Κοινωνική σημειωτική, ιδεολογίες και ταυτότητες στον λόγο της μαζικής κουλτούρας

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΚοινωνική σημειωτική, ιδεολογίες και ταυτότητες στον λόγο της μαζικής κουλτούρας / Social semiotics, ideologies and identities in pop culture discourse
ΚωδικόςΕΜ-18
Διατμηματικό ΠρόγραμμαΣημειωτική, Πολιτισμός και Επικοινωνία
Συνεργαζόμενα ΤμήματαΓαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας
Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας
Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας
Αρχιτεκτόνων Μηχανικών
Κύκλος / Επίπεδο2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
ΚοινόΌχι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600015001

Πρόγραμμα Σπουδών: Σημειωτική, Πολιτισμός και Επικοινωνία

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 20
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚΟΡΜΟΣΕπιλογήςΧειμερινό/Εαρινό-7,5

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΚοινωνική σημειωτική, ιδεολογίες και ταυτότητες στον λόγο της μαζικής κουλτούρας
Ακαδημαϊκό Έτος2020 – 2021
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Class ID
600185418
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Προαπαιτούμενα Μαθήματα
  • ΥΜ-1 Θεωρία σημειωτικής και πολιτισμού
Γενικές Προαπαιτήσεις
Το μάθημα πραγματεύεται την κατασκευή ταυτοτήτων στον λόγο της μαζικής κουλτούρας υπό το πρίσμα κοινωνικο-σημειωτικών θεωρήσεων. Συγκεκριμένα, εκκινώντας από μια κονστρουξιονιστική οπτική, οι ταυτότητες αντιμετωπίζονται ως δυναμικές και ρευστές οντότητες οι οποίες πραγματώνονται και ανακατασκευάζονται στον λόγο. Στο πλαίσιο αυτό, οι ομιλητές/τριες θεωρείται ότι διαμορφώνουν ενεργητικά την κοινωνική τους πραγματικότητα, λαμβάνοντας υπόψη τους κοινωνικούς περιορισμούς και τους επικοινωνιακούς προσανατολισμούς που θέτουν/ τους τίθενται κάθε φορά. Καθώς η διεπίδραση θεωρείται ο ‘καμβάς’ όπου πολλαπλές ταυτότητες προβάλλονται και συγκρούονται μεταξύ των συμμετεχόντων/ουσών, θα εστιάσουμε στην ανάλυση της μυθοπλαστικής διεπίδρασης, αντλώντας παραδείγματα από τον κινηματογράφο και την τηλεόραση (τηλεοπτικές σειρές, διαφημιστικά σποτ). Οι κοινωνικές ταυτότητες που θα μελετηθούν θα είναι η κοινωνική τάξη, το φύλο, η ηλικία και η εθνότητα, ενώ θα αναλυθούν όλες οι δεικτικές διαδικασίες/ σημειωτικά συστήματα (γλώσσα και εικόνα) που εμπλέκονται και συλλειτουργούν για την κατασκευή των ταυτοτήτων στον (πολυτροπικό) μυθοπλαστικό λόγο. Καθώς η μαζική κουλτούρα κατασκευάζει ποικίλες εκδοχές της κοινωνικής πραγματικότητας στο θεσμικό πλαίσιο που διαμορφώνεται, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στον ιδεολογικό ρόλο των υπό μελέτη μυθοπλαστικών αναπαραστάσεων να αναπαράγουν και να ανατρέπουν ηγεμονικές ταυτότητες φύλου, τάξης, ηλικίας και εθνότητας.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής / τρια θα είναι σε θέση να: • Κατανοεί τις βασικές έννοιες που σχετίζονται με την κοινωνική λειτουργία του λόγου • Αντιλαμβάνεται τον ενεργητικό ρόλο του λόγου στην κατασκευή των κοινωνικών ταυτοτήτων • Χρησιμοποιεί τις μεθοδολογίες της κοινωνικο-σημειωτικής έρευνας για να προσδιορίσει τον ιδεολογικό ρόλο του λόγου της μαζικής κουλτούρας στην κατασκευή των κοινωνικών ταυτοτήτων
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
• Λόγος και ταυτότητα: Ουσιοκρατικές και κονστρουξιονιστικές προσεγγίσεις • H γλώσσα/ σημείωση ως σύμβολο κοινωνικής ταυτότητας- Διαστάσεις γλωσσικής ποικιλότητας και πολυτροπικότητα • η διεπίδραση ως ‘καμβάς’ όπου πολλαπλές ταυτότητες προβάλλονται και συγκρούο-νται μεταξύ των συμμετεχόντων/ουσών-Μεθοδολογία ανάλυσης της (μυθοπλαστι-κής) διεπίδρασης και της πολυτροπικότητας • Λόγος μαζικής κουλτούρας και ιδεολογία • Λόγος και ταυτότητες κοινωνικής τάξης (εφαρμογές στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο) • Λόγος και έμφυλες ταυτότητες (εφαρμογές στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο) • Λόγος και ηλικιακές ταυτότητες (εφαρμογές στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο) • Λόγος και εθνοτικές/ εθνικές ταυτότητες (εφαρμογές στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο)
Λέξεις Κλειδιά
λόγος, μαζική κουλτούρα, ταυτότητες, φύλο, ηλικία, εθνότητα, κοινωνική τάξη, μυθοπλασία
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Βιντεοδιαλέξεις
  • Πολυμεσικό υλικό
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών στη διδασκαλία του μαθήματος: Βιντεοπροβολέας Χρήση ΤΠΕ στην επικοινωνία με τους φοιτητές: Χρήση email και elearning
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις66
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων50
Συγγραφή εργασίας / εργασιών75
Σύνολο191
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Εργασίες κατ' οίκον Προφορική παρουσίαση εργασίας
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εργασία (Συμπερασματική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική)
Βιβλιογραφία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Androutsopoulos, J. (2010). The study of language and space in media discourse. In P. Auer & J.E. Schmidt (Eds.), Language and Space: An International Handbook of Linguistic Variation. Volume I: Theory and Methods. Berlin, New York: de Gruyter, 740-758. Androutsopoulos, J. (2014). Mediatization and sociolinguistic change. Key concepts, research traditions, open issues. In J. Androutsopoulos (ed.), Mediatization and sociolinguistic change. Berlin: Mouton de Gruyter, pp. 3-48. Archakis, A., Lampropoulou, S., Tsakona, V. & Tsami, V. (2014). Linguistic varieties in style: Humorous representations in Greek mass culture texts. Discourse, Context & Media, 3, 46–55 Αρχάκης, Α. & Κονδύλη, Μ. (2011). Εισαγωγή σε Ζητήματα Κοινωνιογλωσσολογίας. Αθήνα: Νήσος. Αρχάκης, Α. & Τσάκωνα, Β. 2011. Ταυτότητες, Αφηγήσεις και Γλωσσική Εκπαίδευση. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. Benwell, B. & Stokoe, E. (2006). Discourse and Identity. Edinburgh: Edinburgh University Press. Bucholtz, M. & Hall, K. (2005). Identity and interaction: A sociocultural linguistic approach. Discourse Studies, 7, 584-614. Coupland, N. (2007). Style: Language Variation and Identity. Cambridge: Cambridge University Press. De Fina, A. (2003) Identity in Narrative. Amsterdam: John Benjamins. Fairclough, N. (2003). Analyzing Discourse: Textual Analysis for Social Research. London: Routledge. Γεωργαλίδου, Μ. Σηφιανού, M. & Β. Τσάκωνα (επιμ.) Ανάλυση Λόγου. Θεωρία και Εφαρμογές. Αθήνα: Νήσος. Georgakopoulou, A. (2000). On the sociolinguistics of popular films: Funny characters, funny voices. Journal of Modern Greek Studies, 18(1), 119-133. Holmes, J. (2016[1992]). Εισαγωγή στην Κοινωνιογλωσσολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. Kress G and van Leeuwen T (2013) Reading Images: The Grammar of Visual Design (3rd ed.). London: Routledge. Lazar M (2007) Feminist Critical Discourse Analysis: Articulating a Feminist Discourse Praxis. Critical Discourse Studies 4(2): 141-164. Παυλίδου, Θ.-Σ. (2006) (επιμ.). Γλώσσα, Γένος, Φύλο (2η έκδοση). Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών-Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη. Στάμου Α.Γ. (2012). Αναπαραστάσεις της κοινωνιογλωσσικής πραγματικότητας στα κείμενα μαζικής κουλτούρας: Αναλυτικό πλαίσιο για την ανάπτυξη της κριτικής γλωσσικής επίγνωσης. Γλωσσολογία/Glossologia 20: 19-38. Στάμου Α.Γ. & Δημοπούλου Α.Δ. (2015). Κοινωνιογλωσσικές αναπαραστάσεις της κατασκευής του φύλου στον τηλεοπτικό λόγο: Η περίπτωση της σειράς Εργαζόμενη Γυναίκα. Γλωσσολογία/Glossologia 23: 23-44. Στάμου Α.Γ., Πολίτης Π., Αρχάκης Α. (2016) (επιμ.). Γλωσσική Ποικιλότητα και Κριτικοί Γραμματισμοί στον Λόγο της Μαζικής Κουλτούρας: Εκπαιδευτικές Προτάσεις για το Γλωσσικό Μάθημα. Καβάλα: Εκδόσεις Σαϊτα. Saltidou T.P. & Stamou A.G. (2018). “Cool children” and “super seniors” cross into youth language: Humorous constructions of youthfulness in Greek family sitcoms. In The Dynamics of Interactional Humor: Creating and negotiating humor in everyday encounters, V. Tsakona & J. Chovanec (eds). Amsterdam: John Benjamins, 181-204. Stamou, A.G. (2011). Speech style and the construction of social division: Evidence from Greek television. Language & Communication, 31(4), 329-344. Stamou, A.G. (2013). Adopting a critical discourse analytical approach to the mediation of sociolinguistic reality in mass culture: The case of youth language in advertising. Critical Studies in Media Communication, 30(4), 327–346 Stamou, A.G. (2014). A literature review on the mediation of sociolinguistic style in television and cinematic fiction: Sustaining the ideology of authenticity. Language & Literature 23(2): 118-140. Stamou A.G. (2018). Synthesizing critical discourse analysis with language ideologies: The example of fictional discourse. Discourse, Context & Media 23: 80-89. Stamou A.G. (2018). Sociolinguistics of fiction. Discourse, Context & Media 23: 1-5. Stamou A.G. (2018). Studying the interactional construction of identities in Critical Discourse Studies: A proposed analytical framework. Discourse & Society 29(5): 568-589. Stamou A.G. & Christou S. (2017). Sociolinguistic representations of the military in Greek comedy films: Laughing at the army. Pragmatics & Society 8(1): 1-25. Stamou, A.G., Maroniti, K. & Dinas, K.D. (2012). Representing “traditional” and “progressive” women in Greek television: The role of “feminine”/ “masculine” speech styles in the mediation of gender identity construction. Women’s Studies International Forum, 35(1), 38-52. Σαλτίδου, Ρ. & Στάμου, Α.Γ. (2016). «Φούρνος, bakery...και sex shop»: Η «γλώσσα των νέων» ως υφολογικός πόρος παιδιών και εφήβων και η κατασκευή της νεανικότητας στον τηλεοπτικό μυθοπλαστικό λόγο. Πρακτικά 36ης Ετήσιας Συνάντησης του Τομέα Γλωσσολογίας του Τμήματος Φιλολογίας ΑΠΘ. Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, 381-394. Σαλτίδου, Θ. & Στάμου, Α.Γ. (2017). "Κάν’ το όπως οι νέοι!': Τα νεανικά ιδιώματα ως υφολογικοί πόροι μεσηλίκων και ηλικιωμένων και η κατασκευή της νεανικότητας στον τηλεοπτικό μυθοπλαστικό λόγο. Ζ. Γαβριηλίδου κ.ά. (επιμ.), Πρακτικά Επετειακού Συνεδρίου ΤΕΦ ΔΠΘ Ταυτότητες: Γλώσσα και Λογοτεχνία. Καβάλα: Εκδόσεις Σαϊτα, 276-295.
Τελευταία Επικαιροποίηση
01-03-2019