ΕΙΔΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ: ΒΙΕΝΝΕΖΙΚΟΣ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Εμβάθυνσης / Εμπέδωσης Γνώσεων

Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα έχουν μια γενική εποπτεία του ιστορικού/κοινωνικού/πολιτικού πλαισίου του τέλους του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ου αιώνα στην Αυστροουγγαρία, θα γνωρίζουν τα χαρακτηριστικά του ευρωπαϊκού μοντερνισμού με ιδιαίτερη έμφαση στον βιεννέζικο μοντερνισμό, θα έχουν εξοικειωθεί με τους σημαντικότερους συγγραφείς και τα κυριότερα έργα του βιεννέζικου μοντερνισμού, καθώς και τις ιδιαιτερότητές τους.

Στο γύρισμα του 20ου αιώνα και στα χρόνια που ακολούθησαν, συντελέστηκε στη Βιέννη, πρωτεύουσα τότε της πολυεθνοτικής αυτοκρατορίας των Αψβούργων, ένα πολιτιστικό θαύμα. Εκεί γεννήθηκαν, έζησαν ή έδρασαν κάποιοι από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες και επιστήμονες, που σημάδεψαν με το έργο τους τον 20ο αιώνα: στη μουσική ο Μάλερ και ο Σένμπεργκ, στη ψυχολογία ο Φρόιντ και ο Άντλερ, στη ζωγραφική ο Κλιμτ, ο Σίλε και ο Κοκόσκα, στη φιλοσοφία ο Βίτγκενστάιν και ο Πόπερ, στην ιστορία ο Χόμπσμπάουμ, στην ιστορία της τέχνης ο Γκόμπριχ. Η λογοτεχνία δεν αποτέλεσε εξαίρεση: η ομάδα της «Νέας Βιέννης» που δημιουργήθηκε γύρω στα 1900 με κεντρικό πυρήνα τους νεαρούς συγγραφείς Χέρμαν Μπαρ, Χούγκο φον Χόφμανσταλ και Άρτουρ Σνίτσλερ εισήγαγε το μοντερνισμό στα αυστριακά γράμματα και επηρέασε αποφασιστικά τους νεότερους συγγραφείς της Αυστροουγγαρίας: τον Φραντς Κάφκα, τον Ράινερ Μαρία Ρίλκε, τον Στέφαν Τσβάιχ. Στόχος αυτού του μαθήματος είναι να χαρτογραφήσουμε τον βιεννέζικο μοντερνισμό, που εξισορροπούσε σταθερά μεταξύ πειραματισμού και παράδοσης, στη λογοτεχνία και στο θέατρο, εξετάζοντας το ιστορικοπολιτιστικό πλαίσιο της εποχής, αλλά και αναλύοντας προγραμματικά κείμενα αυτού του λογοτεχνικού ρεύματος. Θεματικές ενότητες • Εισαγωγικό μάθημα • «Η αίσθηση του τέλους»: Ο ευρωπαϊκός μοντερνισμός και το ιστορικό του πλαίσιο. Η belle époque και το γύρισμα του 20ου αιώνα. • Η «χαρούμενη πρωτεύουσα»: Μια σύντομη ιστορία της Βιέννης από τα προχριστιανικά χρόνια μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο • Το fin-de-siecle στη Βιέννη. Ο βιεννέζικος μοντερνισμός (μουσική, ζωγραφική, αρχιτεκτονική). • Οι προφήτες: Ο Φρόιντ και η ψυχανάλυση. Καρλ Κράους («Ο πυρσός», «Οι τελευταίες μέρες της ανθρωπότητας»). • Η «Νέα Βιέννη» και οι «λογοτέχνες των καφέ»: Μεταξύ πειραματισμού και παράδοσης. Επιφυλλιδογραφία. Ρίχαρντ Μπέερ Χόφμαν («Ο θάνατος του Γεωργίου»). Φέλιξ Ζάλτεν. Πέτερ Άλτενμπεργκ («Όπως βλέπω τα πράγματα»). Χέρμαν Μπαρ («Το κοντσέρτο») • Άρτουρ Σνίτσλερ («Αγαπούλα/Έρωτες», «Ερωτικό γαϊτανάκι», «Η δεσποινίς Έλζε», «Ο ανθυπολοχαγός Γκουστλ») - Προβολή της ταινίας La Ronde (Max Ophuls) • Ούγκο φον Χόφμανσταλ («Ο μωρός και ο θάνατος», «Ο θάνατος του Τισιανού», «Ηλέκτρα», «Η επιστολή του Λόρδου Τσάντος») • Στέφαν Τσβάιχ («Του φτωχού τ’ αρνί», «Το γράμμα μιας άγνωστης», «Σκακιστική νουβέλα») - Προβολή της ταινίας Letter from an unknown woman (Max Ophuls) • Η πρόσληψη του βιεννέζικου μοντερνισμού στο ελληνικό θέατρο. Η κριτική ανταπόκριση.

μοντερνισμός, Βιέννη, 1900

06-02-2025