Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ, ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ (SHOAH): ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΕΙΠΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΘΟΝΗ / FILM, TV AND SHOAH
Κωδικός7ΚΤΟ1
ΣχολήΚαλών Τεχνών
ΤμήμαΚινηματογράφου
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή
Υπεύθυνος/ηΕλευθερία Θανούλη
Γνωστικό ΑντικείμενοΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600017710

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήμα Κινηματογράφου (2009-σήμερα)

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 72
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚορμόςΕπιλογής Υποχρεωτικό745

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ, ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ (SHOAH): ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΕΙΠΩΤΟΥ ΣΤΗΝ ΟΘΟΝΗ
Ακαδημαϊκό Έτος2019 – 2020
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες άλλων Κατηγοριών
Ώρες Εβδομαδιαία4
Class ID
600141283

Πρόγραμμα Τάξης

ΚτίριοΤμήμα Κινηματογράφου
ΌροφοςΌροφος 2
ΑίθουσαΑΙΘΟΥΣΑ ΣΕΝΑΡΙΟΥ (304)
ΗμερολόγιοΤετάρτη 09:00 έως 11:30
Τύπος Μαθήματος
  • Επιστημονικής Περιοχής
Κατηγορία Μαθήματος
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Στο τέλος του εξαμήνου, ο/η φοιτητής/τρια θα μπορεί: • Να προσδιορίσει με σαφήνεια την ιστορική περίοδο, στην οποία συνέβη το Ολοκαύτωμα, και να ορίζει με ακρίβεια το περιεχόμενό του. • Να κατανοεί πώς οι κινηματογραφικές και τηλεοπτικές αναπαραστάσεις του Ολοκαυτώματος αντικατοπτρίζουν και διαμορφώνουν την κατανόηση της Ιστορίας και της μετάδοσης της ιστορικής μνήμης ή και αντίστροφα. • Nα αναγνωρίζει και να αναλύει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της αναπαράστασης του Ολοκαυτώματος.
Γενικές Ικανότητες
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Ομαδική εργασία
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Γενική περιγραφή του μαθήματος Στόχος του μαθήματος είναι η ανάλυση των όψεων και των αναπαραστάσεων του Ολοκαυτώματος (ή Shoah) μέσα από την κινηματογραφική και την τηλεοπτική οθόνη. Κατά τη διάρκειά του θα ερευνηθούν οι τρόποι μέσω των οποίων αποτυπώνεται αυτό το μοναδικό γεγονός του 20ού αιώνα, καθώς και οι σύγχρονες θεωρητικές αναζητήσεις, που αναπτύχθηκαν στον πεδίο μελέτης του. H μελέτη των αναπαραστάσεων του Ολοκαυτώματος στον κινηματογράφο και την τηλεόραση αποτελούν ένα νεότευκτο, αλλά εξαιρετικά αναπτυσσόμενο πεδίο συνάντησης και σύγκλισης των κινηματογραφικών σπουδών με τις ιστορικές σπουδές μελέτης του Ολοκαυτώματος (Holocaust Studies), οι οποίες τα τελευταία χρόνια, στην Ευρώπη αλλά κυρίως στις ΗΠΑ, διεκδικούν την αυτόνομη υπόστασή τους μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των ανθρωπιστικών επιστημών. Το εύρος των ζητημάτων, που εξετάζονται στον μάθημα, εκτείνεται σε θέματα, όπως: α. Οι εντάσεις και οι συγκρούσεις μεταξύ ιστορίας και αφήγησης. Η ένταση ανάμεσα στην ιστορία και την αφήγηση αναδύεται ως απάντηση στο διάσημο ρητό του Adorno ότι δεν υπάρχει ποίηση (και κατ’ επέκταση τέχνη) μετά το Άουσβιτς. Οι κινηματογραφιστές - και οι μελετητές των ταινιών τους – αναρωτήθηκαν, δέχτηκαν κριτική και συνεχίζουν να αναμετρώνται με το ακανθώδες ερώτημα σχετικά με την ικανότητα ή και το δικαίωμα της οθόνης να αποτυπώνει την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης κατάστασης σε όλες τις πλευρές αυτού του τρομακτικού γεγονότος. Κατά συνέπεια, ένα σώμα μελετητών, βασισμένο στις θεωρίες της οπτικής κουλτούρας (visual culture) και της ψυχαναλυτικής θεωρίας εστιάζει στις προκλήσεις της αυθεντικής απεικόνισης της τραγικής ιστορίας με τρόπους που τιμούν και δεν ευτελίζουν – όπως συχνά κατηγορούνται- τα θύματα. Το ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό μπορούν να φανταστούν ιστορικά γεγονότα και ποια είδη μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ είναι κατάλληλα. β. Οι τρόποι και τα είδη της αναπαράστασης του Ολοκαυτώματος, στην κωμωδία, την αστυνομική περιπέτεια, την επιστημονική φαντασία και άλλα δημοφιλή genres, όπως και η αντίστοιχη παρουσία του σε τηλεοπτικές παραγωγές. γ. Θέματα μνήμης - πώς οι κινηματογραφικές αναπαραστάσεις αντικατοπτρίζουν και διαμορφώνουν την κατανόηση της ιστορίας και της μετάδοσης της ιστορικής μνήμης ή και αντίστροφα. δ. Μια άλλη σειρά συζητήσεων και εντάσεων προέκυψε ως αποτέλεσμα της περίπλοκης ιστορίας τόσο κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου όσο και κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, ο οποίος χώρισε τον κόσμο στη «Δύση» - συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Δυτικής Ευρώπης και του Ισραήλ, και την «Ανατολή», το Σοβιετικό μπλοκ. Κατά τη σοβιετική κυριαρχία, η αφήγηση του Ολοκαυτώματος συμπεριλήφθηκε σε μεγάλο βαθμό σε εκείνη του «Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου», αποσιωπώντας το γεγονός ότι τα θύματά του ήταν Εβραίοι. Συνεπώς, η απεικόνιση του Ολοκαυτώματος στη ΕΣΣΔ και σε άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης διαφοροποιείται, καθώς οι δυτικές αφηγήσεις του Ολοκαυτώματος αφορούσαν κυρίως τις ιστορίες των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης και θανατώσεων, που μαστίζουν την ιστορία του Ολοκαυτώματος στα σοβιετικά εδάφη και μόλις πρόσφατα η ιστορική αφήγηση του Ολοκαυτώματος της Δύσης άρχισε να στρέφεται προς την Ανατολή και η μελέτη του κινηματογράφου επέκτεινε την εστίασή της σε εθνικούς κινηματογράφους της Σοβιετικής Ένωσης και των πρώην κομμουνιστικών χωρών. ε. Το μάθημα θα ασχοληθεί, επίσης, με ζητήματα πολιτικής ορθότητας, καθώς και με τη συγκριτική ανάλυση της οπτικής κουλτούρας του Ολοκαυτώματος στους εθνικούς κινηματογράφους. στ. Τέλος, στο πλαίσιο της ανάλυσης σε συγκεκριμένες ταινίες του Ολοκαυτώματος, το μάθημα ασχολείται επίσης με την ιστορική περίοδο κατά την οποία παρήχθησαν και προβλήθηκαν, είτε σε ένα συγκεκριμένο εθνικό πλαίσιο είτε συγκριτικά. Αυτή η ανάλυση λαμβάνει υπόψη τις περιόδους από τον πρώιμο κινηματογράφο του Ολοκαυτώματος μέχρι τις τρέχουσες ταινίες. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ SYLLABUS ΑΝΑ ΜΑΘΗΜΑ (είναι πιθανό να υπάρξουν αλλαγές) Εισαγωγικό Μάθημα 1: Επισκόπηση της ύλης και προσδιορισμός του πεδίου. Η ιστορική μοναδικότητα και παραδειγματικότητα του Ολοκαυτώματος. Η πολυπλοκότητα της ιστορικής μνήμης και η σχέσεις της με τη λήθη, το τραύμα, την εξιλέωση και την ιστορική συνείδηση. Μάθημα 2: Το ιστορικό πλαίσιο της περιόδου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και του Ολοκαυτώματος. Οι πρώτες συναντήσεις της κάμερας με τη φρίκη και οι πρώτες απόπειρες αποτύπωσης και αναπαράστασής της. Τα στάδια και η εξέλιξη της αναπαράστασης, μέσα από τη συγχρονία και τη διαχρονία της κινηματογραφικής ματιάς. Θεωρητικές προσεγγίσεις για τη μελέτη της κινηματογραφικής αναπαράστασης του Ολοκαυτώματος. Μάθημα 3-4: Η αποτύπωση του Ολοκαυτώματος στις εθνικές, κινηματογραφικές αφηγήσεις της Ευρώπης. Ιδεολογικές, αισθητικές και πολιτικές προτεραιότητες και συγκριτική ανάλυση της οπτικής κουλτούρας του Ολοκαυτώματος στους εθνικούς κινηματογράφους της Ευρώπης. Συγκλίσεις και αποκλίσεις των απεικονίσεων μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Το Ολοκαύτωμα στο σοβιετικό σινεμά. Από το Nepokorennye (1945) και το Ostatni etap (1947) στο 1945 (2018) και το I Do Not Care If We Go Down In History (2018). Η αυτοαναφορικότητα και οι μετα-μυθοπλαστικές προσεγγίσεις της μετα-σοβιετικής περιόδου. Μάθημα 5-6: Can Hollywood get it right? Το Ολοκαύτωμα ως θέαμα. Χόλυγουντ και υπερπαραγωγή. Όψεις του κοινωνικού, πολιτικού και πολιτιστικού πλαισίου, μέσα στα οποία δημιουργήθηκαν οι ταινίες. Από το The Juggler (1953) και το The Diary of Anne Frank (1959) στο Shidler’s List (1993) & το Life is Beautiful (1996). Παραλείψεις, αποσιωπήσεις, (αυτο)λογοκρισία και πολιτική ορθότητα. Τα όρια του κωμικού. Η περίπτωση του The Day the Clown Cried (1972). Το τέλος της αθωότητας: πώς αφηγείται ο κινηματογράφος το Ολοκαύτωμα σε/με παιδιά: The Boy in the Striped Pajamas, Mark Herman, 2008. Μάθημα 7-8: Οι κινηματογραφικές απεικονίσεις της Shoah στον 21ο αιώνα: the age of normalization and the post-memory? Postmodernism & posttraumatic Cinema. Πέντε μελέτες περίπτωσης: Inglourious Basterds (2009), Remember (2015), Saul fia (2015), Denial (2016) και 1945 (2018). Μάθημα 9-10: Το Ολοκαύτωμα και οι τηλεοπτικές αναπαραστάσεις του. Η τηλεοπτική οθόνη ως φορέας διάδοσης μνήμης ή αμνησίας. Το Ολοκαύτωμα στις αμερικανικές σειρές από τη δεκαετία του ’50 έως τις μέρες μας: από τις περιπέτειες και την ΕΦ στις sitcom και τις πολιτικές σειρές. Η μίνι σειρά Holocaust (1979), η αλλαγή του τοπίου και ο απόηχός της σε ΗΠΑ και Ευρώπη. Μελέτες περίπτωσης: τέσσερις τηλεοπτικές σειρές σε Γαλλία, Γερμανία, Ισραήλ και Ιράν. Μάθημα 11: Η οθόνη ως τεκμήριο αυθεντικότητας, μνήμης και νουθεσίας. Το ντοκιμαντέρ, από το The night will fall και το Nuit et Bruillard στο Le Chagrin et la Pitié και τον Lanzmann (Shoah, Sobibor, Les Derniers des injustes). Η περίπτωση Austerlitz (2016). Οι μαρτυρίες των επιζώντων. Τα ιδρύματα διατήρησης των τεκμηρίων μνήμης και η διαχείριση των μαρτυριών για τη Σοά (Yad Vashem archives, Shoah foundation). Η καταγραφή των μαρτυριών των Ελλήνων Εβραίων. Φιλιά εις τα παιδιά, ένα ελληνικό ντοκιμαντέρ. Τα τηλεοπτικά κανάλια ARTE και History Channel και η συμβολή τους στην ανάδειξη του θέματος. Shoah και διαδικτυακές πλατφόρμες τηλεθέασης (Netflix, Amazon Prime, HBO). Μάθημα 11: Κινηματογραφικές και τηλεοπτικές ναζιστικές δυστοπίες και αλληγορίες. Αφηγηματολογικές τεχνικές, σημειολογικές παρατηρήσεις και ιδεολογικές επισημάνσεις στη σχέση της ΕΦ και των εναλλακτικών της ιστοριών με το Ολοκαύτωμα. Μάθημα 12-13: Παρουσιάσεις εργασιών των φοιτητών/τριών.
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Βιντεοδιαλέξεις
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
Διδακτικές και μαθησιακές μέθοδοι: • Το μάθημα αποτελείται από διαλέξεις με τη χρήση PowerPoint. • Η προβολή και η συζήτηση αποσπασμάτων ταινιών και τηλεοπτικών σειρών θα έχει κεντρικό ρόλο σε ολόκληρη τη διαδικασία των παραδόσεων. • Θα δοθεί η δυνατότητα εργασιών και πρακτικών ασκήσεων, στις οποίες οι φοιτητές/τριες θα μπορέσουν να στοχαστούν πάνω στα ζητήματα που τίθενται. • Θα δοθεί η δυνατότητα, μέσα από δύο (2) προγραμματισμένες επισκέψεις και ξεναγήσεις (walking tours), να συνδέσουν οι φοιτητές/τριες το περιεχόμενο του μαθήματος με την ιστορία και το αστικό τοπίο της Θεσσαλονίκης.
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις521,7
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων301
Εκπαιδευτικές επισκέψεις και παρακολούθηση συνεδρίων / σεμιναρίων / εκδηλώσεων150,5
Συγγραφή εργασίας / εργασιών501,7
Εξετάσεις30,1
Σύνολο1505
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Μέθοδοι αξιολόγησης/βαθμολόγησης: Οι φοιτητές/τριες αξιολογούνται με ατομική εργασία που παραδίδεται και παρουσιάζεται στο τέλος του εξαμήνου. Κατά τη διάρκεια των παραδόσεων, ενθαρρύνονται ατομικές εργασίες, οι οποίες παρουσιάζονται στο επόμενο μάθημα και προσμετρώνται στο τελικό βαθμό του φοιτητή/τριας με στόχο την καλύτερη κατανόηση της ύλης και την ανάπτυξη κριτικής ανάλυσης και ερευνητικής ικανότητας.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Λεμονίδου, Έλλη. Η ιστορία στη μεγάλη οθόνη. Ιστορία, κινηματογράφος και εθνικές ταυτότητες. Αθήνα: Ταξιδευτής, 2017. Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 68369647 Ferro, Marc. Ιστορία και Κινηματογράφος, μτφρ. Π. Μερκέτου. Αθήνα: Μεταίχμιο, 2001. Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 24222 Τομαή, Φωτεινή (επιμ.). Αναπαραστάσεις του πολέμου. Αθήνα: Παπαζήσης, 2006. Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 29815.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Thanouli Eleftheria. History and Film. A Tale of Two Disciplines. New York & London: Bloomsbury Academic, 2019. Maeck, Julie. Montrer la Shoah à la television. Paris: Nouveau Monde éditions, 2009. Φισκ, Τζον. Η Ανατομία του Τηλεοπτικού Λόγου, μτφρ. Βαρβάρα Σπυροπούλου, γλωσ. επιμ. Αγγελική Σπανού. Αθήνα: Δρομέας, 2000. Ferro, Marc. Τύφλωση, ή γιατί αρνούμαστε να δούμε την πραγματικότητα, μτφρ. Σώτη Τριανταφύλλου. Αθήνα: Μεταίχμιο, 2017. Λαμπρινός, Φώτος. Ισχύς μου η αγάπη του φακού: Τα κινηματογραφικά επίκαιρα ως τεκμήρια της ιστορίας (1895-1940). Αθήνα: Καστανιώτης, 2005. Γουλής, Δημήτρης. Ιστορίες του ανείπωτου. Το Ολοκαύτωμα στον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Θεσσαλονίκη: University Studio Press, (υπό έκδοση, θα δοθούν σημειώσεις). Γουλής, Δημήτρης, «Η επινόηση της μνήμης και η κατασκευή της αφήγησης στις ναζιστικές δυστοπίες: αφηγηματολογικές τεχνικές, σημειολογικές παρατηρήσεις και ιδεολογικές επισημάνσεις σε λογοτεχνικές και κινηματογραφικές αφηγήσεις», Διεπιστημονικό Συνέδριο «Μνήμη και Αφήγηση», Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη, 2-3 Ιουνίου 2015, Νέο Κτίριο Φιλοσοφικής. Opseis. Journal for intercultural and interdisciplinary research, 1. Γουλής, Δημήτρης,Το τηλεοπτικό Ολοκαύτωμα στην Ελλάδα: αντίκτυπος και διαχείριση του ζητήματος στη δημόσια μνήμη(υπό έκδοση). Κόκκινος, Γιώργος. Το Ολοκαύτωμα. Η διαχείριση της τραυματικής μνήμης – θύτες και θύματα. Αθήνα: Gutenberg, 2015. Βαρών-Βασάρ Οντέτ. Η ανάδυση μιας δύσκολης μνήμης. Κείμενα για την γενοκτονία των Εβραίων. Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2012. Friendländer, Saul. Η Ναζιστική Γερμανία και οι Εβραίοι, μτφρ. Ηλίας Ιατρού. Αθήνα: Πόλις, 2013. Wievorka, Annette. Το Άουσβιτς, όπως το εξήγησα στην κόρη μου, μτφρ. Κορίνα Δευτεραίου. Αθήνα: Πόλις, 2013. Barron, Anne-Marie. La Shoah à l’écran. Crime contre l’humanité et representation. Strasbourg: Editions du Conseil de l’Europe, 2004. Bensoussan, Georges. Histoire de la Shoah. Paris: PUF, 1996. Bensoussan, Georges, Germa, Antoine (ed.). Les écrans de la Shoah. La Shoah au regard du cinema. Paris: Revue d’ histoire de la Shoah no 195, 2011. Μόλχο, Ρένα. Το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων. Μελέτες Ιστορίας και Μνήμης. Αθήνα: Πατάκης, 2014. Rosenfeld, Gavriel D. The World Hitler Never Made. Alternate History and the Memory of Nazism. Cambridge & New York: Cambridge University Press, 2005. Rosenfeld, Gavriel D. Hi Hitler! How the Nazi Past is Being Normalized in Contemporary Culture. Cambridge & New York: Cambridge University Press, 2015. Delage, Christian. La vision Nazie de l’ Histoire. Le cinéma documentaire du Troisième Reich. Lausanne: Éditions L’ Age d’ Homme, 1989. Elsaesser, Thomas. German Cinema. Terror and Trauma. Cultural Memory since 1945. New York: Routledge, 2014. Elsaesser, Thomas, "Subject Positions, Speaking Positions:From HOLOCAUST and HEIMAT to SHOAH and SCHINDLER'S LIST" in Vivian Sobchack, ed., The Persistence of History (NY: Routledge 1996), 145-183. Shandler, Jeffrey. While America Watches. Televising the Holocaust. Oxford & New York: Oxford University Press, 1999. Gersherson, Olga. The Phantom Holocaust. Soviet Cinema and Jewish Catastrophe. New Brunswick, New Jersey & London: Rutgers University Press, 2013. Bathrick, David, Prager, Brad, Richardson, Michael (ed.). Visualizing the Holocaust: document, Aesthetics, Memory. Rochester & New York: Camden House, 2008. Saxton, Libby. Haunted Images. Film, Ethics, Testimony and the Holocaust. London & New York: Wallflower Press, 2008. Gonshak, Henry. Hollywood and the Holocaust. Lanham: Rowman and Littlefield Publishers, 2015. Insdorf, Annette. Indelible Shadows: Film and the Holocaust. Cambridge: Cambridge University Press, 1989. Haggith, Toby, Newman Joanna (ed.). Holocaust and the Moving Image. Representations in Film and Television since 1933. London & New York: Wallflower Press, 2005. Lyman, Stanford M. “Cinematic Ideologies and Societal Dystopias in the United States, Japan, Germany and the Soviet Union: 1900-1996”. International Journal of Politics, Culture, and Society Vol. 10, No. 3 (Spring, 1997), pp. 497-542. Tighe, Carl. “Pax Germanica - the future historical”. Journal of European Studies 30 [119] (September 2000), pp. 297-328. Kaes, Anton. "Holocaust and the end of History: Postmodern Historiography in Cinema." Probing the Limits of Representation: Nazism and the "Final Solution." Ed. Saul Friedländer. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1992. 206-22. Antoine de Baecque, « Les formes cinématographiques de l'histoire », Mille huit cent quatre-vingt-quinze, 2007/51, p. 9-21. Delage, Christian. “Nuit et Brouillard : un tournant dans la mémoire de la Shoah”. Politix, vol. 16, n°61, Premier trimester, 2003. pp. 81-94.
Τελευταία Επικαιροποίηση
14-06-2020