Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΕπίκτητος, "Εγχειρίδιον" / Epictetus, "The Handbook" (Enchiridion)
ΚωδικόςΦΚ282
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΦιλοσοφίας και Παιδαγωγικής
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό, 2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Γνωστικό ΑντικείμενοΚΟΡΜΟΣ ΑΡΧΑΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600014245

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής (2011-σήμερα)

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 1
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚορμόςΚατ' Επιλογήν ΥποχρεωτικάΧειμερινό/Εαρινό-6

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΕπίκτητος, "Εγχειρίδιον"
Ακαδημαϊκό Έτος2019 – 2020
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Class ID
600163097
Τύπος Μαθήματος
  • Επιστημονικής Περιοχής
Κατηγορία Μαθήματος
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Γενικές Προαπαιτήσεις
Το μάθημα ανήκει στην κατηγορία των μαθημάτων "(Αρχαία) Φιλοσοφικά Κείμενα", επομένως το κείμενο διαβάζεται από το πρωτότυπο και απαραίτητη είναι η γνώση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Οι φοιτητές θα γνωρίσουν άμεσα τον αρχαίο φιλοσοφικό λόγο μέσω της προσεκτικής ανάγνωσης του "Εγχειριδίου" του Επίκτητου και θα εξοικειωθούν με τον ύστερο στωικισμό και ειδικότερα τη σκέψη του Επίκτητου. Θα μπορούν να κατανοήσουν την (αρχαία) φιλοσοφία ως έναν τρόπο ζωής που επιδιώκει να θεμελιώσει σε ένα ευρύτερο σύστημα σκέψης (με τη φυσική και τη λογική να έχουν κεντρικό ρόλο) την ηθική, ως σύνολο κανόνων και ως τρόπο προσέγγισης επιμέρους ηθικών προβλημάτων.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Σκοπός της παράδοσης είναι η συστηματική ανάγνωση και ερμηνεία του Ἐγχειριδίου του Επίκτητου, ως ενός εμβληματικού κειμένου της νεότερης στωικής φιλοσοφίας, η οποία εξετάζεται ως απόπειρα απάντησης στο κεντρικό για την ελληνορωμαϊκή εποχή ερώτημα σχετικά με τη δυνατότητα και τους όρους επίτευξης μιας ευτυχισμένης ζωής. Το Ἐγχειρίδιον, όπως και μια μικρή επιλογή σχετικών κειμένων από τις "Διατριβές" του Επίκτητου, θα διαβαστούν από το πρωτότυπο και θα σχολιαστούν με κύριο σκοπό: (α) να αναλυθούν και να αξιολογηθούν οι κεντρικές θέσεις της στωικής ηθικής και τα επιχειρήματα που τις υποστηρίζουν, και (β) να ενταχθούν στα φιλοσοφικά και ιστορικά τους συμφραζόμενα και να γίνουν κατανοητές τόσο η προβληματική τους όσο και οι θέσεις τους μέσα από τον διάλογό τους με τις άλλες φιλοσοφικές σχολές, προγενέστερες ή σύγχρονες. Μετά την εισαγωγική παρουσίαση των κύριων χαρακτηριστικών και των προβλημάτων προσέγγισης της ελληνιστικής φιλοσοφίας, θα εξεταστεί η ελληνιστική και στωική αντίληψη για τον ρόλο της φιλοσοφίας και το φιλοσοφικό υπόβαθρο της στωικής ηθικής (λογική και φυσική). Κεντρικές θεματικές του Επίκτητου που θα αναλυθούν μέσα από το κείμενο είναι: Το αγαθό, το κακό και το αδιάφορο. Καθήκοντα και κατορθώματα. Αρετές και κακίες, σχέση αρετής και ηδονής. Επιθυμίες, πάθη και ευπάθειες. Αναγκαιότητα και ελευθερία της βούλησης και της πράξης: ηθική ευθύνη. Το κακό. Ο έλλογος βίος του σοφού. Η φιλία, ο έρωτας. Η κοινωνική ζωή, άτομο και κοινωνία. Οι θεοί, η ειμαρμένη, η πρόνοια, η τύχη. Ο θάνατος και η αυτοκτονία.
Λέξεις Κλειδιά
Αρχαία ελληνική φιλοσοφία, Στωικισμός, Επίκτητος, Ηθική φιλοσοφία
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις502
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων251
Εξετάσεις753
Σύνολο1506
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Η τελική γραπτή εξέταση θα αξιολογήσει την ικανότητα ερμηνευτικής προσέγγισης των κειμένων του Επίκτητου.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Επίλυση Προβλημάτων (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
1. Α.Α. Long, Η ελληνιστική φιλοσοφία. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2012 (Εύδοξος: 33153094). 2. M. Nussbaum, Η Θεραπεία της επιθυμίας. Θεσσαλονίκη: Θύραθεν, 2015 (Εύδοξος: 59366228).
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ Διατριβές, 4 τόμοι, μτφ. Ι.Σ. Χριστοδούλου. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος, 2002-3 [Αθήνα: Το Βήμα, 2006] . Ἐγχειρίδιον, μτφ. Ν.Μ. Σκουτερόπουλος. Αθήνα: Στιγμή, 2004 (11993). Discourses, 2 τόμοι, αγγλ. μτφ. W.A. Oldfather (Loeb Classical Library). Λονδίνο: Heinemann, 1964 (1925-28). Epicteti Dissertationes, επιμ. H. Schenkl (Teubneriana). Στουτγάρδη: Teubner, 1965 (11916). ΜΕΛΕΤΕΣ Γενικές Long, A.A., Η Ελληνιστική φιλοσοφία: Στωικοί, επικούρειοι, σκεπτικ­οί, μτφ. Σ. Δημόπουλος & Μ. Δραγώνα-Μονάχου. Αθήνα: ΜΙΕΤ, 2012 (1987). [ΕΥΔΟΞΟΣ 33153094] Sharples, R.W., Στωικοί, Επικούρειοι και Σκεπτικοί, μτφ. Μ. Λυπουρλή & Γ. Αβραμίδης. Θεσσαλονίκη: Θύραθεν, 2002. Nussbaum, M.C., Η θεραπεία της επιθυμίας. Θεσσαλονίκη: Θύραθεν, 2015. [ΕΥΔΟΞΟΣ 59366228] Στωικισμός Brun, J., Ο στωικισμός. Αθήνα: Δαίδαλος/Ζαχαρόπουλος, 2007 (1965). Edelstein, L., Ο στωικός σοφός ή το νόημα του στωικισμού, μτφ. Ρ. Μπέκνερ. Θεσσαλονίκη: Θύραθεν, 2002. Gourinat J.-B., Οι Στωικοί για την ψυχή, μτφ. Κ. Ν. Πετρόπουλος. Αθήνα: Καρδαμίτσα, 1999. Inwood, B. (επιμ.), The Cambridge Companion to the Stoics. Cambridge: CUP, 2003. Irvine, W.B., A Guide to the Good Life: The Ancient Art of Stoic Joy. Οξφόρδη: OUP, 2009. Sellars, J., Τhe Art of Living. Aldershot: Ashgate, 2004. Sorabji, R., Emotion and Peace of Mind, From Stoic Agitation to Christian Temptation. Οξφόρδη: OUP, 2000. Ιεροδιακόνου, Κ. (επιμ.), Θέματα στωικής φιλοσοφίας. Περιοδ. Δευκαλίων 15/1 (1997). Κούρφαλη, Χ., Η στωική τέχνη του βίου. Θεσσαλονίκη: Θύραθεν, 2013. Επίκτητος Duhot, J.-J., Ο Επίκτητος και η στωική σοφία. Αθήνα: Ενάλιος, 2009. Long, A.A., Epictetus: A Stoic and Socratic guide to life. Οξφόρδη: Clarendon, 2002. Scaltsas, Th. & Α. Mason (επιμ.), The philosophy of Epictetus. Οξφόρδη: OUP, 2007. Seddon, K., Epictetus’ Handbook and the Tablet of Cebes. Λονδίνο: Routledge, 2005. Stephens, W.O., Epictetus and Happiness as Freedom. Λονδίνο: Continuum, 2007. Δραγώνα-Μονάχου, Μ., «Η προαίρεσις στον Αριστοτέλη και στον Επίκτητο», Φι­λοσοφία 8-9 (1978-79) 265-310. Ξενάκης, Τζ., Επίκτητος, ζωή και στωικισμός, μτφ. Δ. Τσίκη. Αθήνα: Νεφέλη, 1983.
Τελευταία Επικαιροποίηση
20-11-2020