Η έννοια του χρόνου στη χριστιανική τέχνη και αισθητική

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΗ έννοια του χρόνου στη χριστιανική τέχνη και αισθητική / The concept of time in Christian art and aesthetics
ΚωδικόςΧ342
ΣχολήΘεολογική
ΤμήμαΚοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή
Υπεύθυνος/ηΠαρασκευή Παπαδημητρίου
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600020375

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού(2013-σήμερα)

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 8
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚορμόςΕλεύθερη ΕπιλογήΧειμερινή-4

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΗ έννοια του χρόνου στη χριστιανική τέχνη και αισθητική
Ακαδημαϊκό Έτος2021 – 2022
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες άλλων Κατηγοριών
Ώρες Εβδομαδιαία3
Class ID
600187503
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Εμβάθυνσης / Εμπέδωσης Γνώσεων
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Οι φοιτητές αναμένεται ότι στα πλαίσια του μαθήματος θα 1. αξιοποιήσουν τις θεολογικές τους γνώσεις ώστε να δίνουν μία συγκροτημένη απάντηση σχετικά με το ζήτημα του χρόνου, 2. αναπτύξουν την κριτική και αναλυτική τους σκέψη μέσα από την ερμηνεία έργων χριστιανικής τέχνης που διασαφηνίζουν το πνευματικό και θεολογικό υπόβαθρο του χρόνου, 3. κατανοήσουν την ερμηνεία του χρόνου ως πορεία του ανθρώπου και του κόσμου στην τελείωσή του, όπως γίνεται φανερό μέσα από τα έργα της χριστιανικής τέχνης.
Γενικές Ικανότητες
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Σκοπός του μαθήματος είναι η κατανόηση της έννοιας του χρόνου μέσα από έργα της χριστιανικής τέχνης στον ανατολικό και δυτικό κόσμο, από τις απαρχές έως τους νεότερους χρόνους. Παράλληλα με τα εικαστικά έργα θα μελετηθούν πηγές και κείμενα πατέρων και άλλων χριστιανών, και μη, συγγραφέων, προκειμένου να δοθούν απαντήσεις στα πανανθρώπινα ερωτήματα που αφορούν στον χρόνο, με βάση τη χριστιανική διδασκαλία. Οι εικαστικές αναπαραστάσεις του χρόνου αποκαλύπτουν τις ποικίλες εκφάνσεις του ανθρωπολογικού και του εκκλησιαστικού χρόνου, με τον οποίο ενσωματώνεται στη συνείδηση της κοινωνίας, προσδιορίζοντας την ίδια της την πραγματικότητα. Μέσα από τις χριστιανικές παραστάσεις θα γίνει φανερό το πραγματικό νόημα του χρόνου, ως πορεία του ανθρώπου και του κόσμου προς την τελείωσή τους. Το περιεχόμενο του μαθήματος διαρθρώνεται στις παρακάτω 13 διδακτικές ενότητες: 1. Εισαγωγή. Το φιλοσοφικό υπόβαθρο του χρόνου στην αρχαιότητα. Μυθολογικές και συμβολικές παραστάσεις αρχαίων λαών (Ινδοί, Αιγύπτιοι, Έλληνες, κ.λ.π.). 2. Παραστάσεις και ερμηνεία του χρόνου στην Παλαιά Διαθήκη. 3. Η σύλληψη και ο καθορισμός της έννοιας του χρόνου και του χώρου στον Χριστιανισμό. Η γέννηση και το τέλος του κόσμου μέσα από την παράδοση των κειμένων της εκκλησιαστικής γραμματείας και η εικαστική τους απόδοση. 4. Η προβολή του λειτουργικού χρόνου στον γραπτό διάκοσμο των ναών. Αισθητική θεώρηση του χρόνου και του χώρου στον χριστιανισμό. 5. Η χριστιανική θεώρηση του φθαρτού και του εσχατολογικού χρόνου. Εικαστικές αναπαραστάσεις του παραδείσου και της κολάσεως. Η σύνθεση της “Άμορφης Ύλης”. 6. Η ερμηνεία του εικονογραφικού θέματος του αιώνιου χρόνου των Αίνων (Ψαλμοί 148-150). 7. Κοσμολογικά και ανθρωπολογικά θέματα του χρόνου στη βυζαντινή και στη δυτική τέχνη. Ο Αποκαλυπτικός χρόνος. 8. Εκφάνσεις του χρόνου στη βυζαντινή και στη μεταβυζαντινή εικονογραφία. Ο “μάταιος Βίος” και ο “ποθητός Καιρός”. 9. Κοσμικός κύκλος στη θρησκευτική ζωγραφική. Εικονογραφικές παραστάσεις με τις εποχές, τον ζωδιακό κύκλο, τον τροχό του χρόνου, και τον τροχό της ζωής, και η σημασία τους εντός του χριστιανικού ναού. 10. Εικονογραφικά θέματα αστρονομικών σφαιρών και του ηλιοκεντρικού συστήματος στην εκκλησιαστική τέχνη. Επιδράσεις δυτικών – ευρωπαϊκών ιδεών και αισθητικής στον ελληνικό χώρο κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. 11. Ο έννοια του χρόνου σύμφωνα με τον χριστιανισμό και η επίγεια φθορά. “Πάντα ματαιότης τὰ ἀνθρώπινα”. Το εικονογραφικό και συμβολικό περιεχόμενο των συνθέσεων του σκελέθρου, του δρεπανιστή θανάτου, του Ανελεήμονος Χάρου και του Οσίου Σισώη. 12. Ο προβληματισμός του ανθρώπου απέναντι στον θάνατο και οι επιλογές του. Ο χρόνος εντός του «τόπου της αγιότητας». 13. Ο χρόνος ως πορεία του κόσμου προς την τελείωσή του. Η αιωνιότητα της επουράνιας αρχής. Τα εικονογραφικά θέματα της Εις Άδου Καθόδου και της Ανάστασης. Ο χρόνος μετά το θάνατο στη βυζαντινή τέχνη και αισθητική.
Λέξεις Κλειδιά
Χρόνος, Χώρος, Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή τέχνη, Χριστιανική εικονογραφία, Σύμβολα και Αισθητική.
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Βιντεοδιαλέξεις
  • Πολυμεσικό υλικό
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Αξιολόγηση των Φοιτητών
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις391,6
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων401,6
Εκπαιδευτικές επισκέψεις και παρακολούθηση συνεδρίων / σεμιναρίων / εκδηλώσεων110,4
Εξετάσεις100,4
Σύνολο1004
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Η αξιολόγηση των φοιτητών γίνεται με προφορικές εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου (100% συμπερασματική αξιολόγηση).
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Προφορική Εξέταση (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Ηλεκτρονικές σημειώσεις
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
1. Μαντζαρίδης Γ., Ο χρόνος και ο άνθρωπος, εκδόσεις Ι. Μ. Βατοπαιδίου-Άγιον Όρος (β΄έκδοση)2017 2. Ζάρρα Ι., Μεράντζας Χ., Τσιόδουλος Σ., Από τον μεταβυζαντινό στον νεότερο ελληνικό πολιτισμό. Παραδείγματα εικαστικής παραγωγής (16ος – 20ος αιώνας), Αθήνα 2015. 3. Όψεις του Βυζαντινού Χρόνου, (επιστ. επιμέλεια Σαράντη Ε., Δελλαπόρτα Αικ., Κολλυροπούλου Θ.), Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου (29-30 Μαΐου 2015), Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, Αθήνα 2018. 4. Αντωνόπουλος Η., «Το τίμημα της τέρψης: Βίος και αναβιώσεις του Καιρού στη Βυζαντινή τέχνη», Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας 20 (1999), 201-212. 5. Greenfield R.P.H., «Saint Sisinnios, the Archangel Michael and the Female Demon Gylou· the Typology of the Greek Literary Stories», Βυζαντινά 15 (1989), 83-141. 6. Huber P., Η Αποκάλυψη στην τέχνη Δύσης και Ανατολής, μετάφραση Αρχιμανδρίτης Φ. Γαρίτσης, επιμέλεια Α. Παλιούρας. Αθήνα 1995.
Τελευταία Επικαιροποίηση
29-07-2021