Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΑνάλυση δημοσιογραφικού λόγου / Media Discourse Analysis
ΚωδικόςΓΕ0800
ΣχολήΟικονομικών και Πολιτικών Επιστημών
ΤμήμαΔημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΕαρινή
Υπεύθυνος/ηΠερικλής Πολίτης
Γνωστικό ΑντικείμενοΓΕΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID140000009

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΑνάλυση δημοσιογραφικού λόγου
Ακαδημαϊκό Έτος2019 – 2020
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600147869
Τύπος Μαθήματος 2016-2020
  • Επιστημονικής Περιοχής
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Οι φοιτητές αναμένεται - να αναγνωρίζουν τα είδη του δημοσιογραφικού λόγου, ανεξάρτητα από τον τρόπο που ονομάζονται σε έντυπα και εκπομπές, και κυρίως τις ειδήσεις και τα ρεπορτάζ - να διακρίνουν ως αναγνώστες τον επικοινωνιακό στόχο, το οργανωτικό πρότυπο και τα λεξικο-γραμματικά χαρακτηριστικά των ειδών του δημοσιογραφικού λόγου - να μπορούν ως μελλοντικοί συγγραφείς να ακολουθούν το ειδολογικό προφίλ των δημοσιογραφικών ειδών - να αξιολογούν, από μια κριτική σκοπιά, την εκδοτική γραμμή εντύπων και καναλιών - να μπορούν να γράφουν αποτελεσματικά ανάλογα με τις εκάστοτε απαιτήσεις της ενημέρωσης
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Αυτόνομη εργασία
  • Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
ΓΕ0800 Ανάλυση δημοσιογραφικού λόγου Πρόκειται για μια κειμενογλωσσική εισαγωγή στην έντυπη και την ηλεκτρονική δημοσιογραφία. Μετά την επισήμανση των βασικών προβλημάτων ορολογίας και μεθοδολογίας που θέτει ο λόγος των επαγγελματιών της ενημέρωσης, αναλύεται το συμφραστικό πλαίσιο του έντυπου δημοσιογραφικού λόγου (η “περίσταση παραγωγής” και η “περίσταση πρόσληψης”). Η ετερογένεια των δημοσιογραφικών κειμένων υποτάσσεται ερμηνευτικά στην οπτική του “κειμενικού συνόλου” και των “αποικιών ειδών λόγου” (πληροφοριακών και σχολιαστικών), που στεγάζονται στο περιοδικό έντυπο (εφημερίδα, περιοδικό), μια “αναγνωστική μηχανή” που οργανώνει ταυτόχρονα ιεραρχικά και εν σειρά τα δημοσιογραφικά άρθρα. Εξετάζονται τυπολογίες δημοσιογραφικών ειδών που προτείνονται σε εγχειρίδια επαγγελματικής δημοσιογραφίας και σε εργασίες μελετητών του δημοσιογραφικού λόγου, ενώ παράλληλα συζητούνται τα θεωρητικά προβλήματα της ταξινόμησής του. Επίσης, εξετάζονται εν συντομία τα πιο διακεκριμένα ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά είδη δημοσιογραφικού λόγου. Τέλος, διερευνάται η “γλώσσα της δημοσιογραφίας”. Παρουσιάζονται αφενός καθιερωμένοι ρυθμιστικοί κανόνες γραφής και τα προβλήματα που θέτουν, και αφετέρου περιγραφικές προσεγγίσεις της δημοσιογραφικής γλώσσας ως λειτουργικής ποικιλίας με σημαντικές διαφοροποιήσεις στο εσωτερικό της.
Λέξεις Κλειδιά
δημοσιογραφικός λόγος, είδη δημοσιογραφικού λόγου, είδηση, τίτλος είδησης, αναφερόμενος λόγος, γλώσσα αξιολόγησης, φορμουλαϊκή γλώσσα, αφήγηση, περιγραφή
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Πολυμεσικό υλικό
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις39
Σύνολο39
Αξιολόγηση Φοιτητών
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Πολίτης Π. (επιμέλεια) (2008). Η λόγος της μαζικής επικοινωνίας. Το ελληνικό παράδειγμα. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη).
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Α. Ελληνόγλωσση *Ανδρουτσόπουλος Γ. (2001) “Γλωσσολογικές προσεγγίσεις στο δημοσιογραφικό λόγο: Είδη, ποικιλότητα και ιδεολογία”, στο Μπουκάλας Π. & Σ. Μοσχονάς (εκδ.) Δημοσιογραφία και Γλώσσα (Πρακτικά Συνεδρίου, 15-16 Απριλίου 2000), 167-84. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕA. * Καρκαγιάννης Α. (1996) Δημοσιογραφική γλώσσα ή παραποίηση της πραγματικότητας, Η Καθημερινή 14.11.1996. * Καψωμένος Ε. (2004) “Το δημοσιογραφικό «ιδίωμα» και η κοινή ελληνική. Προβλήματα γλώσσας και πολιτισμού”, στο Λ. Βάσσης (επιμέλεια) ΜΜΕ & Πολιτισμός-Εισηγήσεις Συνεδρίου, 225-35. Αθήνα: Εντελέχεια. *Λύχνος Γ. (1974) Ο Δημοσιογράφος. Αθήνα: Πλειάς. *Μαρωνίτης Δ. Ν. (2001) “Δημοσιογραφία και γλώσσα: τυπολογία και παθολογία”, στο Μπουκάλας Π. & Σ. Μοσχονάς (εκδ.) Δημοσιογραφία και γλώσσα (Πρακτικά συνεδρίου, 15-16 Απριλίου 2000), 27-34. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕΑ. *Μοσχονάς Σ. (1995) “Ακροατήρια και επικοινωνία”, Διαβάζω 348: 182-88. *Μπουκάλας Π. (1999) “Η «δημοσιογραφική κοινή» και τα πάθη της”, στο Συνέδριο για την Ελληνική Γλώσσα (1976-1996), 503-08. Αθήνα: Πανεπιστήμιο Αθηνών (Τομέας Γλωσσολογίας) & Γλωσσική Εταιρεία Αθηνών. *Μπουκάλας Π. & Σ. Μοσχονάς (εκδ.) Δημοσιογραφία και Γλώσσα (Πρακτικά συνεδρίου, 15-16 Απριλίου 2000). Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα ΕΣΗΕΑ. *Νάκας Α. (1996) “Η γλώσσα των ΜΜΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία”, στο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Λειτουργών Κολλεγίου Αθηνών. Δέκατο Διήμερο Εκπαιδευτικού Προβληματισμού. «Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και Σχολείο» (Αθήνα, 20-21 Μαΐου 1995), 61-87. Αθήνα: Κολλέγιο Αθηνών. Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων (1994) Γλώσσα και επικοινωνία. Ενότητα «Γλώσσα και Δημοσιογραφία», Σεμινάριο 16: 75-110. *Παπακώστας Γ. (2004) “Γλώσσα και αγλωσσία στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης”, στο Λ. Βάσσης (επιμέλεια) ΜΜΕ & Πολιτισμός-Εισηγήσεις Συνεδρίου, 67-73. Αθήνα: Εντελέχεια. *Πασαλάρης Χ. (1984) Μια ζωή τίτλοι (Πώς να γίνετε δημοσιογράφος). Αθήνα: Κάκτος. *Πολίτης Π. (2001) “Μέσα μαζικής ενημέρωσης: το επικοινωνιακό πλαίσιο και η γλώσσα τους”, στο: Χριστίδης Α.-Φ. (εκδ.) Εγκυκλοπαιδικός οδηγός για τη γλώσσα, 114-120. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. *Πολίτης Π. (2005) “Δημοσιογραφικός λόγος και γλωσσική επίγνωση των δημοσιογράφων”, στο Φραγκονικολόπουλος Χ. (επιμέλεια) ΜΜΕ-Κοινωνία και Πολιτική. Ρόλος και Λειτουργία στη Σύγχρονη Ελλάδα 745-774. Αθήνα: Σιδέρης. *Τζαννετάκος Γ. (1999) “Η χρήση της νεοελληνικής γλώσσας στα ψυχαγωγικά προγράμματα των ΜΜΕ”, στο Συνέδριο για την Ελληνική Γλώσσα (1976-1996), 499- 502. Αθήνα: Πανεπιστήμιο Αθηνών (Τομέας Γλωσσολογίας) & Γλωσσική Εταιρεία Αθηνών. Φιλιππόπουλος Α. (1982) Ο Δημοσιογράφος. Αθήνα: Κάκτος. *Χαραλαμπάκης Χ. (1997) “Γλώσσα και Δημοσιογραφία”, στο Χ. Χαραλαμπάκης. Γλωσσαλγήματα: έρευνες για την ελληνική γλώσσα, 159-73. Αθήνα: Γεννάδειος Σχολή. *Χατζησαββίδης Σ. (2000) Ελληνική γλώσσα και δημοσιογραφικός λόγος. Αθήνα: Gutenberg. *Χατζησαββίδης Σ. (2001) “Ο δημοσιογραφικός λόγος σε ελληνική γλώσσα: ρητές γλωσσικές επιλογές και υπόρρητες αναφορές”, Μέντορας 4: 214-229. *Ψάλτου-Joycey Α. (εκδ.) (2001) Η γλώσσα των ΜΜΕ. Ειδικό τεύχος του περιοδικού Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία / Journal of Applied Linguistics, τεύχος 17. Β. Ξενόγλωσση Almeida Ε. (1992) “A category system for the analysis of factuality in newspaper discourse”, Text 12 (2): 233-62. Adam J.-M. (1997) “Unités rédactionelles et genres discursifs: cadre général pour une approche de la presse écrite”, Pratiques 94: 3-18. Adam J.-M. (2001) “Genres de la presse écrite et analyse de discours”, Semen 13: 7-14. *Albert P. (1989) Lexique de la presse écrite. Paris: Daloz. *Allaire S. (1990) “Langue et mass média”, στο: Holtus G. et al. (eds) Lexikon der Romanistischen Linguistik, vol. V (1): 211-224. Tübingen: M. Niemeyer. *Aslangul M. (1991) Lexique des termes de presse. Paris: CFPJ. Bell A. (1984) “Language style as audience design”, Language in Society 13: 145-204. *Bell A. (1991) The Language of News Media, ch. 2.1 “Why Study Media Language?”. Oxford: Blackwell. *Στο ίδιο, Ch. 5 “The Audience for Media Language”. Bell A. (1995) “Language and the media”, Annual Review of Applied Linguistics 15: 23-41. Bonnafous S. & P. Charaudeau (1996) “Les discours des médias entre sciences du langage et sciences de la communication”, Le Français dans le Monde. «Recherches et applications» (Numéro spécial: «Le Discours: Enjeux et perspectives»), 39-45. Boyd-Barrett O. (1994) “Language and media: A question of convergence”, στο: Graddol D. & O. Boyd-Barrett (eds) Media texts: Authors and readers, 22-39. Clevedon, UK: Multilingual Matters and Open University. * British Broadcasting Corporation (BBC) (2003) The Language of the Media. BBC World Service. *Cameron D. (1996) “Style policy and style politics: a neglected aspect of the language of the news”, Media, Culture & Society 18: 315-33. *Cameron D. & D. Hills (1990) “ ‘Listening in’: negotiating relationships between listeners and presenters on radio phone-in programmes”, στο McGregor G. & R. S. White (eds) Reception and Response. Hearer Creativity and the Analysis of Spoken and Written Texts, 52-68. London: Routledge. Charaudeau P. (1994) “Le contrat de communication de l’information médiatique”, Le Français dans le Monde. «Recherches et applications» (Numéro spécial: «Médias. Faits et effets»), 8-19. Charaudeau P. (1997) Le discours d’information médiatique. La construction du mirroir social. Paris: Nathan. *Charaudeau P. (2002) “A communicative conception of discourse”, Discourse Studies 4(3): 301-18. Chimombo Μ. & R. L. Roseberry (1998) The Power of Discourse. An Introduction to Discourse Analysis, ch. 6 “The discourse of news media”. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. Cotter C. (1999) “Language and media: five facts about the Fourth Estate”, στο: Wheeler R.S. (ed.) The Workings of Language: Prescriptions to Perspective, 165-79. Westport, CT: Praeger Publishing. *Cotter C. (1999) “From Folklore to ΄΄News at 6΄΄. Maintaining Language and Reframing Identity through the Media”, στο Μ. Bucholtz et al. (eds) Reinventing Identities: The Gendered Self in Discourse, 369-87. Oxford: Oxford University Press. *Cotter C. (2000) “Discourse and Media”, στο: Schiffrin D., D. Tannen & H. Hamilton (eds) Handbook of Discourse Analysis, 416-36. Oxford: Blackwell. *Crystal D. & D. Derek (1969) Investigating English style, ch. 7 “The Language of Newspaper Reporting”. London: Longman. Demari J. C. (1993) “L’écriture de presse”, Le Français dans le Monde. «Recherches et applications» (Numéro spécial: «Des pratiques de l’écrit»), 170-81. *Facques B. & C. Sanders (2004) “Textes journalistiques et analyse contrastive du genre en didactique”, Langages 153: 86-97. *Fairclough N. (1995) Media Discourse. London: Edward Arnold. *Fowler R. et al. (eds) (1979) Language and control. London: Routledge. *Fowler R. (1991) Language in the News: discourse and ideology in the press. London: Routledge· * French N. (1986) “Language and the Media”, Teanga. Journal of Irish Association for Applied Linguistics, 6: 1-20. Fuchs C. (1983) “Variations discursives”, Langages 70: 15-33. Geis M. (1987) “Language and Media”, Annual Review of Applied Linguistics, 1986, 64-73. Grosse E.-U. (2001) “Evolution et typologie des genres journalistiques. Essai d’une vue d’ensemble”, Semen 13: 15-36. * Herring S. (2003) “Media and language change”, Journal of Historical Pragmatics 4 (1): 1-17. *Jucker A. (1995) “Mass media”, στο: Verschueren J. et al. (eds) Handbook of Pragmatics. Amsterdam / Philadelphia: John Benjamins. *Košir M. (1988) “Towards a theory of the journalistic text form”, Media, Culture and Society 10: 345-361. *Kress G. (1986) “Language in the media: The Construction of the domains of Public and Private”, Media, Culture and Society 8: 395-419. *Lavoinne Y. (1997) Le langage des médias. Grenoble: Presses Universitaires de Grenoble. *Leitner G. (1997) “The Sociolinguistics of Communication Media”, στο: Coulmas F. (ed.) The Handbook of Sociolinguistics, 187-204. Oxford: Blackwell. Lindemann B. (1989) “What knowledge does it take to read a newspaper?”, Journal of literary semantics 18: 50-65. Ljung M. (1997) “The English of British Tabloids and Heavies: Differences and Similarities”, στο: Norm, variation and change in language. Acta Universitatis Stockholmiensis. Stockholm Studies in Modern Philology. New Series 11, 133-48. Stockholm: Almqvist & Wiksell International. *Lochard G. (1996) “Genres rédactionnels et appréhension de l’événement médiatique”, Réseaux 76: 83-102. *Lochard G. & H. Boyer (1998) La communication médiatique. Paris: Éditions du Seuil. *McLean C. (1994) “Journalism”, στο: Asher R. E. & J. M. Y. Simpson (eds) The Encyclopedia of Language and Linguistics, 1822-27. Oxford: Pergamon Press. *McLean C. (1994) “Media, Mass Media, and Multimedia”, στο: Asher R. E. & J. M. Y. Simpson (eds) The Encyclopedia of Language and Linguistics, 2420-31. Oxford: Pergamon Press. Mouillaud M. (1968) “Le système des journaux”, Langages, 11: 60-77. Mouriquand J. (19992) L’écriture journalistique. Paris: Presses Universitaires de France. Mscope (1994) Journalistes et linguistes, même langue, même langage?, τεύχος εκτός σειράς, Απρίλιος (Actes du colloque «Journalistes et linguistes, même langue, même langage?», Sorbonne, 15 Ιανουαρίου 1993. *Noël D. (1986) Towards a Functional Characterization of the News of the BBC World Service. Antwerp Papers in Linguistics, 49. University of Antwerp. *Peytard J. (1975) “Lecture(s) d’une aire scripturale: la page de journal”, Langue française, 28: 39-59. *Schrøder K. C. (1994) “Media Language and Communication”, στο: Asher R. E. & J. M. Y. Simpson (eds) The Encyclopedia of Language and Linguistics, 2412-20. Oxford: Pergamon Press. * Spitulnik D. (1993) “Anthropology and Mass Media”, Annual Review of Anthropology 22: 293-315. * Spitulnik D. (2000) “Media”, Journal of Linguistic Anthropology 9 (1-2): 148-50. Thornborrow J. (1999) “Language and the media”, στο L. Thomas & S. Wareing (eds) Language, Society and Power. An Introduction, 49-64. London: Routledge. *van Dijk T. A. (1988) News as Discourse. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. *Wodak R. (1987) “ ΄And where is the Lebanon?΄. Α socio-psycholinguistic investigation of comprehension and intelligibility of news”, Text 7 (4): 377-410. Zelizer B. (1990) “Where is the author in American TV news? On the construction and presentation of proximity, authorship, and journalistic authority”, Semiotica 8 (1/2): 37-48.
Τελευταία Επικαιροποίηση
04-08-2013