Course Information
SchoolItalian Language and Literature
Cycle / Level2nd / Postgraduate
Teaching PeriodWinter/Spring
CoordinatorEfstathios Birtachas
Course ID280011544


Registered students: 4
OrientationAttendance TypeSemesterYearECTS

Class Information
Academic Year2017 – 2018
Class PeriodWinter
Faculty Instructors
Weekly Hours4
Total Hours52
Class ID
Course Type 2016-2020
  • Scientific Area
Course Type 2011-2015
Specific Foundation / Core
Mode of Delivery
  • Face to face
Digital Course Content
The course is also offered to exchange programme students.
Language of Instruction
  • Greek (Instruction, Examination)
  • Italian (Instruction, Examination)
General Prerequisites
Learning Outcomes
The course aims to familiarise the students with the terms of movement of ideas between the Italian and the Greek lands during the early modern historical period. The course employs as research tools not only secondary but also primary sources: in this context the students get to know the basic principles of Latin Paleography and get trained to evaluate, select and use written documents from state, local, ecclesiastical, private and business archives. The students have to carry out research based on certain given bibliography and then, at set intervals, orally present their findings in class.
General Competences
  • Retrieve, analyse and synthesise data and information, with the use of necessary technologies
  • Work autonomously
  • Work in teams
  • Work in an interdisciplinary team
  • Generate new research ideas
  • Appreciate diversity and multiculturality
  • Respect natural environment
  • Be critical and self-critical
  • Advance free, creative and causative thinking
Course Content (Syllabus)
INTER-CULTURAL COMMUNICATION, ASSIMILATION AND NEW IDENTITIES IN THE ITALIAN AND THE GREEK LANDS DURING THE EARLY MODERN TIMES. The course examines the movement of ideas, currents and trends (political, social, philosophical, religious), also of texts and of scholars from the Italian peninsula to the Italian-dominated Greek lands and vice-versa in a period of about four centuries (15th-18th), ie from the end of the Middle Ages up to the beginning of the national integrations of the two peoples. It is a two-way cultural process centred in Venice, Padua, Ferrara, Modena, Florence, Rome, Genoa, the Ionian islands, Crete, Cyprus, and others. Special attention is given to the Reformation and the Counter-reformation, a time when the rapid spread of typography and the consequent drastic fall in book-prices made the printed word a very important propaganda tool and completely transformed the terms of the circulation of ideas. The course also attempts to interpret in social terms the phenomena of osmosis and assimilation and the consequent formation of new identities in the Italian colonies of the eastern Mediterranean.
Greek-Italian Relations, Early Modern Period, History of Ideas, Renaissance, Reformation, Catholic Reformation.
Educational Material Types
  • Notes
  • Slide presentations
  • Audio
  • Multimedia
  • Interactive excersises
Use of Information and Communication Technologies
Use of ICT
  • Use of ICT in Course Teaching
  • Use of ICT in Communication with Students
PC, internet, e-mail, electronic projector.
Course Organization
Reading Assigment702.8
Written assigments602.4
Student Assessment
The degree to which each student has met the requirements of the course is assessed by the following means: by his active participation in the class proceedings; by his study of certain given bibliography and his oral presentation of his findings at set intervals; by his ability to read and understand a primary archival source in its original, and then to make critical comments on it, placing it in the historical and social framework that produced it.
Student Assessment methods
  • Oral Exams (Formative, Summative)
  • Performance / Staging (Formative, Summative)
  • Active participation (Formative, Summative)
Additional bibliography for study
– AA.VV., «Le relazioni tra l’Italia e la Grecia», Il Veltro, anno XXVII, fasc.3-4 (maggio-agosto 1983). – Augliera L., Libri, Politica, Religione nel Levante del Seicento: la tipografia di Nicodemo Metaxas, primo editore di testi greci nell’Oriente ortodosso, Venezia: Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti, 1996. Ελληνική μετάφραση: Augliera L., Βιβλία, Πολιτική, Θρησκεία στην Ανατολή τον 17ο αιώνα: Το τυπογραφείο του Νικόδημου Μεταξά, πρώτου εκδότη ελληνικών βιβλίων στην ορθόδοξη Ανατολή, μτφρ. Σ. Μπίρταχας, Αθήνα: Τοπική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Κεφαλονιάς και Ιθάκης, 2006. – Bakker W. – Van Gemert A (ed.), Proceedings of the Symposium «Η Κρητική Λογοτεχνία στο κοινωνικό και ιστορικό της πλαίσιο» (Amsterdam, 19-21 June 1997) in honour of Wim Bakker, Amsterdam: A. M. Hakkert, 1998. – Barbier F., Ιστορία του Βιβλίου, μτφρ. Μ. Παπαηλιάδη, Αθήνα: Μεταίχμιο, 2002. – Birtachas S., «Tendenze filoprotestanti a Venezia al tempo di Gabriele Severo», στο: D. G. Apostolopulos (επιμ.), Gavriil Seviros, arcivescovo di Filadelfia a Venezia, e la sua epoca. Αtti della Giornata di studio dedicata alla memoria di Manussos Manussacas (Venezia, 26 settembre 2003), Venezia: Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Postbizantini di Venezia, 2004, σ. 45-58. – Birtachas S., «Le idee della Riforma in terra balcanica: il viaggio del “beneficio di Cristo” dall’Italia al Levante veneziano e ottomano», Annuario dell’Istituto Romeno di Cultura e Ricerca Umanistica di Venezia 9 (2007), 39-45. – Birtachas S., «La memoria degli stradioti nella letteratura italiana del tardo Rinascimento», υπό δημοσίευση στα πρακτικά του Incontro di Studio su Tempo, Spazio e Memoria nella Letteratura Italiana (Salonicco, 13-14 maggio 2010). – Blissett L., Εκκλησιαστής, μτφρ. Χ. Κακατσάκη, Αθήνα: Π. Τραυλός, 2001. – Burckhardt J., O Πολιτισμός της Αναγέννησης στην Ιταλία, μτφρ. Μ. Τοπάλη, Αθήνα: Νεφέλη, 1997. – Γαγανάκης Κ., Ο Πόλεμος των Λέξεων. Θρησκευτική διαμάχη και προπαγάνδα στη Γαλλία τον καιρό της νύχτας του Αγίου Βαρθολομαίου, Αθήνα: Νεφέλη, 2003. – Eisenstein E. L., Η τυπογραφική επανάσταση στις απαρχές της νεότερης Ευρώπης, Αθήνα: Τυποφιλία, 2005. – Geanakoplos D. J., Greek Scholars in Venice: Studies in the Dissemination of Greek Learning from Byzantium to Western Europe, Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1962. Ελληνική μετάφραση: Γιαννακόπουλος Κ. Ι., Έλληνες λόγιοι εις την Βενετίαν: Mελέται επί της διαδόσεως των ελληνικών γραμμάτων από του Bυζαντίου εις την δυτικήν Eυρώπην, μτφρ. Χ. Γ. Πατρινέλης, Αθήνα: Φέξη, 1965. – Holton D. (επιμ.), Λογοτεχνία και κοινωνία στην Κρήτη της Αναγέννησης, μτφρ. Ν. Δεληγιαννάκη, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, [1997] 20024. – Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. 10-11, Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών, 1974-1975. – Layton Ε., The Sixteenth Century Greek Book in Italy. Printers and Publishers for the Greek World, Venice: Greek Institute of Byzantine and Post-Byzantine Studies in Venice, 1994. – Maltezou Ch. Α (a cura di), Il contributo veneziano nella formazione del gusto dei Greci (XV-XVII sec.). Atti del Convegno (Venezia, 2-3 giugno 2000), Venezia: Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Postbizantini di Venezia, 2001. – Μοσχονάς Ν. Γ. (επιμ.), Δύο λαοί - μια ιστορία: Μελετήματα Ελληνο-Ιταλικής Ιστορίας, τ. Α΄, Αθήνα: Ελληνο-Ιταλικό Εμπορικό Επιμελητήριο, 1998 / Moschonas N. (a cura di), Due popoli - una storia: Studi di storia Italo-Ellenica, vol. 1, Atene: Camera di Commercio Italoellenica, 1998. – Μπίρταχας Σ., «Μεταρρύθμιση και Αντιμεταρρύθμιση στα Ιόνια Νησιά», Πρακτικά του Ζ΄ Πανιονίου Συνεδρίου (Λευκάδα, 26-30 Μαΐου 2002), τ. Α΄, Αθήνα: Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών, 2004, 513-525. – Μπίρταχας Σ., «Ουμανισμός, Μεταρρύθμιση και Αντιμεταρρύθμιση στη βενετική Κύπρο: αφομοίωση, αντίσταση και νέες ταυτότητες», υπό δημοσίευση στα ψηφιακά Πρακτικά του Δ΄ Διεθνούς Συνεδρίου Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών (European Society of Modern Greek Studies) με θέμα "Ταυτότητες στον ελληνικό κόσμο (από το 1204 έως σήμερα)’’ (Γρανάδα, 9-12 Σεπτεμβρίου 2010). Το κείμενο έχει αναρτηθεί σε μορφή PDF, από κοινού με την περίληψή του, προσωρινά στον ιστότοπο της Ε.Ε.Ν.Σ. (σύνδεσμος:, υποσύνδεσμος: & επίκειται η δημοσίευσή του στα ψηφιακά πρακτικά του συνεδρίου (E-Book, ISBN 978-960-99699-0-1). – Νικολάου-Κονναρή Ά. (επιμ.), Η Γαληνοτάτη και η Ευγενεστάτη: Η Βενετία στην Κύπρο και η Κύπρος στη Βενετία / La Serenissima and La Nobilissima: Venice in Cyprus and Cyprus in Venice, Λευκωσία: Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου, 2009. – Ortalli G. – Maltezou Ch. A. (a cura di), Italia-Grecia: Temi e Storiografie a confronto. Atti del Convegno di studi organizzato in collaborazione con il Dipartimento di Studi Storici dell’Università Ca’ Foscari di Venezia (Venezia, 20-21 ottobre 2000), Venezia: Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Postbizantini di Venezia, 2001. – Pubblica celebrazione. 500 anni dalla fondazione della Comunità dei Greci ortodossi di Venezia, Venezia: Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Postbizantini di Venezia, 1999. Ελληνική έκδοση: Δημοσία ιλαρία. 500 χρόνια από την ίδρυση της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας Βενετίας, Βενετία: Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, 1999. – Seidel Menchi S., Erasmo in Italia 1520-1580, Torino: Bollati Boringhieri, 1987. – Tsirpanlis Z., «I libri greci pubblicati dalla ‘Sacra Congregatio de Propaganda Fide’», Balkan Studies 15/2 (1974), 204-224. – Arbel B., Cyprus, the Franks and Venice, 13th-16th Centuries, Aldershot: Variorum Reprints, 2000. – Βακαλόπουλος Α. Ε., Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τ. 3, Τουρκοκρατία (1453-1669): οι αγώνες για την πίστη και την ελευθερία, Θεσσαλονίκη: Ηρόδοτος, 1968. – Βalard Μ. (επιμ.), État et colonization au Moyen âge et à la Renaissance, Lyon: La Manufacture, 1989. – Balletto L. (a cura di), Oriente e Occidente tra Medioevo ed età Μoderna. Studi in onore di Geo Pistarino, τ. 1-2, Γένοβα: G. Brigati, 1997. – Beck H. G. – Manoussacas M. – Pertusi A. (a cura di), Venezia centro di mediazione tra Oriente e Occidente (secoli XV-XVI). Aspetti e problemi, vol. 1, Firenze: L. S. Olschki, 1977. – Braudel F., Η Μεσόγειος και ο μεσογειακός κόσμος την εποχή του Φιλίππου Β΄ της Ισπανίας, τ. Α΄, Ο ρόλος του περίγυρου, μτφρ. Κλαίρη Μιτσοτάκη, Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης, 19932. – Cozzi G., Knapton M., Scarabello G., Storia d’Italia, τ. XII/1 & XII/2, La Repubblica di Venezia nell’età moderna, Torino: UTET, 1997 & 1999. – Davies N., Ιστορία της Ευρώπης, 2 τόμοι, μτφρ. Π. Μαρκέτου & Ι. Πεντάζου, Αθήνα: Νεφέλη, 2009-2010. – De Foucault J. A., Nicandre de Corcyre, Voyages, Paris 1962. – Eliades I. A., «Cultural Interactions in Cyprus 1191-1571: Byzantine and Italian Art», στο: A. Cimdina – J. Osmond (επιμ.), Power and Culture (, Πίζα: Pisa University Press, 2006, σ. 15-31. – Frigerio-Zeniou S., L’art “italo-byzantin” à Chypre au XVIe siècle. Trois témoins de la peinture religieuse: Panagia Podithou, la chapelle latine e Panagia Iamatikê, Βενετία: Institut Hellenique d’Etudes Byzantines et Post-byzantines de Venise, 1998. – Grivaud G., «Le vénitien Leonardo Donà, temoin de découvertes archéologiques à Chypre en 1557», Cahier du Centre d’Études Chypriotes 6 (1986), σ. 19-25. – Hanlon G., Storia dell’Italia Moderna, 1550-1800, Bologna: il Mulino, 2002. – Hering G., Οικουμενικό Πατριαρχείο και ευρωπαϊκή πολιτική 1620-1638, μτφρ. Δ. Κούρτοβικ, Αθήνα: Μ.Ι.Ε.Τ., 1992. – Holton D., «Cyprus and the Cretan Renaissance: A Preliminary Study of Some Cultural Connections», Επετηρίδα του Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών 19 (1992), 515-530. – Holton D., «Μια ιστορία παραμέλησης: η κυπριακή γραμματεία την περίοδο της Βενετοκρατίας», στο: Μελέτες για τον Ερωτόκριτο και άλλα νεοελληνικά κείμενα, Αθήνα: Καστανιώτης, 2000, 237-268. – Lane F. C., Βενετία η θαλασσοκράτειρα, Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2007. – Μαλτέζου Χ. Α. (επιστημονική δ/νση), Όψεις της ιστορίας του βενετοκρατούμενου ελληνισμού. Αρχειακά τεκμήρια, Αθήνα: Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού, 1993. – Μαλτέζου Χ. Α. (επιμ.), Διεθνές Συμπόσιο: Πλούσιοι και φτωχοί στην κοινωνία της ελληνολατινικής Ανατολής, Βενετία: Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, 1998. – Μαλτέζου Χ. Α. (επιμ.), Κύπρος-Βενετία: κοινές ιστορικές τύχες. Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου (Αθήνα, 1-3 Μαρτίου 2001), Βενετία: Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας – Κυπριακή Πρεσβεία / Σπίτι της Κύπρου – Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, 2002. – Maltezou Ch. A. – Ortalli G. (a cura di), Venezia e le Isole Ionie, Venezia: Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti, 2005. – Maltezou Ch. – Tzavara Α. – Vlassi D. (a cura di), I Greci durante la venetocrazia: Uomini, spazio, idee (XIII-XVIII sec.), Atti del Convegno Internazionale di Studi (Venezia, 3-7 dicembre 2007), Venezia: Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Postbizantini di Venezia, 2009. – Manoussacas M., «L’aventure vénitienne de François Portus», Bulletin de la Société d’Histoire et d’Archeologie de Genéve 17 (1982), 299-314. – Milza P., Storia d’Italia dalla preistoria ai giorni nostri, Milano: Corbaccio, 2006. – Μπίρταχας Σ., Ο Paolo Sarpi και οι ελληνορθόδοξοι Βενετοί υπήκοοι ανάμεσα στη Ρώμη και στη Βενετία, διδακτορική διατριβή, Κέρκυρα: Ιόνιο Πανεπιστήμιο, 2001. – Μπίρταχας Σ., «Διανόηση, αίρεση και καταστολή στο Βενετικό Κράτος. Από τα κέντρα στις περιφέρειες: η περίπτωση της Κρήτης», στο: Μ. Ανδριανάκης (επιμ.), Πεπραγμένα Ι΄ Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου (Χανιά, 1-8 Οκτωβρίου 2006), τ. Β1, Χανιά: Φιλολογικός Σύλλογος «Ο Χρυσόστομος», 2010, σσ. 221-236. – Μπίρταχας Σ., Κοινωνία, Πολιτισμός και Διακυβέρνηση στο βενετικό Κράτος της Θάλασσας: το παράδειγμα της Κύπρου, Θεσσαλονίκη: Βάνιας, 2010. – Μπίρταχας Σ., «Μορφές πρόσληψης της Μεταρρύθμισης και μηχανισμοί πειθάρχησης στην Ιταλία στα μέσα του 16ου αιώνα: Κύπριοι βενετοί υπήκοοι στη ρωμαϊκή Ιερά Εξέταση», υπό δημοσίευση στο περιοδικό Κυπριακαί Σπουδαί. – Ortalli G. (a cura di), Venezia e Creta. Atti del Convegno internazionale di Studi (Iraklion-Chanià, 30 settembre-5 ottobre 1997), Venezia: Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti, 1998. – Παναγιωτάκης Ν. (επιμ.), Άνθη Χαρίτων, Βενετία: Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, 1998. – Παπαδόπουλλος Θ. (έκδ.), Iστορία της Κύπρου, τ. 4-5, Μεσαιωνικόν βασίλειον – Ενετοκρατία, Λευκωσία: Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ / Γραφείον Κυπριακής Ιστορίας, 1995-1996. – Procacci G., Storia degli italiani, 2 τόμοι, Bari-Roma: Laterza, 20064. – Siapkaras-Pitsillidès Th., Le pétrarquisme en Chypre. Poèmes d’amour en dialecte chypriote d’après un manuscrit du XVIe siècle, έκδοση και γαλλική μτφρ., Αθήνα: Institut Français d’Athènes, 1952 [ανατύπωση: Παρίσι-Αθήνα: Les Belles Lettres, 1975]. Ελληνική έκδοση με απόδοση των ποιημάτων στη νεοελληνική: Σιαπκαρά-Πιτσιλλίδου Θ., Ο πετραρχισμός στην Κύπρο. Ρίμες αγάπης από χειρόγραφο του 16ου αιώνα με μεταφορά στην κοινή μας γλώσσα, Αθήνα 1976. – Tiepolo M. F. – Tonetti E. (a cura di), I Greci a Venezia. Atti del Convegno internazionale di studio (Venezia, 5-7 novembre 1998), Venezia: Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti, 2002. – Τσιρπανλής Ζ. Ν., Το Ελληνικό Κολλέγιο της Ρώμης και οι μαθητές του (1576-1700). Συμβολή στη μελέτη της μορφωτικής πολιτικής του Βατικανού, Θεσσαλονίκη: Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, 1980. – Wiesner-Hanks Μ. Ε., Πρώιμη Νεότερη Ευρώπη, 1450-1789, μτφρ. Ε. Καλογιάννη, Αθήνα: Ξιφαράς, 2008.
Last Update