Ορυκτοί Πόροι της Ελλάδος και Νομικό Πλαίσιο

Eιδίκευσης / Kατεύθυνσης

Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.

Το μάθημα καλύπτει αρχικά το Νομικό και Κανονιστικό πλαίσιο των αδειοδοτήσεων Υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, με στόχο οι φοιτητές όχι απλώς να κατανοήσουν τον ίδιο τον Νόμο, αλλά να κατανοήσουν και το επιστημονικό και κοινωνικό πλαίσιο του Νόμου. Έτσι, μέρη του μαθήματος αφορούν στην επιστήμη, την τεχνολογία, την οικονομία και τις επιχειρήσεις του κλάδου του Πετρελαίου και του Φυσικού Αερίου. Διερευνώνται επίσης οι πολιτικές και κοινωνικές επιπτώσεις της ανάπτυξης αυτού του κλάδου στη χώρα. Γίνεται αναλυτική παρουσίαση του Νόμου 4001/2011, ο οποίος εκσυγχρονίζει το Νομικό πλαίσιο για την έρευνα και την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων όπως αυτό τέθηκε από τον παλαιό Νόμο 2289/95, με προσαρμογή στις καλές διεθνείς πρακτικές και τη διεθνή εμπειρία, παρέχοντας ένα διαφανές, ανταγωνιστικό και φιλικό προς τους επενδυτές Νομικό πλαίσιο. Λόγω των πολύπλοκων ενεργειακών και κλιματικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει σήμερα η παγκόσμια κοινότητα, η ενεργειακή μετάβαση προς καθαρές, ευέλικτες, βιώσιμες και προσιτές ενεργειακές λύσεις βρίσκεται στην κορυφή και της Εθνικής ατζέντας. Στόχος αυτού του μαθήματος επίσης είναι να παρέχει στους φοιτητές τις απαραίτητες γνώσεις που απαιτούνται για την επίτευξη του στόχου της “καθαρής και οικονομικά προσιτής ενέργειας για όλους”. Έτσι, οι φοιτητές εφοδιάζονται με τις απαραίτητες γνώσεις σχετικά με τη Γεωθερμική ενέργεια και την σχετική Νομοθεσία προκειμένου αυτή να αξιοποιηθεί σε διάφορες εφαρμογές ώστε να καλύψει τις απαιτήσεις ηλεκτρικής ενέργειας καθώς και θέρμανσης/ψύξης. Παρουσιάζονται οι προοπτικές της Γεωθερμίας να παρέχει χρησιμοποιήσιμη ενέργεια στη χώρα, τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται για την αξιοποίηση της, οι θετικές και οι αρνητικές πτυχές της Γεωθερμικής ενέργειας σε σχέση με τις φυσικές και ανθρώπινες πτυχές του περιβάλλοντος. Το μάθημα εστιάζει επίσης στο δίκαιο και την πολιτική που σχετίζονται με την ανάπτυξη των ορυκτών πόρων στην Ελλάδα και την ιδιοκτησία της γης. Καλύπτει τη Νομοθεσία για τα μεταλλεία και τα ορυχεία, καθώς και όλα τα Νομικά θέματα που σχετίζονται με τη έρευνα και την παραγωγή ορυκτών πρώτων υλών που η Ελλάδα διαθέτει. Το μάθημα δίνει έμφαση στη σημασία των ορυκτών πρώτων υλών στις σύγχρονες κοινωνίες και την προστασία του περιβάλλοντος. Παρουσιάζονται επίσης οι περιβαλλοντικοί έλεγχοι για την εξόρυξη και την αποκατάσταση της γης. Τέλος, παρουσιάζονται οι σχετικές με τα Λατομικά ορυκτά Νομοθετικές ρυθμίσεις. Γίνεται αναλυτική παρουσίαση των κατηγοριών των Λατομικών ορυκτών (μάρμαρα και φυσικοί λίθοι, αδρανή υλικά, βιομηχανικά ορυκτά), ορίζονται οι Λατομικοί χώροι ή λατομεία, παρουσιάζονται τα σχετιζόμενα με τις διαδικασίες παραχώρησης του δικαιώματος εκμετάλλευσης θέματα, αναλύονται διεξοδικά τα Πάγια και τα Αναλογικά Μισθώματα. Εξετάζεται η διαδικασία καθορισμού λατομικών περιοχών, η χωροθέτηση, η τροποποίηση και ο αποχαρακτηρισμός λατομικών περιοχών, οι απαγορεύσεις εκμετάλλευσης λατομείων, η Έρευνα λατομικών ορυκτών, η Εκμετάλλευση λατομείων βιομηχανικών ορυκτών, μαρμάρων και φυσικών λίθων, η Εκμετάλλευση λατομείων αδρανών υλικών, η Εκμίσθωση των δημόσιων καθώς και των δημοτικών λατομείων λατομείων. Συζητώνται τα θέματα της ‘ισορροπίας’ μεταξύ της ανάγκης για ανάπτυξη, των οικονομικών δεδομένων, του περιβάλλοντος και των κοινωνικών επιπτώσεων που μακροπρόθεσμα παράγει μια βιώσιμη λατομική δραστηριότητα.

Αναλύεται διεξοδικά το Νομικό και Κανονιστικό πλαίσιο των αδειοδοτήσεων Υδρογονανθράκων στην Ελλάδα. Εξετάζονται εισαγωγικά τα θέματα του Δικαίου της θάλασσας, των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών και ορίζονται οι έννοιες “Εσωτερικά Ύδατα (Internal waters)”, “Χωρικά Ύδατα (Territorial waters)”, “Συνορεύουσα των χωρικών υδάτων ζώνη ή contiguous zone”, “Υφαλοκρηπίδα (Continental shelf)”. Εξετάζονται στη συνέχεια τα θέματα της εκχώρησης εκ μέρους της Ελλάδος των δικαιωμάτων αναζήτησης, έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων βάσει της σχετικής Νομοθεσίας. Γίνεται αναλυτική παρουσίαση του Νόμου 4001/2011, ο οποίος εκσυγχρονίζει το Νομικό πλαίσιο για την έρευνα και την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων όπως αυτό τέθηκε από τον παλαιό Νόμο 2289/95, με προσαρμογή στις καλές διεθνείς πρακτικές και τη διεθνή εμπειρία, παρέχοντας ένα διαφανές, ανταγωνιστικό και φιλικό προς τους επενδυτές Νομικό πλαίσιο. Παράλληλα, με το Νόμο 4001/2011 δημιουργήθηκε και η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων Α.Ε. με σκοπό – μεταξύ άλλων – “τη διαχείριση για λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου των αποκλειστικών δικαιωμάτων του στην αναζήτηση, έρευνα και εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στις χερσαίες, υπολίμνιες και υποθαλάσσιες περιοχές, στις οποίες η Ελληνική Δημοκρατία ασκεί κυριαρχία ή κυριαρχικά δικαιώματα”. Οι διαδικασίες παραχώρησης του δικαιώματος Έρευνας & Εκμετάλλευσης Υδρογονανθράκων για λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου [Licensing Round, μετά από αίτηση ενδιαφερομένου, ή με τη διαδικασία της Ανοικτής Πρόσκλησης (Open Door)], παρουσιάζονται αναλυτικά. Γίνεται ανάλυση του Φορολογικού καθεστώτος που διέπει όλα τα στάδια αναζήτησης, έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων βάσει της σχετικής Νομοθεσίας, και αναλύονται τα σημεία ανταγωνισμού και διαπραγμάτευσης με τις ενδιαφερόμενες Εταιρείες. Τέλος γίνεται αναφορά στις Νομοθεσίες για την απελευθέρωση του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς Φυσικού Αερίου και του Ενεργειακού Τομέα γενικότερα, καθώς και για τα μεγάλα ενεργειακά έργα “κοινού ενδιαφέροντος”, στα οποία συμμετέχει η χώρα. Παρουσιάζονται η βασική Μεταλλευτική και Λατομική Νομοθεσία της Ελλάδος και το Μεταλλευτικό Δίκαιο. Παρουσιάζεται ο Μεταλλευτικός Κώδικας, οι τροποποιήσεις αυτού, θέματα σχετιζόμενα με τη ρύθμιση δικαιωμάτων μεταλλειοκτησίας, ο Κανονισμός Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών. Γίνεται αναλυτική παρουσίαση του Λατομικού Κώδικα βάσει του Νόμου 4512_2018, Μέρος Β’ “Έρευνα και Εκμετάλλευση Λατομικών Ορυκτών και άλλες διατάξεις”. Οι φοιτητές διδάσκονται όλα τα σχετιζόμενα με τη Γεωθερμία Νομικά θέματα, βάσει του Νόμου 4602/2019, με τον οποίο εκσυγχρονίστηκε το ρυθμιστικό πλαίσιο για τη γεωθερμία, καθώς ο Νόμος αυτός αντικατέστησε τον Ν. 3175/2003 (ΦΕΚ Α’ 207) καταργώντας τις έννοιες “πιθανό” και “βεβαιωμένο” πεδίο και τα γεωθερμικά πεδία διακρίνονται εφεξής ως τοπικού και εθνικού ενδιαφέροντος. Επιπρόσθετα γίνεται αναφορά και στις σχετικές με τη χορήγηση αδειών εγκατάστασης και λειτουργίας, για ίδια χρήση, ενεργειακών συστημάτων θέρμανσης ή ψύξης χώρων, μέσω της εκμετάλλευσης της θερμότητας των γεωλογικών σχηματισμών και των νερών επιφανειακών και υπογείων, που δεν χαρακτηρίζονται γεωθερμικό δυναμικό, Νομοθεσίες. Αναφορικά με τις σχετικές με το Περιβάλλον Νομοθεσίες, γίνεται αναλυτική παρουσίαση του Ν. 4409/2016 (ΦΕΚ 136/Α` 28.7.2016) “Πλαίσιο για την ασφάλεια στις υπεράκτιες εργασίες έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, ενσωμάτωση της Οδηγίας 2013/30/ΕΕ, τροποποίηση του Π.δ. 148/2009 και άλλες διατάξεις” και τους τροποποιητικούς Νόμους αυτού, του Νόμου 4685/2020 (ΦΕΚ Α 92) ”Εκσυγχρονισμός περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία των Οδηγιών 2018/844 και 2019/692 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και λοιπές διατάξεις” καθώς και του μέρους Β’ του Νόμου 4512 [ΦΕΚ Α΄5/17.01.2018] και των τροποποιήσεων αυτού, που σχετίζονται με την Έρευνα και την Εκμετάλλευση Λατομικών Ορυκτών.

28-02-2025