2020