ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΟ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟ

Θα ήταν σκόπιμο οι φοιτητές να έχουν παρακολουθήσει ιστορία του θεατρικού μοντερνισμού και νεοελληνικού θεάτρου του της μεσοπολεμικής περιόδου

Προφορικές παρουσιάσεις (25%) και γραπτή εργασία (75%)

Βιβλιογραφικός Οδηγός (Επιλογή) Ι. Η Ελλάδα στο Μεσοπόλεμο 1. Ιστορία του ελληνικού έθνους, τμ. IE΄, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1978. 2. Έφη Αβδελά κ.ά. (επιμ.), H Ελλάδα στο Μεσοπόλεμο, Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2017. 3. Κωνσταντίνος Δημαράς, «O τελέσφορος συγκερασμός», στο: Iστορία του Eλληνικού Έθνους, ό. π., σ. 484-89. 4. Γιώργος Θ. Μαυρογορδάτος και Χρήστος Χατζηιωσήφ (επιμ.), Βενιζελισμός και αστικός εκσυγχρονισμός, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 1988. 5. Γιώργος Θ. Μαυρογορδάτος, Μετά το 1922. Η παράταση του Διχασμού, Πατάκης, Αθήνα 2017. 6. Nίκος Σβορώνος, «H Eλλάδα Kράτος Eυρωπαϊκό (1914-1940) » στο: Eπισκόπηση της Nεοελληνικής Iστορίας, Θεμέλιο, Aθήνα 1988, σ. 119-36. 7. Χρήστος Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, Μεσοπόλεμος, τμ. Β2, Βιβλιόραμα, Αθήνα 2003. ΙΙ. Το Ελληνικό Θέατρο στο Μεσοπόλεμο: Εισαγωγή 1. Ελίζα-Άννα Δελβερούδη, «Το θέατρο», στο: Χρήστος Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, Μεσοπόλεμος, ό. π., σ. 379–99 2. Γιάννης Σιδέρης, Ιστορία του νέου ελληνικού θεάτρου, 1794-1944. Τόμος Δεύτερος: Η ρουτίνα και οι διαμαρτυρίες. Μέρος Πρώτο: Θωμάς Οικονόμου, Καστανιώτης 1999. 3. Γιάννης Σιδέρης, Ιστορία του νέου ελληνικού θεάτρου, 1794-1944. Τόμος Δεύτερος: Η ρουτίνα και οι διαμαρτυρίες. Μέρος Δεύτερο: Φώτος Πολίτης, Καστανιώτης 2000. 4. Γιάννης Σιδέρης, Ιστορία του νέου ελληνικού θεάτρου, 1794-1944. Τόμος Δεύτερος: Η ρουτίνα και οι διαμαρτυρίες. Μέρος Τρίτο, Κέντρο Μελέτης και Έρευνας του Ελληνικού Θεάτρου Θεατρικό Μουσείο - Καστανιώτης, Αθήνα 2010. 5. Δημήτρης Σπάθης, «To [Νεοελληνικό] Θέατρο», στην έκδοση: Ελλάδα-Ιστορία-Πολιτισμός, τμ. 10β΄, εκδ. Μαλλιάρη-Παιδεία, Θεσσαλονίκη 1983, σ. 43-56. 6. Θόδωρος Χατζηπανταζής, Διάγραμμα ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2014, σ. 415-54. ΙΙΙ. Τα Θέατρα και οι Θίασοι 1. Αρετή Βασιλείου, «Η πορεία των λαϊκών αθηναϊκών θιάσων του Μεσοπολέμου: η σχέση τους με τους αστικούς θιάσους και την αστική ιδεολογία της εποχής», στο: “Επί Ξυρού Ακμής”. Ιστορικά Νεοελληνικού Θεάτρου, Εκδόσεις Παπαζήση Αθήνα 2012, σ. 73-97. 2. Aντώνης Γλυτζουρής, «H Mαρίκα Kοτοπούλη και η ‘Eλευθέρα Σκηνή’» στο: Για τη Μαρίκα Κοτοπούλη και το θέατρο στην Ερμούπολη, Πρακτικά Συμποσίου, Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών/Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα 1996, σ. 89-124. 3. Αντώνης Γλυτζουρής «Λαϊκό Θέατρο και Κρατισμός στην ελληνική σκηνή του Μεσοπολέμου. Η περίπτωση του Άρματος Θέσπιδος”, Ο Πολίτης, 105 (2002), σ. 29–39. 4. Aντώνης Γλυτζουρής, ‘Εις τα κέντρα της λησμονιάς’. Θέατρο και Σινεμά στους Προσφυγικούς Συνοικισμούς του Μεσοπολεμικού Πειραιά. Μια πρώτη επίσκεψη Αμολγός, Αθήνα 2023. 5. Mανώλης Σειραγάκης, «O Γιάννης Σιδέρης και ο “Θίασος των Nέων”: Mια θαμπή πηγή», Παράβασις, τμ. 2, (1998), σ. 181-211 6. Δημήτρης Σπάθης, Κωνσταντίνα Σταματογιαννάκη κ.ά., Εθνικό Θέατρο: Τα πρώτα χρόνια (1930-1941), Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο – Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2013. 7. Ελένη Φεσσά-Eμμανουήλ, H αρχιτεκτονική του νεοελληνικού θεάτρου 1720-1940, τμ. Α΄ - Β΄, Αθήνα 1994, σ. 58-75, 89-128. IV. Το ρεπερτόριο: Η πρόσληψη της ξένης δραματουργίας 1. Αρετή Βασιλείου, Εκσυγχρονισμός ή παράδοση: το θέατρο πρόζας στην Αθήνα του Μεσοπολέμου, Μεταίχμιο, Αθήνα 2004. 2. Βαρβάρα Γεωργοπούλου, Η θεατρική κριτική στην Αθήνα του Μεσοπολέμου, τμ. Α΄- Β΄, Αιγόκερως, Αθήνα 2008. 3. Αντώνης Γλυτζουρής, «Ο Νικολἀι Εβρέινωφ και η πρόσληψη του ‘θεατρινισμού’ του στο ελληνικό θέατρο του Μεσοπολέμου», στο: Ιωσήφ Βιβιλάκης (επιμ.), Το Ελληνικό Θέατρο από τον 17ο στον 20ό αιώνα. Πρακτικά Α΄ Πανελλήνιου Θεατρολογικού Συνεδρίου, Ergo, Αθήνα 2002, σ. 289-299. 4. Κωνσταντίνος Κυριακός, Ρωσικό Θέατρο και ελληνική σκηνή: η πρόσληψη της ρωσικής, σοβιετικής και μετασοβιετικής δραματουργίας, Αιγόκερως, Αθήνα 2012. 5. Λίλα Μαράκα, «Ο εισηγμένος μοντερνισμός του Σπύρου Μελά και το ελληνικό έργο στο ρεπερτόριο της Ελευθέρας Σκηνής», στο: Αντώνης Γλυτζουρής και Κωνσταντίνα Γεωργιάδη (επιμ.), Παράδοση και εκσυγχρονισμός στο νεοελληνικό θέατρο, Από τις απαρχές ως τη μεταπολεμική εποχή, Πρακτικά του Γ΄ Πανελλήνιου Θεατρολογικού Συνεδρίου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2010, σ. 317-25. V. Το ρεπερτόριο: Η πρωτότυπη δραματουργία 1. Αρετή Βασιλείου, Εκσυγχρονισμός ή παράδοση: το θέατρο πρόζας στην Αθήνα του Μεσοπολέμου, Μεταίχμιο, Αθήνα 2004 2. Κωνστάντζα Γεωργακάκη, Η εφήμερη γοητεία της επιθεώρησης 1894-2014, εκδ. Polaris, Αθήνα 2013. 3. Κατερίνα Καρρά, «Δημοκρατία σε κρίση: ο πολιτικός στις νεοελληνικές κωμωδίες. Από το έργο του Σπύρου Μελά Ο Μπαμπάς εκπαιδεύεται στο έργο του Δημήτρη Ψαθά Φον Δημητράκης», στο Αλεξία Αλτουβά – Καίτη Διαμαντάκου (επιμ.), Θέατρο και Δημοκρατία, Πρακτικά Ε΄ Πανελλήνιου Θεατρολογικού Συνεδρίου, Αθήνα 2018, σ. 661-668. 4. Κατερίνα Καρρά, «Η κωμωδιογραφία της περιόδου 1936-1944 ως πεδίο μελέτης πολιτιστικών μεταβολών», στο Κωνσταντίνος Α. Δημάδης (επιμ.), Συνέχειες, ασυνέχειες, ρήξεις στον ελληνικό κόσμο (1204-2014): οικονομία, κοινωνία, ιστορία, λογοτεχνία, Πρακτικά Ε΄ Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Νεοελληνικών Σπουδών, Ευρωπαϊκή Εταιρεία Νεοελληνικών Σπουδών, Αθήνα 2015, τμ. Δ΄, σ. 105-114. 5. Λίλα Μαράκα, «Το θέατρο της Επιθεώρησης στη μεταβατική περίοδο των μέσων της δεκαετίας του ’20 και Το Ρωμέικο του Μιλτιάδη Λιδωρίκη», στο: Βιβιλάκης (επιμ.), Το ελληνικό θέατρο από τον 17ο στον 20ό αιώνα, ό. π. σ. 253-262. 6. Μανώλης Σειραγάκης, Το ελαφρό μουσικό θέατρο στη μεσοπολεμική Αθήνα, τ. Α΄-Β΄, Καστανιώτης, Αθήνα 2009. 7. Μανώλης Σειραγάκης, «Ο υπόκοσμος ως ‘άλλος’ στο θέατρο πρόζας του Μεσοπολέμου: Το πουλί της νύχτας του Κωστή Μπαστιά στο θέατρο Κοτοπούλη (1924)», στο Βαρβάρα Γεωργοπούλου (επιμ.), Θέατρο και Ετερότητα: Θεωρία, δραματουργία και θεατρική πρακτική, Πρακτικά ΣΤ΄ Πανελληνίου Θεατρολογικού Συνεδρίου, Ναύπλιο 2021, τμ. Β΄, σ. 112-122. 8. Θόδωρος Xατζηπανταζής, «Ποιητής και Ιστορία: H περίπτωση της Σίβυλλας του Άγγελου Σικελιανού» H Ελλάδα του '40, Αθήνα 1993, σ. 111-123. 9. Θόδωρος Χατζηπανταζής, Το Ελληνικό Ιστορικό Δράμα από το 19ο στον 20ό αιώνα, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2006. VI. Τα Λαϊκά Θεάματα 1. Μαρία Μαυρογένη, «Η ιστορία ενός επαγγέλματος: Οι μίμοι-μεταμορφωτές στο Μεσοπόλεμο», στο: Γλυτζουρής και Γεωργιάδη (επιμ.) Παράδοση και εκσυγχρονισμός, σ. 273-283. 2. Ιωάννα Παπαγεωργίου, «Η γυναικεία ταυτότητα στο ελληνικό θέατρο σκιών κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου (1918-1940): Η διεκδίκηση της ερωτικής αυτοδιάθεσης», στο Κ. Α. Δημάδης (επιμ.), Ταυτότητες στον ελληνικό κόσμο (από το 1204 έως σήμερα). Πρακτικά Δ΄ Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Νεοελληνικών Σπουδών, Ευρωπαϊκή Εταιρεία Νεοελληνικών Σπουδών, Αθήνα 2011, τόμ. Δ’, σ. 203-226 3. Ιωάννα Παπαγεωργίου, «Ο Οιδίπους τύραννος του Σοφοκλή στο ελληνικό θέατρο σκιών», περ. Λογείον, τμ. 2 (2012), σ. 229-54. 4. Άννα Σταυρακοπούλου, «Παράδοση και ανανέωση: ο καραγκιοζοπαίχτης Ντίνος Θεοδωρόπουλος στην Πάτρα της δεκαετίας του 1930», στο: Βιβιλάκης (επιμ.), Το ελληνικό θέατρο από τον 17ο στον 20ό αιώνα , ό. π. σ. 263-274. VII. Καλλιτέχνες της σκηνής: Ηθοποιοί και Χορευτές 1. Αρετή Βασιλείου, «‘Οι φτέρνες που μιλούν’: η πρώτη γνωριμία της αθηναϊκής μουσικής σκηνής με τους αμερικανικούς χορούς», περ. Παράβασις, τμ. 6 (2005), σ. 43-56. 2. Αντώνης Γλυτζουρής, «Οι εκσυγχρονιστικές πρωτοβουλίες του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών και η κρίση του θεατρικού και του πολιτικού συστήματος στον Μεσοπόλεμο», στο: Ελίζα Άννα Δελβερούδη, Νίκος Ποταμιάνος (επιμ.) Δουλεύοντας στον χώρο του θεάματος. Ελληνικό θέατρο και κινηματογράφος, 19ος – 20ός αιώνας, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Φιλοσοφική Σχολή, Ρέθυμνο 2020, σ. 41-52. 3. Δηώ Καγγελάρη, «Η Μάντρα του Αττίκ. Το ‘περιεργότερον αθηναϊκόν θέαμα’», στο: Νικηφόρος Παπανδρέου – Έφη Βαφειάδη (επιμ.), Ζητήματα Ιστορίας του Νεοελληνικού Θεάτρου. Μελέτες αφιερωμένες στον Δημήτρη Σπάθη, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2007, σ. 293-315. 4. Σαπουνάκη-Δρακάκη, Λυδία και Μαρία Λουίζα Τζόγια-Μοάτσου, Η δραματική σχολή του Εθνικού Θεάτρου, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2011. 5. Μανώλης Σειραγἀκης, «Κρατισμός και υποκριτική στη δεκαετία του 1930», στο Γλυτζουρής-Γεωργιάδη (επι.), Παράδοση και εκσυγχρονισμός στο νεοελληνικό θέατρο, ό. π., σ. 285-92. 6. Χρυσοθέμις Σταματοπούλου-Βασιλάκου (επιμ.), Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών. Ογδόντα Χρόνια 1917-1997: Ιστορική Αναδρομή, «Σοφίας Μέλαθρον» Κ. και Π. Σμπίλιας, Αθήνα 1999. VIIΙ. Οι καλλιτέχνες της σκηνής: Σκηνοθέτες και Σκηνογράφοι 1. Αλέξανδρος Ευκλείδης, «Η σκηνοθεσία πέραν της σκηνής: Το παράδειγμα της σχολής και του περιοδικού του Σωκράτη Καραντινού», στο: Γλυτζουρής και Γεωργιάδη (επιμ.), Παράδοση και εκσυγχρονισμός στο νεοελληνικό θέατρο, σ. 327-337. 2. Αντώνης Γλυτζουρής, Η σκηνοθετική τέχνη στην Ελλάδα. Η ανάδυση και η εδραίωση της τέχνης του σκηνοθέτη στο νεοελληνικό θέατρο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2011. 3. Αντώνης Γλυτζουρής, «Ο νεαρός Πέλος Κατσέλης: Η σταδιακή διαμόρφωσή του σε σκηνοθέτη στα χρόνια του Μεσοπολέμου», Αριάδνη: Επιστημονική Επετηρίδα της Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Κρήτης, τμ. 11 (2004), σ.169-91. 4. Κωνσταντίνος Κυριακός, «Ο νεαρός σκηνοθέτης κύριος Κάρολος Κουν (1939-1942)», Σκηνή, τμ. 4 (2012), σ. 16-56. 5. Παναγιώτα Κωνσταντινάκου, Η σκηνογραφία στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου, τμ. Α΄- Β΄, Διδακτορική Διατριβή, Τμήμα Θεάτρου ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη 2013. 6. Δημήτρης Σπάθης, «Κάρολος Κουν. Η Πορεία Προς Το Θέατρο Τέχνης», Τα Ιστορικά τμ. 20, τχ. 39 (2003), σ. 451–78. 7. Δημήτρης Σπάθης, «Ο σκηνοθέτης Γιαννούλης Σαραντίδης: Μια διαδρομή από το χθες στο αύριο της νεοελληνικής σκηνής», στο: Γλυτζουρής και Γεωργιάδη (επιμ.), Παράδοση και εκσυγχρονισμός στο νεοελληνικό θέατρο, σ. 305-316. IX. Η σκηνική ερμηνεία των κλασικών 1. Αρετή Βασιλείου, «Η αναβίωση του κρητοεπτανησιακού θεάτρου στο Μεσοπόλεμο», στο: Βιβιλάκης (επιμ.), Το Ελληνικό Θέατρο, ό. π., σ., σ. 275-88. 2. Αντώνης Γλυτζουρής, «Η κινηματογραφική εικόνα ως πηγή της ιστορίας του νεοελληνικού μεσοπολεμικού θεάτρου», Τα Ιστορικά, τμ. 48 (2008), σ. 139-156. 3. Ανδρέας Δημητριάδης, «Αρχαίο θέατρο και ελληνική διπλωματία. Η Ηλέκτρα του Σοφοκλή από το Βασιλικό Θέατρο στην Αγγλία και τη Γερμανία του 1939», στο: Κωνσταντίνος Κυριακός (επιμ.), Το αρχαίο ελληνικό θέατρο και η πρόσληψή του. Πρακτικά του Δ´ Πανελλήνιου Θεατρολογικού Συνεδρίου, Πάτρα 2015, σ. 339-49. 4. Πλάτων Μαυρομούστακος, «Συγγένειες εκλεκτικές και μη: Η σκηνοθεσία του αρχαίου δράματος κατά τη δεκαετία του 1930», στο: Κωστάντζα Γεωργακάκη (επιμ.) Σχέσεις του Νεοελληνικού Θεάτρου με το Ευρωπαϊκό. Διαδικασίες πρόσληψης στην ιστορία της ελληνικής δραματουργίας από την Αναγέννηση ως σήμερα, Πρακτικά Β΄ Πανελλήνιου Θεατρολογικού Συνεδρίου, Ergo, Αθήνα 2004, σ. 291-302. 5. Γιάννης Σιδέρης, Το αρχαίο θέατρο στη νέα ελληνική σκηνή, 1817-1932, Ίκαρος, Αθήνα 1976. 6. Antonis Glytzouris, “‘Resurrecting’ Ancient Bodies: The Tragic Chorus in Prome-theus Bound and Suppliant Women at the Delphic Festivals in 1927 and 1930”, in: Sport, Bodily Culture and Classical Antiquity in Modern Greece, Routledge, London; New York 2011, σ. 86-116. 7. Antonis Glytzouris, “Karolos Koun in the 1930s and the Birth of Modernist Shake-speare in Greece”, New Theatre Quarterly. τμ.30, αρ.117 (2014), σ. 40-50.