Course Information
SchoolSocial Theology and Christian Culture
Cycle / Level1st / Undergraduate, 2nd / Postgraduate
Teaching PeriodSpring
CoordinatorChrysostomos (ioannis) Nassis
Course ID60005077

Class Information
Academic Year2016 – 2017
Class PeriodSpring
Faculty Instructors
Class ID
Course Type 2016-2020
  • Scientific Area
Course Type 2011-2015
Specific Foundation / Core
Mode of Delivery
  • Face to face
Language of Instruction
  • Greek (Instruction, Examination)
General Prerequisites
Students who have successfully completed the courses Liturgics I and II will have an advantage over other students.
Learning Outcomes
At the end of the semester, the successful student will know the basic historical phases in the development of the Byzantine Rite and of the Liturgical Books currently in use. Moreover, he will be able to recognize the various forms of the services of Vespers as well as the structure of Saturday and Sunday Orthros. He will also recognize the various degrees of solemnity, based on the structure of services. Finally, he will have a broad understanding of contemporary issues pertaining to worship in the Orthodox Churc (e.g., the revision of the system of scriptural readings and the correction of Liturgical Books).
General Competences
  • Apply knowledge in practice
  • Work autonomously
  • Be critical and self-critical
Course Content (Syllabus)
A complete presentation of the liturgical system of the Orthodox Church. Acquaintance with the liturgical tradition of the main liturgical centers that helped form the Byzantine Rite (Jerusalem, Studios Monastery, Constantinople, Mount Athos). Further acquaintance with the liturgical books of the Orthodox Church currently in use, their composition and constitution. Outline of the diachronic teleturgical developments of Christian worship and the study of the current ordo of the Daily Office (Vespers and Matins) and of the Liturgical Year. 1. Introduction to the course, defining the term “Liturgical Rite”, the Liturgical Rites of the East. 2. The Byzantine Liturgical Rite (Origins and Phases) Ι. 3. The Byzantine Liturgical Rite (Origins and Phases) ΙΙ. 4. Liturgical Books Ι. a. Psalter, Prophetologion, Praxapostolos, Holy Gospel b. The system of biblical readings and its revision. 5. Liturgical Books ΙΙ: Euchologion, Diataxeis, Horologion. 6. Liturgical Books ΙΙΙ. a. Triodion, Pentecostarion, Menaion. b. The issue of correcting Liturgical Books. 7. Liturgical Books ΙV: Synaxarion-Typikon. a. Ancient Byzantine Typika. b. The Neo-Sabaïtic Typikon. c. Contemporary Constantinopolitan Typika. 8. Services of the Horlogion Ι. a. Introduction to the Liturgy of the Hours.. b. Vespers. 9. Services of the Horlogion ΙΙ: The Orthros of Saturday and of Sunday. 10. Services of the Menaion. a. Degrees of Solemnity b. The Vigil. 11. Services of the Triodion. 12. Services of the Pentecostarion. 13. General Discussion - Review.
Liturgics, Byzantine Rite, Liturgical Books, Liturgy of the Hours.
Educational Material Types
  • Notes
  • Multimedia
  • Book
Use of Information and Communication Technologies
Use of ICT
  • Use of ICT in Course Teaching
  • Use of ICT in Communication with Students
Course Organization
Reading Assigment702.8
Student Assessment
One two hour written examination given during the exam period with questions derived from the material covered throughout the semester. Consistent and active classroom attendance is considered in overall assement. Attendance during the weekly liturgical Liturgy-Homiletics practicum held every Thursday, 8:00-11:00 at the School Chapel is encouraged. The assignments that will be given during the course of the semester are optional.
Student Assessment methods
  • Written Exam with Short Answer Questions (Summative)
  • Written Exam with Extended Answer Questions (Summative)
Course Bibliography (Eudoxus)
Δημητρίου Βακάρου (πρωτοπρ.), Το Βυζαντινο τυπικό. Δύο κείμενα ιστορικής προσέγγισης από τους Robert Taft και Miguel Arranz, μετάφραση σχόλια, Θεσσαλονίκη 2003.
Additional bibliography for study
1. Miguel Arranz, «Les sacrements de l’ancien Euchologe constantinopolitain (1): Étude préliminaire des sources», Orientalia Christiana Periodica 48 (1982) 284-335. 2. А. А. Дмитриевский, Описание литургических рукописей, хранящихся в библиотеках Православного Востока. (Περιγραφή λειτουργικών χειρογράφων σέ βιβλιοθήκες της Ορθοδόξου Ανατολής), τόμος 1 (Τυπικά Ι) Киев, 1895, τόμος 2 (ευχολόγια) 1901, τόμος 3 (Τυπικά ΙΙ) Петроград, 1917. 3. Job Getcha, Typikon décrypté: Manuel de liturgie byzantine, Paris: Cerf, 2009. Αλκιβιάδη Κ. Καλύβα (πρωτοπρ.), Η Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα στην ελληνορθόδοξη Εκκλησία, μτφρ. Δήμητρας Κούκουρα, Πουρναρά: Θεσσαλονίκη, 1999. 4. Νικολάου Ουσπένσκυ, Ο ορθόδοξος εσπερινός. Λειτουργική ιστορία. Μετάφραση, σχόλια, βελτιωμένη έκδοση Δημητρίου Βακάρου (πρωτοπρ.), Ανδρονάκη: Θεσσαλο-νίκη, 1998. 5. Eric Palazzo, Le moyen âge: des origines au XIIIème siècle, Beauchesne Éditeur: Paris, 1993. 6. Θωμάς Ι. Παπαδόπουλος, Ελληνική Βιβλιογραφία (1466 ci-1800), τόμος Α΄ Αλφαβη-τική και χρονολογική ανακατάταξις [Πραγματείαι Ακαδημίας Αθηνών 48], Γραφείον Δημοσιευμάτων της Ακαδημίας Αθηνών: Αθήναι, 1984. 7. ______, Ελληνική Βιβλιογραφία (1466 ci-1800), τόμος Β΄. (Παράρτημα) Προσθήκαι-Συμπληρώσεις-Διορθώσεις [Πραγματείαι Ακαδημίας Αθηνών 48], Γραφείον Δημοσιευμάτων της Ακαδημίας Αθηνών: Αθήναι, 1986. 8. ______, Ελληνική Βιβλιογραφία (1544-1863): Προσθήκες-Συμπληρώσεις, Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο: Αθήνα, 1992. 9. Ιωάννης Φουντούλης, «Μοναχικό και κοσμικό τυπικό», στο Τελετουργικά θέματα, τομ. Α΄ [Λογική Λατρεία 12] Αθήνα 22009, 9-24. 10. ______, «Το εορτολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας», στο Τελετουργικά θέματα, τομ. Α΄ [Λογική Λατρεία 12] Αθήνα 22009, 25-48. 11. ______, «Λειτουργικές ιδιομορφίες των ακολουθιών της Μεγάλης Τεσσαρακοστής», στο Τελετουργικά θέματα, τομ. Α΄ [Λογική Λατρεία 12] Αθήνα 22009, 49-87. 12. ______, «Τελετουργικά προβλήματα των ακολουθιών του νυχθημέρου», στο Τελετουργικά θέματα, τομ. Α΄ [Λογική Λατρεία 12] Αθήνα 22009, 129-146. 13. ______, «Το πρόβλημα της αναθεωρήσεως των λειτουργικών βιβλίων της Ορθοδόξου Εκκλησίας», στο Τελετουργικά θέματα, τομ. Γ΄ [Λογική Λατρεία 16] Αθήνα 2007, 9-25. 14. ______, «Το σύστημα των αγιογραφικών αναγνωσμάτων στην Ορθόδοξη Λατρεία (πλεονεκτήματα, μειονεκτήματα, δυνατότητες βελτιώσεως)», στο Τελετουργικά θέματα, τομ. Γ΄ [Λογική Λατρεία 16] Αθήνα 2007, 159-171. 15. Alexander Rentel, “Byzantine-Slav Worship,” in G. Wainwright and K. Westerfield Tucker, eds., Oxford History of Christian Worship, Oxford/New York: Oxford University Press, 2006, 254-306. 16. Robert Taft, “Select Bibliography on the Byzantine Liturgy of the Hours,” appendix to “The Byzantine Office in the Prayerbook of New Skete,” Orientalia Christiana Periodica 48 (1982) 358-370. 17. ______, “Mount Athos: A Late Chapter in the History of the Byzantine Rite,” Dumbarton Oaks Papers 42 (1988) 179-194. 18. ______, The Liturgy of the Hours in East and West. The Origins of the Divine Office and its Meaning for Today, 2η αναθεωρημένη έκδ., The Liturgical Press: Collegeville, MN, 1993. 19. Νικόλαος Β. Τωμαδάκης, «Η εν Ιταλία εκδόσεις ελληνικών εκκλησιαστικών βιβλίων (κυρίως Λειτουργικών) γενομένη επιμελεία ελλήνων ορθοδόξων κληρικών κατά τους ιε΄-ις΄ αιώνας», Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών 37 (1969-1970) 3-33.
Last Update