Το Προσφυγικό και Μεταναστευτικό Πρόβλημα στον Σύγχρονο Κόσμο

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΤο Προσφυγικό και Μεταναστευτικό Πρόβλημα στον Σύγχρονο Κόσμο / Refugees and Immigrants in Contemporary World
ΚωδικόςΚΕ0Χ40
ΣχολήΚοινωνικών και Οικονομικών Επιστημών
ΤμήμαΠολιτικών Επιστημών
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΕαρινή
Υπεύθυνος/ηΜαρία Καβάλα
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600014085

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήμα Πολιτικών Επιστημών 2023-σήμερα

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 0
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚΟΡΜΟΣΕπιλογής ΥποχρεωτικόΕαρινό-5

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΤο Προσφυγικό και Μεταναστευτικό Πρόβλημα στον Σύγχρονο Κόσμο
Ακαδημαϊκό Έτος2021 – 2022
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Class ID
600193956
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Γενικές Προαπαιτήσεις
Είναι μάθημα γενικής επιλογής που απευθύνεται σε όλα τα εξάμηνα εκτός από το Α' και Β'.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτήτριες/φοιτητές θα μπορούν: • Να περιγράφουν και να προσδιορίζουν το ιστορικό πλαίσιο των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών στον κόσμο και τις ιδιαιτερότητες του • Να αναγνωρίζουν την μετανάστευση ως ένα κεντρικό σημείο στην διαμόρφωση των σύγχρονων εθνικών κρατών • Να προχωρούν σε κριτική αντιμετώπιση των ιστοριογραφικών ερμηνειών στη διαδικασίας διαμόρφωσης των διαφορετικών ταυτοτήτων (μετανάστης, οικονομικός μετανάστης, πρόσφυγας) και να αναγνωρίζουν τους σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τον ιστορικό ρου των μεταναστευτικών – προσφυγικών μετακινήσεων (Εθνικισμός, Πόλεμος, Παγκοσμιοποίηση, οικονομική εκμετάλλευση, πολιτικοί, οικονομικοί, εθνοτικοί και άλλοι λόγοι - κλιματική αλλαγή) • Να μελετούν τις πρωτογενείς ιστορικές πηγές, να αξιολογούν τα στατιστικά δεδομένα για τους προσφυγικούς – μεταναστευτικούς πληθυσμούς και να εξηγούν τις αιτίες των γεγονότων και τις μακροπρόθεσμες συνέπειες τους • Να εξηγούν την ιστορική συνέχεια και την διαφορετική πορεία των μεταναστευτικών – προσφυγικών μετακινήσεων με βάση τα ιστορικά – πολιτικά γεγονότα στην Μεσόγειο, την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Από τα πρώτα βήματα του στην Γη ο άνθρωπος μετακινείται συνεχώς. Η μετανάστευση, εθελούσια ή αναγκαστική, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα του ανθρώπου στο πέρασμα του χρόνου. Το μάθημα εκκινεί με μία χαρτογράφηση του σύγχρονου προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος και στη συνέχεια επιχειρεί να εξηγήσει ιστορικά το φαινόμενο. Μελετά το φαινόμενο από τα τέλη του 19ου αιώνα με τη δημιουργία των εθνικών κρατών και των συνόρων και τις μετακινήσεις πληθυσμών στην Ευρώπη ως συνέπεια διώξεων (Ρωσία – Εβραίοι) ή καταπίεσης και πείνας (Ιρλανδία – Αμερική). Οι περιφερειακές συγκρούσεις (Βαλκανικοί Πόλεμοι) και ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος φέρνουν στο προσκήνιο νέες μορφές διώξεων με μετακινήσεις πληθυσμών που παίρνουν δραματική μορφή (εθνοκάθαρση χριστιανικών πληθυσμών 1914-1915 στην Ανατολία, γενοκτονία των Αρμενίων – 1915). Ειδικά στο αρμενικό ζήτημα η αναγκαστική μετακίνηση έχει ως στόχο την φυσική εξόντωση. Παράλληλα εξετάζεται το φαινόμενο της οικονομικής μετανάστευσης προς τις χώρες του νέου κόσμου (Αμερική – Καναδά) και η δημιουργία των νέων κοινωνιών με τα πολλαπλά πολιτισμικά χαρακτηριστικά και τις διακριτές κοινότητες. Η Μικρασιατική Καταστροφή και η ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ονοματοθετεί τον χαρακτηρισμό του «πρόσφυγα» που θα γίνει διακριτό γνώρισμα για γενεές Ελλήνων. Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος χαρακτηρίζεται από μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών και από το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της Ευρώπης. Ο μεταπολεμικός κόσμος δημιουργεί την ανάγκη παροχής διεθνούς προστασίας και θεσμοθέτησης οργάνων και συμβάσεων για την αρωγή των προσφύγων (Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, 1950 – Σύμβαση της Γενεύης, 1951). Το μάθημα στην συνέχεια επικεντρώνεται στην σύγχρονη εποχή και τον παγκοσμιοποιημένο κόσμο με τις συνεχείς μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές ειδικά στην ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη. Εδώ εξετάζονται οι νέες διαδικασίες μετανάστευσης και εκμετάλλευσης με τα παράνομα δίκτυα διακίνησης ανθρώπων και το τράφικινγκ και το εθνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας των προσφύγων και αντιμετώπισης της μετανάστευσης. Οι μεταναστευτικές – προσφυγικές ροές δοκιμάζουν τις αντοχές των ευρωπαϊκών κοινωνιών και δίνουν έδαφος σε πολιτικές ομάδες με ξενοφοβικό – ρατσιστικό περιεχόμενο. Στόχος του μαθήματος είναι να διακρίνει τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές όψεις της μετανάστευσης τόσο στις χώρες προέλευσης και εξόδου όσο και στις χώρες πρώτης ή τελικής υποδοχής και την διαφορετική αντιμετώπιση που υπάρχει στον χρόνο.
Λέξεις Κλειδιά
Πρόσφυγες, μετανάστες, ανθρώπινα δικαιώματα, Μικρασιατική Καταστροφή, Πόλεμος, εθνοκάθαρση – γενοκτονία, ρατσισμός, μετακινήσεις πληθυσμών, αλλαγές συνόρων, Ευρωπαϊκή Ένωση, ανατολική Μεσόγειος, ξενοφοβία, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Πολυμεσικό υλικό
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
Πραγματοποιείται χρήση Τ.Π.Ε. στη διδασκαλία. Συγκεκριμένα, γίνεται χρήση του διαδικτύου στη διάρκεια του μαθήματος για την πρόσβαση και προβολή στους φοιτητές ιστοσελίδων, πληροφοριών, ταινιών, ντοκιμαντέρ που σχετίζονται με το μάθημα. Πραγματοποιείται τακτική χρήση Τ.Π.Ε στην επικοινωνία με τους φοιτητές για συνεννοήσεις σχετικά με την εκπαιδευτική διαδικασία, για απορίες και προβληματισμούς γύρω από τη μελέτη τους.
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις552
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων150,5
Εκπαιδευτικές επισκέψεις και παρακολούθηση συνεδρίων / σεμιναρίων / εκδηλώσεων100,4
Συγγραφή εργασίας / εργασιών150,5
Εξετάσεις150,5
Σύνολο1104
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Η βαθµολογία σε κάθε µάθηµα καθορίζεται από τον διδάσκοντα, ο οποίος υποχρεώνεται να οργανώσει κατά την κρίση του γραπτές ή και προφορικές εξετάσεις ή και να στηριχθεί σε εργασίες. Η βαθµολογία σε κάθε µάθηµα ακολουθεί την κλίµακα των ακέραιων αριθµών από ένα (1) έως δέκα (10). Βάση επιτυχίας είναι ο αριθµός πέντε (5). Σύµφωνα µε το Ν. 3549/2007 και µε την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 27 του Ν. 1404/1983, κάθε µάθηµα εξετάζεται στο τέλος του εξαµήνου στο οποίο διδάχθηκε και επιπλέον στην εξεταστική περίοδο του Σεπτεµβρίου. Η βαθμολογία προκύπτει από: α)Το επίπεδο γνώσης σχετικά με το γνωστκό αντικείμενο β)Τη δυνατότητα ανάλυσης και σύνθεσης στη σκέψη του γ)Την κατανόηση του γνωστικού αντικειμένου.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής (Διαμορφωτική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
1. Δημήτρης Χριστόπουλος, Αν το προσφυγικό ήταν πρόβλημα, θα είχε λύση, Πόλις, Αθήνα 2020, κωδικός Εύδοξου 94643662 2)Ιάκωβος Μιχαηλίδης, Παιδιά του Οδυσσεά. Έλληνες Πρόσφυγες στη Μέση Ανατολή και στην Αφρική (1941-1946), Μεταίχμιο, Αθήνα 2018.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Βιβλιογραφία για περαιτέρω εμβάθυνση και μελέτη -Αλβανός Ραϋμόνδος, Σλαβάφωνοι και πρόσφυγες, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2019, κωδικός Εύδοξου 86198875 - Νάσκου-Περράκη Παρούλα, Παπαγεωργίου Γιάννης, Μπαξεβάνης Χρήστος, Πρόσφυγες και Αιτούντες Άσυλο, Παγκόσμια, Ευρωπαϊκή και Εθνική διάσταση, Σάκκουλας, Αθήνα 2017, κωδικός Εύδοξου 68535188 -Κράλοβα Κατερίνα, Τσίβος Κώστας (επιμέλεια), Στέγνωσαν τα δάκρυα μας, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2015, κωδικός Εύδοξου 50658357 -Κυρίδης Αργύρης Γ., Ανδρέου Αντρέας Π. (επιμ.), Όψεις της ετερότητας, Gutenberg, Αθήνα 2005, κωδικός Εύδοξου 31923 -Παπαγεωργίου Κωνσταντίνος, Οι πρόσφυγες και τα καθήκοντά μας απέναντί τους, Πόλις, Αθήνα 2017, κωδικός Εύδοξου 86056171 -Τρουμπέτα Σεβαστή (επιμ.), Το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα, Παπαζήσης, Αθήνα 2012, κωδικός Εύδοξου 22766792 -Χατζηιωσήφ Χρ. 2002, (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ου αιώνα, Ο Μεσοπόλεμος 1922-1940, τ. Β1 (επιλεγμένα κεφάλαια για την μετανάστευση και την προσφυγιά), Βιβλιόραμα, Αθήνα 2002 Ξενόγλωσση βιβλιογραφία -Bade, Klaus. Migration in European History, Blackwell, 2003 -Castles Stephen, The Age of Migration: International Population Movements in the Modern World, Macmillan International Higher Education, New York 1998 -Geddes, Andrew. The Politics of Migration and Immigration in Europe. Sage Publications, 2003. -Genizi, Haim. America's Fair Share: The Admission and Resettlement of Displaced Persons, 1945–1952. Detroit: Wayne State University Press, 1993. -Clark, Bruce. Twice a Stranger: The Forced Migrations that Forged Modern Greece and Turkey, Cambridge: Harvard University Press, 2007. -Koslowski Rey, Human Migration and the Conceptualization of Pre-Modern World Politics, International Studies Quarterly, Vol. 46, No. 3 (Sep., 2002), σ. 375-399 -Lucassen, Leo. The Immigrant Threat: The Integration of Old and New Migrants in Western Europe since 1850. Urbana, University of Illinois Press, 2005. -Marrus, Michael. The Unwanted: European Refugees in the Twentieth Century. New York: Oxford University Press, 1985. -Wyman, Mark. DPs: Europe’s Displaced Persons, 1945-1951. Ithaca: Cornell University Press, 1998.
Τελευταία Επικαιροποίηση
16-02-2022