ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ / INTRODUCTION TO LITERACY
ΚωδικόςΥ11
ΣχολήΠαιδαγωγική
ΤμήμαΕπιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΕαρινή
Υπεύθυνος/ηΜαρία Παπαδοπούλου
ΚοινόΌχι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600024284

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (2024-σήμερα)

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 235
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚΟΡΜΟΣΥποχρεωτικό425
Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ
Ακαδημαϊκό Έτος2025 – 2026
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600278573
ΤμήμαΔιδάσκοντες
1. 1ο Τμήμα (ΑΕΜ που λήγουν σε: 1, 3, 5, 7 και 9)Μαρία Παπαδοπούλου
2. 2ο Τμήμα (ΑΕΜ που λήγουν σε 0, 2, 4, 6 και 8)Μαρία Παπαδοπούλου
Τύπος Μαθήματος
Ειδικού Υποβάθρου
Τύπος Μαθήματος 2016-2020
  • Επιστημονικής Περιοχής
  • Ανάπτυξης Δεξιοτήτων
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές / τριες αναμένεται να: έχουν κατανοήσει το θεωρητικό πλαίσιο του αναδυόμενου γραμματισμού με έμφαση στις μικρές ηλικίες διαπραγματεύονται διαφορετικές θεωρίες για τον γραμματισμό στο νηπιαγωγείο συζητούν κριτικά προσωπικές, παγιωμένες αντιλήψεις για την διδασκαλία/μάθηση της γλώσσας στις μικρές ηλικίες μπορούν να εντάσσουν δράσεις γραμματισμού στο ευρύτερο παιδαγωγικό πλαίσιο του νηπιαγωγείου να διακρίνουν τη στοχοθεσία διαφορετικών αναλυτικών προγραμμάτων και να αντιλαμβάνονται τις συνέπειές τους στην εκπαιδευτική πράξη να αξιολογούν και να σχεδιάσουν, σε ένα πρώτο επίπεδο, εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στις μικρές ηλικίες
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα αφορά στην εξοικείωση των φοιτητών και φοιτητριών με τη διδασκαλία/μάθηση της γλώσσας στις μικρές ηλικίες. Ειδικότερα, σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες ανάπτυξης του γραμματισμού σε παιδιά μικρών ηλικιών και ο σχεδιασμός παιδαγωγικών πλαισίων (άτυπες δράσεις και δραστηριότητες) για την εισαγωγή των νηπίων στο γραμματισμό. Το μάθημα στοχεύει α) να εξοικειώσει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες με τις σύγχρονες θεωρίες για την ανάδυση του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών β) να αναδείξει τη σημασία της κατανόησης των διαφορετικών αντιλήψεων των παιδιών για τη γραφή και την ανάγνωση, γ) να διασυνδέσει τις σύγχρονες θεωρίες για το γραμματισμό με τη διδακτική πράξη. Το μάθημα έχει ως κεντρικό του άξονα την κατανόηση των διαδικασιών ανάδυσης του γραμματισμού. Προσδιορίζεται το θεωρητικό πλαίσιο προσέγγισης του γραμματισμού και οι βασικές έννοιες και αρχές της διδακτικής της γλώσσας στην προσχολική εκπαίδευση. Παρουσιάζονται οι αντιλήψεις των παιδιών προσχολικής ηλικίας για τη γραφή και την ανάγνωση και οι διάφορες θεωρίες για την προσέγγιση του γραμματισμού στην προσχολική και πρωτοσχολική εκπαίδευση. Τέλος, σχεδιάζονται, αναλύονται και αξιολογούνται διδακτικές δραστηριότητες για την εξοικείωση παιδιών μικρών ηλικιών με το γραμματισμό.
Λέξεις Κλειδιά
γραμματισμός, ανάδυση, μικρές ηλικίες, αναλυτικό πρόγραμμα για τη γλώσσα, δραστηριότητες
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Διαφάνειες
  • Πολυμεσικό υλικό
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
Οι διαλέξεις υποστηρίζονται από power point. Επίσης, παρουσιάζεται πολυμεσικό υλικό (βίντεο) από εκπαιδευτικές δράσεις. Η επικοινωνία με τις/τους φοιτήτριες/ές, καθώς και η διάθεση του εκπαιδευτικού υλικού γίνεται μέσω ψηφιακής πλατφόρμας
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις39✓
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων64✓
Εκπόνηση μελέτης (project)10✓
Συγγραφή εργασίας / εργασιών10✓✓
Εξετάσεις2✓
Σύνολο125
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Οι φοιτήτριες και οι φοιτητές αξιολογούνται με γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου και με μικρές εργασίες (1 ατομική και 1 ομαδική) κατά τη διάρκεια του εξαμήνου. Ο βαθμός προκύπτει συνδυαστικά.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εργασία (Συμπερασματική)
  • Προφορική Εξέταση (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Επίλυση Προβλημάτων (Συμπερασματική)
  • Έκθεση / Αναφορά (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Kalantzis Mary, Cope Bill, Αρβανίτη Ευγενία, Στελλάκης Νεκτάριος Γραμματισμοί (2019) Μια παιδαγωγική διαφοροποιημένου σχεδιασμού και πολυτροπικών νοηματοδοτήσεων. Εκδόσεις: Κριτική. Εύδοξος [86055447] Αναδυόμενος Γραμματισμός, Ευφημία Τάφα, Γεώργιος Μανωλίτσης (Επιστημονική Επιμέλεια) (2009). Εκδόσεις: ΠΕΔΙΟ Ευδοξος [2029]:
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Curto, M.L., Teixido, M.M. & Morillo, M. M. (1998). Γραφή και ανάγνωση: βοηθήματα για τη διδασκαλία και την εκμάθηση του γραπτού λόγου σε παιδιά ηλικίας τριών έως οκτώ ετών. (μτφ. Μ. Παναγιωτίδου), Επιστημονική ευθύνη και συντονισμός Τζέλα Βαρνάβα-Σκούρα. Αθήνα : Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων Θεσσαλονίκη : Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Κέντρο Καινοτομικών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων. Πιλοτικά Προγράμματα Ενισχυτικής Διδασκαλίας Αϊδίνης, ΑΘ. (2012). Γραμματισμός στην πρώτη σχολική ηλικία. Εκδόσεις: Gutenberg Δαφέρμου, Χ., Κουλούρη, Π., Μπασαγιάννη Ε. (2006). Οδηγός Νηπιαγωγού – Εκπαιδευτικοί σχεδιασμοί, Δημιουργικά περιβάλλοντα μάθησης. Αθήνα: ΟΕΔΒ http://www.pi-schools.gr/preschool_education/odigos/nipi.pdf Κακανά, Δ., Καζέλα, Κ., Ανδριοπούλου, Γ, Παπαδοπούλου, Μ. (2007). Μετεωρισμοί, Προσανατολισμοί, Προβληματισμοί: Ανιχνεύοντας τις απόψεις των νηπιαγωγών για τη γραφή. Στο Η γλώσσα ως μέσο και αντικείμενο μάθησης στην Προσχολική και Πρωτοσχολική ηλικία - Πρακτικά του 6ου Πανελληνίου Συνεδρίου της ΟΜΕΡ, (σσ. 135-142). Πάτρα: Πανεπιστήμιο Πατρών & ΟΜΕΡ Κόρτεση-Δαφέρμου, Χ., & Σφυρόερα, Μ. (2019). ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΕΣ: ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Εκδόσεις: Gutenberg Νταλούκα, Ε. & Παπαδοπούλου, Μ. (2014). Πρώιμες αντιλήψεις παιδιών προσχολικής ηλικίας για την αναγνωσιμότητα των κειμένων με βάση τυπογραφικούς δείκτες. HYΦEN: βήμα για την τυπογραφία, Χ(16), 61-76 Ντίνας, Κ, & Γώτη, Ε. (2016). Ο κριτικός γραμματισμός στη σχολική πράξη: Αρχίζοντας από το Νηπιαγωγείο. Αθήνα: Gutenberg Παπαδοπούλου, Μ. (2001). Αντιλήψεις και αναπαραστάσεις των παιδιών προσχολικής ηλικίας για τη γραφή. Στο Π. Παπούλια-Τζελέπη, (επιμ.). Ανάδυση του γραμματισμού: Έρευνα και Πρακτικές, (σσ. 97-120). Αθήνα: Καστανιώτης Παπούλια-Τζελέπη (επιμέλεια) (2001). Ανάδυση του γραμματισμού: Έρευνα και πρακτική. Αθήνα: Καστανιώτης Papadopoulou, M., Makri, K., Pagokurelia, E., Kompiadou, E., & Gaspari, K. (2023 online first). Early literacy going digital: interweaving formal and informal literacy learning through digital media. Journal of Early Childhood Literacy Στελλάκης, Ν. (2012). Απόψεις μητέρων παιδιών προσχολικής ηλικίας για το ρόλο και τις πρακτικές γραμματισμού στο νηπιαγωγείο και την Α' τάξη του δημοτικού. Νέα Παιδεία, 144, 50-62. Συκιώτη, Ε. & Κονδύλη, Μ. (2008). Ικανότητες γραφής και ανάγνωσης και η ανάδυσή τους στο πλαίσιο διαφοροποιημένων πρακτικών σχολικού γραμματισμού. Ερευνώντας τον κόσμο του παιδιού, 8, 177-196. Χατζηγεωργίου, Ε. & Παπαδοπούλου, Μ. (2012). Η συμβολή της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης στην αλλαγή στάσεων εκπαιδευτικών για το γραπτό λόγο στο νηπιαγωγείο. Ερευνώντας τον κόσμο του παιδιού, 11β, 56-75
Τελευταία Επικαιροποίηση
25-07-2025