Σημειωτικές και διασημειωτικές προσεγγίσεις στις Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΣημειωτικές και διασημειωτικές προσεγγίσεις στις Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες / Semiotic and Intersemiotic Approaches in Digital Humanities
ΚωδικόςΕΜ-16
Διατμηματικό ΠρόγραμμαΣημειωτική, Πολιτισμός και Επικοινωνία
Συνεργαζόμενα ΤμήματαΓαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας
Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας
Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας
Αρχιτεκτόνων Μηχανικών
Κύκλος / Επίπεδο2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
ΚοινόΌχι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600014999

Πρόγραμμα Σπουδών: Σημειωτική, Πολιτισμός και Επικοινωνία

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 11
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚΟΡΜΟΣΕπιλογήςΧειμερινό/Εαρινό-7,5

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΣημειωτικές και διασημειωτικές προσεγγίσεις στις Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες
Ακαδημαϊκό Έτος2020 – 2021
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Διδάσκοντες άλλων Κατηγοριών
Ώρες Εβδομαδιαία3
Class ID
600185417
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
  • Eξ απoστάσεως εκπαίδευση
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Προαπαιτούμενα Μαθήματα
  • ΥΜ-1 Θεωρία σημειωτικής και πολιτισμού
Γενικές Προαπαιτήσεις
Οι φοιτητές και οιφοιτήτριες πρέπει να είναι εξοικειωμένοι-ες με τη θεωρία της σημειωτικής και του πολιτισμού και να διαθέτουν δεξιότητες χρήσης υπολογιστή.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οιφοιτητές θα έχουν: 1. αποκτήσει βασικές γνώσεις σχετικά με τις Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες (ΨΑΕ) 2. προσεγγίσει ζητήματα σημειωτικής και διασημειωτικής έρευνας στις ΨΑΕ 3. αποκτήσει βασικές ικανότητες εφαρμογής των γνώσεων που αποκόμισαν σε πρακτικές σε ποικίλα πεδία
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σχεδιασμός και διαχείριση έργων
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα έχει στόχο να εισαγάγει τους φοιτητές-τριες στις πολυσημειωτικές και διασημειωτικές διαστάσεις του σύγχρονου ψηφιακού πολιτισμού, της ψηφιακής σημειόσφαιρας, και στα θεωρητικά μοντέλα, τις μεθόδους και τα εργαλεία προσέγγισής της που ειδικότερα αναπτύσσουν και χρησιμοποιούν οι Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες (Digital Humanities, DH-ΨΑΕ). Εστιάζοντας κριτικά στις εν λόγω προσεγγίσεις και στον διάλογό τους με τη σημειωτική, το μάθημα πραγματεύεται τα διακυβεύματα της πολυτροπικότητας, της πολυμεσικότητας και της διαμεσικότητας, με αναφορά σε συγκεκριμένες πτυχές των ΨΑΕ. Διάγραμμα μαθημάτων Εβδομάδες 1-6: Τ. Δημητρούλια Εβδομάδες 7-13: Π. Πετρίδης Εβδομάδα 1. Εισαγωγή στις ΨΑΕ και στη διασύνδεσή τους με τη σημειωτική. Θεματική και προβληματική του μαθήματος. Hartley, J., Ibrus, I. & Ojamaa, M. (2020). On the Digital Semiosphere. Culture, Media and Science for the Anthropocene. New York: Bloomsbury. Εβδομάδα 2. Corpora: από τα δεδομένα στη σημασία. • Rockwell, G. & Sinclair, S. (2016). Hermeneutica: Computer-Assisted Interpretation in the Humanities. Cambridge, MΑ.: MIT Press, http://hermeneuti.ca. • Drucker, J. (2011). Humanities Approaches to Graphical Display. DHQ (Digital Humanities Quarterly), 5 (1), http://digitalhumanities.org/dhq/vol/5/1/000091/000091.html. Εβδομάδα 3. Διαμεσικότητα και διακαλλιτεχνικότητα. Αντωνοπούλου, Α., Καρακάση, Α., Πετροπούλου, Π. (2015). Διακαλλιτεχνικότητα - Διαμεσικότητα. Στο Αντωνοπούλου, Α., Καρακάση, Α., Πετροπούλου, Π., Συγκριτολογία. [ηλεκτρ. βιβλ.] Αθήνα: Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. Διαθέσιμο στο: http://hdl.handle.net/11419/4337. Εβδομάδα 4. : Διαμεσικότητα, διακειμενικότητα και αναμεσοποίηση. Rajewsky, I. O. (2005). Intermediality, Intertextuality, and Remediation: A Literary Perspective on Intermediality. Intermédialités / Intermediality, (6), 43–64. DOI: https://doi.org/10.7202/1005505ar. Εβδομάδα 5. Ψηφιακά αρχεία: κοινωνική σημειωτική, πολυτροπικότητα, αναπλαισίωση. • Jewitt, C. & Henriksen, B. (2016). Social Semiotic Multimodality. In Nina-Maria Klug and Hartmut Stöckl (Eds.), Handbuch Sprache im multimodalen Kontext/Handbook of Language in Multimodal Contexts (145-164). De Gruyter. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110296099 • Stockinger, P. (2015). The semiotic turn in digital archives and libraries. Les Cahiers du numérique, 11 (1), 57-82, https://www.cairn.info/revue-les-cahiers-du-numerique-2015-1-page-57.htm. Εβδομάδα 6. Πολυτροπική Ψηφιακή Σημειωτική (Multimodal Digital Semiotics). O’Halloran, K. L., Marissa K. L. E., A. Podlasov, and S. Tan (2013). Multimodal digital semiotics: The interaction of language with other resources. Text and Talk, 33 (4–5), 665–690. Special Edition for Michael Halliday (edited by Geoff Thompson). Εβδομάδα 7. Αφήγηση, σημειωτική και βιντεοπαιχνίδια Ι. Aarseth, E. J., (1997). Cybertext: Perspectives on Ergodic Literature. Βaltimore: Johns Hopkins University Press. (Σελ. 1-57). Εβδομάδα 8. Αφήγηση, σημειωτική και βιντεοπαιχνίδια ΙΙ. • Murray, J. H. (1998). Hamlet on the Holodeck: The Future of Narrative in Cyberspace (Σελ. 53-96). Cambridge, MA: The MIT Press. • Ruffino P. (2015). A Theory of Non-existent Video Games: Semiotic and Video Game Theory. In Fromme Johannes & Unger Alexander (Eds.) Computer Games and New Media Cultures: A Handbook of Digital Games Studies (107-124). New York & London, Springer. Εβδομάδα 9. Ρητορική της εικόνας και διαδικασιακή ρητορική. • Barthes, R. (1988). Η ρητορική της εικόνας. Στο Εικόνα-Μουσική-Κείμενο (Σελ. 41-59). Αθήνα: Πλέθρον. • Bogost, I. (2007). Persuasive games: The Expressive Power of Videogames (Σελ. 1-54). Cambridge, ΜΑ: MIT Press. Εβδομάδα 10. Σημειωτική της νοσταλγίας: βιντεοπαιχνίδια και μουσικά μικροείδη Ι Leone M. (2015). Longing for the past: a semiotic reading of the role of nostalgia in present-day consumption trends. Social Semiotics, 25(1), 1-15. Εβδομάδα 11. Σημειωτική της νοσταλγίας: βιντεοπαιχνίδια και μουσικά μικροείδη II Pozderac-Chenevey S. (2014). A direct link to the past: nostalgia and semiotics in video game music. http://divergencepress.net/2014/06/02/2016-11-3-a-direct-link-to-the-past-nostalgia-and-semiotics-in-video-game-music. Εβδομάδα 12. Machinima, διακειμενικότητα και διασημείωση. Frølunde L. (2011). Animated war: Perspectives on resemiosis and authorship applied to two DIY film projects. Convergence: The International Journal of Research into New Media Technologies, 18(1), 93–103. Εβδομάδα 13. Πολυτροπική εθνογραφία • Pink S. (2011). Multimodality, multisensoriality and ethnographic knowing: social semiotics and the phenomenology of perception. Qualitative Research, 11, 261-276. • Dicks B., Mason B., Coffey A., & Atkinson P. (2005). Qualitative Research and Hypermedia: Ethnography for the Digital Age. London. SAGE Publications. (Σελ 68-86).
Λέξεις Κλειδιά
Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες, ψηφιακή σημειόσφαιρα, σημειωτικές προσεγγίσεις, διασημειωτικές και πολυσημειωτικές προσεγγίσεις
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Πολυμεσικό υλικό
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
Το μάθημα στηρίζεται στα ψηφιακά εργαλεία και ως εκ τούτου προϋποθέτει τη χρήση ειδικών εφαρμογών σε εργαστήριο. Θα χρησιμοποιηθεί επίσης η πλατφόρμα elearning του ΑΠΘ.
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Σεμινάρια36
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων70
Εκπόνηση μελέτης (project)50
Σύνολο156
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Το μάθημα αξιολογείται με τελική εργασία (3.500-5.000 λέξεις).
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Διαμορφωτική)
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Επίλυση Προβλημάτων (Διαμορφωτική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Δημητρούλια, Ξ., Τικτοπούλου, Α., 2015. Ψηφιακές λογοτεχνικές σπουδές. [ηλεκτρ. βιβλ.] Αθήνα:Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. Διαθέσιμο στο: http://hdl.handle.net/11419/5827 (59303588) Λαγόπουλος, Α., Boklund-Λαγοπούλου Κ., Θεωρία Σημειωτικής. Αθήνα: Πατάκης (59370152)
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Berry, D. M. (Ed.) (2012). Understanding digital humanities. Hampshire: Palgrave. Bogost, I. (2008). The Rhetoric of Video Games. In Katie Salen (Ed.), The Ecology of Games: Connecting Youth, Games, and Learning, (117–140). Cambridge, MA: The MIT Press. De Souza, C. (2005). The Semiotic Engineering of Human-Computer Interaction. Cambridge MA: MIT Press. Drucker, J. (2011). Humanities Approaches to Graphical Display. DHQ (Digital Humanities Quarterly), 5 (1), http://digitalhumanities.org/dhq/vol/5/1/000091/000091.html. Eskelinen, M. (2012). Cybertext Poetics: The Critical Landscape of New Media Literary Theory (International Texts in Critical Media Aesthetics). London: Continuum. Frasca G. (1999). Ludology Meets Narratology: Similitude and differences between (video)games and narrative. https://ludology.typepad.com/weblog/articles/ludology.htm Frasca, G. (2003). Simulation versus Narrative: Introduction to Ludology. In Wolf, M.J.P. & Perron, B. (Eds.) The Video Game Theory Reader. (221-236), New York: Routledge. Iedema. R. (2003). Multimodality, resemiotization: extending the analysis of discourse as multi-semiotic practice. Visual Communication, 2 (1), 29-57. DOI: https://doi.org/10.1177/1470357203002001751. Jameson F. (1991). Postmodernism or The Cultural Logic of Late Capitalism. Durham: Duke University Press. Jenkins, H. (2011). Transmedia 101: Further Reflections. Confessions of an AcaFan. http://henryjenkins.org/blog/2007/03/transmedia_storytelling_101.html. Jenkins, H. (2011). Transmedia 202: Further Reflections. Confessions of an AcaFan. http://henryjenkins.org/2011/08/defining_transmedia_further_re.html. Jewitt, C. & Henriksen, B. (2016). Social Semiotic Multimodality. In Nina-Maria Klug and Hartmut Stöckl (Eds.), Handbuch Sprache im multimodalen Kontext/Handbook of Language in Multimodal Contexts (145-164). De Gruyter. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110296099 Jewitt, C. (Ed.) (2014). The Routledge handbook of multimodal analysis (2nd Εd.) London: Routledge. Juul, J. (1998). A Clash between Game and Narrative. Paper presented at the Digital Arts and Culture conference, Bergen, Norway. https://www.jesperjuul.net/text/clash_between_game_and_narrative.html Lemke, J. L. (2009). Multimodal Genres and Transmedia Traversals: Social Semiotics and the Political Economy of the sign. Semiotica, 177 (1-4), 1-27. Lotman, Y. & Uspensky, B. (1978). On the Semiotic Mechanism of Culture. New Literary History, 9(2), 211-232. Lotman, Y. (1984/2005). On the Semiosphere. Sign System Studies, 11(1), 201-229. Manovich, L. (2012). How to compare one million images? In D. Berry (Ed.), Understanding digital humanities (249–278). London: Macmillan. McPherson, T. (2009). Introduction: Media studies and the digital humanities. Cinema Journal , 48 (2), 119–123. O’Halloran K. (2015) Multimodal Digital Humanities. In Trifonas P. (Ed.) International Handbook of Semiotics (pp. 383–409). Dordrecht: Springer. O’Halloran, K. L. (2011). Multimodal discourse analysis. In K. Hyland & B. Paltridge (Eds.), Companion to discourse analysis (pp. 120–137). London: Continuum. O’Halloran, K. L., Chua, A. & Podlasov A. (2014). The role of images in social media analytics: A multimodal digital humanities approach. In D. Machin (Ed.), Visual communication (pp. 565–588). Berlin: De Gruyter. O’Halloran, K. L., Marissa K. L. E. & Tan, S. (2014). Multimodal analytics: Software and visualization techniques for analyzing and interpreting multimodal data. In C. Jewitt (Ed.), The Routledge handbook of multimodal analysis (2nd Ed) (pp. 386–396). London: Routledge. O’Halloran, K. L., Marissa K. L. E., A. Podlasov, and S. Tan (2013). Multimodal digital semiotics: The interaction of language with other resources. Text and Talk, 33 (4–5), 665–690. Special Edition for Michael Halliday (edited by Geoff Thompson). O’Halloran, K. L., Podlasov, A., Chua, A. & Marissa, K. L. E. (2012). Interactive software for multimodal analysis. Visual Communication, 11 (3), 352–370. : Special Issue Multimodal Methodologies. O’Halloran, K. L., Tan, S. & Marissa, K. L. E. (2015). Multimodal semiosis and semiotics. In J. Webster (Ed.), The Bloomsbury companion to M.A.K. Halliday (pp. 386–411). London: Bloomsbury. O’Halloran, K. L., Tan, S., Smith, B. A., & Podlasov, A. (2010). Challenges in Designing Digital Interfaces for the Study of Multimodal Phenomena. Information Design Journal, 18(1), 2-12. Petridis P. (forthcoming). Anthropological Role-playing Games as Multimodal Pedagogical Tools: Rhetoric, Simulation and Critique. Entanglements: experiments in multimodal ethnography, 3(2). Rajewsky, I. O. (2005). Intermediality, Intertextuality, and Remediation: A Literary Perspective on Intermediality. Intermédialités / Intermediality, (6), 43–64. DOI: https://doi.org/10.7202/1005505ar. Rockwell, G. & Sinclair, S. (2016). Hermeneutica: Computer-Assisted Interpretation in the Humanities. Cambridge, MΑ.: MIT Press, http://hermeneuti.ca. Ryan, M.-L. (2006). Avatars of Story (Electronic Mediations). Minneapolis: University of Minnesota Press. Stockinger, P. (2015). The semiotic turn in digital archives and libraries. Les Cahiers du numérique, 11 (1), 57-82, https://www.cairn.info/revue-les-cahiers-du-numerique-2015-1-page-57.htm. Svensson, P. (2010). The landscape of digital humanities. DHQ (Digital Humanities Quarterly), 4(1). http://digitalhumanities.org/dhq/vol/4/1/000080/000080.html. Whelan A., & Nowak, R. (2018). Vaporwave Is (Not) a Critique of Capitalism: Genre Work in An Online Music Scene. Open Cultural Studies, 2, 451-462 Αντωνοπούλου, Α., Καρακάση, Α., Πετροπούλου, Π. (2015). Διακαλλιτεχνικότητα - Διαμεσικότητα. Στο Αντωνοπούλου, Α., Καρακάση, Α., Πετροπούλου, Π., Συγκριτολογία. Αθήνα: Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. http://hdl.handle.net/11419/4337. Δημητρούλια, Τ. (2006). Κυβερνολογοτεχνία: μια πρόκληση του μέλλοντος. Σύγκριση/Comparaison, 17, 94-113. Δημητρούλια, Τ. (υπό δημ.). Ηλεκτρονικά υποστηριζόμενη ανάλυση κειμένου: νέες ερμηνευτικές προοπτικές. προβληματισμοί και προκλήσεις. Αθήνα: Ψηφιακές εκδόσεις ΚΕΑΕ. Δημητρούλια, Ξ. & Τικτοπούλου, Α. (2015). Ψηφιακές λογοτεχνικές σπουδές. Αθήνα: Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. http://hdl.handle.net/11419/5827. Λαγόπουλος, Α. & Boklund-Λαγοπούλου Κ. (2016). Θεωρία Σημειωτικής. Αθήνα: Πατάκης Παπαηλία Π. & Πετρίδης Π. 2015. Ψηφιακή εθνογραφία. Αθήνα: Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. http://repfiles.kallipos.gr/html_books/15369/ Πετρίδης Π. Διαδικτυακά παιχνίδια και ψηφιακές ανθρωπιστικές επιστήμες: Τα machinima ως μέσο εθνογραφικής αναπαράστασης και ως μεθοδολογικό και εκπαιδευτικό εργαλείο στο πλαίσιο της ανθρωπολογίας» (υπό δημ.). Στο Πετρίδης Π. κ.ά. (επιμ.), Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες στην Ελλάδα: προβληματισμοί και προκλήσεις. Αθήνα: Ψηφιακές εκδόσεις ΚΕΑΕ.
Τελευταία Επικαιροποίηση
09-02-2021