Applications of Pastoral Ministry.

Course Information
TitleΕφαρμογές της Ποιμαντικής. / Applications of Pastoral Ministry.
SchoolSocial Theology and Christian Culture
Cycle / Level2nd / Postgraduate
Teaching PeriodWinter
CoordinatorAthanasios Gkikas
Course ID600015779

Programme of Study: Orthodox Theology and Christian Culture

Registered students: 11
OrientationAttendance TypeSemesterYearECTS
Biblical, Patriarchal, Hagiological and Religious StudiesElective Courses belonging to the selected specialization3210
History, Doctrine, Philosophy and ArcheologyElective Courses belonging to the selected specialization3210
Applied TheologyCompulsory Course belonging to the selected specialization (Compulsory Specialization Course)3210

Class Information
Academic Year2020 – 2021
Class PeriodWinter
Faculty Instructors
Instructors from Other Categories
Weekly Hours3
Class ID
Course Type 2011-2015
Knowledge Deepening / Consolidation
Mode of Delivery
  • Face to face
  • Distance learning
Digital Course Content
Language of Instruction
  • Greek (Instruction, Examination)
General Prerequisites
Bachelor Degree of Christian Orthodox Theology or what the ΠΜΣ department requests.
Learning Outcomes
Upon successful completion of the course students will: -link theory with practice through experiential participation in pastoral ministry visits -be aware of the parameters that support counseling -practice training in dealing with personalization in any pastoral activity -become aware of the approach of particular groups of problems
General Competences
  • Apply knowledge in practice
  • Retrieve, analyse and synthesise data and information, with the use of necessary technologies
  • Adapt to new situations
  • Make decisions
  • Work autonomously
  • Work in teams
  • Work in an international context
  • Work in an interdisciplinary team
  • Generate new research ideas
  • Design and manage projects
  • Appreciate diversity and multiculturality
  • Respect natural environment
  • Demonstrate social, professional and ethical commitment and sensitivity to gender issues
  • Be critical and self-critical
  • Advance free, creative and causative thinking
Course Content (Syllabus)
1) Personality. Personality development factors. Pathological personality. 2) Teenage crisis and personal identity. 3) The shepherd as a research psychologist and spiritual guide. 4) Orthodox psychotherapy and its relationship to the pastoral healing practice. 5) Spiritual life and mental health.7) The cooperation of the forensic psychologist with the health practitioners (doctors, nurses, employees of hospitals and health shops). 8) The phenomenon of occupational fatigue "in the face of the shepherd". 9) Pastoral psychology and the psychology of the stranger. 10) Pastoral psychology and religious tourism (pilgrimage, holy travels).11) Pastoral Psychology and the Disabled (People with disabilities and their environment, family and society). 12 Pastoral psychology and interracial relationships. 13) Pastoral Psychology and Sexual Education.
Pastoral care, psychotherapy, genter, health practitioners,
Educational Material Types
  • Notes
  • Slide presentations
  • Audio
  • Multimedia
Use of Information and Communication Technologies
Use of ICT
  • Use of ICT in Course Teaching
  • Use of ICT in Communication with Students
  • Use of ICT in Student Assessment
Power Point, e-mails, teleconferencing
Course Organization
Reading Assigment40
Field trips and participation in conferences / seminars / activities30
Written assigments50
Student Assessment
The presence of students is required. Those who do not attend are obliged to work with special requirements in collaboration with the teacher. In the end, the work and the oral examination on the material will be taken into consideration.
Student Assessment methods
  • Written Assignment (Summative)
  • Oral Exams (Formative, Summative)
  • Performance / Staging (Summative)
Course Bibliography (Eudoxus)
Δεν δίδεται συγκεκριμένο σύγγραμμα αλλά δίδεται ενημερωμένος βιβλιογραφικός κατάλογος σχετικός με το περιεχόμενο του μαθήματος
Additional bibliography for study
Μοναχού Αβραάμ Αγιορείτου, (2005). Περί Ισότητος των δύο φύλων. Η καταπίεση των γυναικών. Αθήνα: Ποιμενικός Αυλός. Αγουρίδη Σάββα, (1978). Ψυχολογία και Θρησκευτική Ζωή. Θεσσαλονίκη: Πουρναρά. Αλεξίου Ιερομονάχου Καρακαλινού, (χ.χ.). Θεραπεία της Ψυχής. Πατέρες και ψυχολόγοι σε διάλογο. Αθήνα: Αρμός. Αλεξίου Λίνας, ΖουμπουλάκηΣτ., Καραποστόλη Β., Λιόπιβατς Θ., (1994). Ρατσιστές δεν είναι μόνο οι άλλοι. Αθήνα: Εκπαιδευτήρια Κωστέα Γείτονα. Αργυρόπουλος Ανδρέας, (2019). Ο Θεός, οι Νέοι και άλλες Rock ‘nRoll ιστορίες. Αθήνα: Αρμός. π. Αυγουστίδης Αδαμάντιος, (2008). Παραμυθητική Θεολογία. Αθήνα: Δομή. π. Αυγουστίδης Αδαμάντιος, (1998). Εν ασθενείας Καύχησις. Αθήνα: Αρμός. π. Αυγουστίδης Αδαμάντιος, (1999). Η ανθρώπινη Επιθετικότητα, Ποιμαντική και ψυχολογική προσέγγιση στην Κλίμακα του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου. Αθήνα: Ακρίτας. π. Αυγουστίδης Αδαμάντιος, (2011). Ποιμένας Θεραπευτής. Ζητήματα ποιμαντικής ψυχολογίας και ποιμαντικής πρακτικής. Αθήνα: Ακρίτας. Βοσνιάδου, Στέλλα, (1998): Γνωσιακή Ψυχολογία, Αθήνα, Gutenberg BalthazartJacques, (2016). Η Βιολογία της ομοφυλοφιλίας. Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης. Βάντσος Χρήστος, (1990). Θέματα Ποιμαντικής Ψυχολογίας. Θεσσαλονίκη. Βαρριάς Αριστείδης, (). Η Ποιμαντική του «Περιθωρίου. Περιθωριακότητα και Εκκλησία. Θεσσαλονίκη: Πουρναρά. BloomAnthony, (2008). Το μυστήριο της ίασης. Αθήνα: Εν πλω. BloomAnthony, (2012).Ο θάνατος ως κέρδος. Αθήνα: Εν πλω. Chabris, Chr., Simons, Daniel, (2011): Ο Αόρατος Γορίλας ή Πώς αλλιώς μάς ξεγελάει η διαίσθησή μας, Αθήνα, Αρμός Changeux, Jean- Pierre, (1983): Ο Νευρωνικός Άνθρωπος, Πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος; Αθήνα, Ράππα Cole, Michael, &Cole, Sheila, (2001): Η ανάπτυξη των παιδιών, τόμ. Β΄ Αθήνα, Τυπωθήτω Craig, Grace&Baucum, Don, (): Η ανάπτυξη του Ανθρώπου, τόμ. Α΄ Αθήνα, Παπαζήση Crick, Francis (Νόμπελ Ιατρικής) (1997): Μια εκπληκτική Υπόθεση, Η επιστημονική αναζήτηση της ψυχής, Αθήνα, Κάτοπτρο Γιαννακοπούλου Βαρβάρα, (2010). Η Πνευματική καθοδήγηση στην συνοπτική φιλοκαλία του οσίου Πέτρου του Δαμασκηνού. Αθήνα. Γιαννακοπούλου Βαρβάρα, (2004). Ποιμαντική κατά την Θεολογία και Π΄ραξη των Αγίων Αθήνα: Γκέλμπεσης. Γιαννακοπούλου Βαρβάρα, (2005). Συμβουλευτική Ποιμαντική. Αθήνα. π. Γκίκας Αθανάσιος, (2007). Χρύσανθου Ιεροσολύμων: Διδασκαλία ωφέλιμος περί μετανοίας και εξομολογήσεως, Θεσσαλονίκη. π. Γκίκας Αθανάσιος, (2016). Ομοφυλοφιλία, Μια σύγχρονη ποιμαντική πρόκληση. Θεσσαλονίκη: Μυγδονία. π. Γκίκας Αθανάσιος, (2005). Ο πνευματικός και το μυστήριο της μετανοίας. Θεσσαλονίκη: Μυγδονία. π. Γκίκας Αθανάσιος, (2005). Μαθήματα Ποιμαντικής. Θεσσαλονίκη: Μυγδονία. π. Γκίκας Αθανάσιος, (2002). Ο Πνευματικός και το Μυστήριον της Μετανοίας. Θεσσαλονίκη. Γκοτζαμάνης Βασίλειος, (1992).Η πολυεδρικότητα του Είναι. Θεσσαλονίκη: Πουρναράς. Αρχιμ. Γρινιεζάκης Μακάριος, (2010). Η Δύναμη της συγγνώμης. Κένωση και φιλανθρωπία στις ανθρώπινες σχέσεις. Αθήνα: Εν πλω. Δήμου, Γεώργιος, (2008): Εκπαιδευτική Ψυχολογία, τόμος Ι, Θεωρίες Μάθησης, τόμος II, Μαθησιακές Δυσκολίες, Αθήνα Gutenberg DworkinRonald (2013). Η επικράτεια της ζωής, Αμβλώσεις, ευθανασία και ατομική ελευθερία. Αθήνα: Αρσενίδη. EvdokimovP. (1967). Μυστήριον της Αγάπης. Το συζυγικό μυστήριο υπό το φως της ορθοδόξου παραδόσεως. Αθήνα. Elliott, S., Kratochwill, Th., Littlefield, J., Travers, J. (). Εκπαιδευτική Ψυχολογία, Αποτελεσματική Διδασκαλία, Αποτελεσματική Μάθηση, Αθήνα, Gutenberg Eysenck, Michael, (2006): Βασικές Αρχές Γνωστικής Ψυχολογίας, Aθήνα, Gutenberg Feldman, Robert, (2009): Εξελικτική Ψυχολογία, Διά Βίου Ανάπτυξη, τόμ. Α΄Αθήνα, Gutenberg Foulin, Jean, &Mouchon, Serge, (2001): ΕκπαιδευτικήΨυχολογία, Αθήνα, Μεταίχμιο. Gaonach, D., Golder, C., (2003): Εγχειρίδιο Ψυχολογίας για την Εκπαίδευση, τόμ. Β΄, Αθήνα, Πατάκη. Gardner, Howard, (2006): Πώς το παιδί αντιλαμβάνεται τον κόσμο, Μέθοδοι διδασκαλίας σε αρμονία με τους τρόπους σκέψης του παιδιού, Αθήνα, Ατραπός Gardner, Howard, (1983): Frames of Mind, The theory of Multiple Intelligences, 2nd Edition, Massachusetts, Fontana Press Gazzaniga, Michael, (2009): Άνθρωπος, Η επιστήμη πίσω από όσα μας κάνουν μοναδικούς, Αθήνα, Κάτοπτρο Goleman, Daniel, (1988): Η συναισθηματική Νοημοσύνη, Ζ΄ Έκδοση, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα Höger, Diether, (1978): Einführung in die pädagogische Psychology, DritteAuflage, Stuttgart, Kohlhammer Αρχιμ. Παπαδόπουλος Ιωάννης, (1958). Ποιμαντική. Αθήνα. Φιλιππίδης Τηλέμαχος, (1990). Ποιμαντική Κοινωνικών Προβλημάτων. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. Αρχιμ. Θεοδωρόπουλος Επιφάνιος, (). Προγαμιαίαι σχέσεις, Πολιτικός γάμος, Αμβλώσεις. Αθήνα: Ορθόδοξος τύπος. π. Θερμός Βασίλειος, (2017). Σεξουαλικός Προσανατολισμός και ταυτότητα φύλου. Οι απαντήσεις… και οι άνθρωποι. Αθήνα: Εν πλω. π. Θερμός Βασίλειος, (2017). Φυγή προς τα εμπρός. Πώς μια ήττα μετατρέπεται σε νίκη; Αθήνα: Αρμός. π. Θερμός Βασίλειος, (1996). Ποιμαίνοντεςμετ΄ επιστήμης. Αθήνα: Αρμός. Ίδρυμα Ποιμαντικής Επιμορφώσεως της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών. (2013). Εξομολογητική. Το μυστήριο της μετανοίας στην Ποιμαντική Θεολογία. Αθήνα. ΜητροπολίτουΝαυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεου, (2014). Η ιατρική εν πνεύματι επιστήμη. Η πράξη της ορθόδοξης ψυχοθεραπείας. Ιερά Μονή Γενεθλίου της Θεο΄τοκου (Πελαγίας). π. Καλλιακμάνης Βασίλειος, (2013). Ποιμαντική και Εκκλησιολογία. Θεσσαλονίκη: Μυγδονία. Kalat, James. (2003). Βιολογική Ψυχολογία, τόμΑ΄και Β΄, 5η Έκδοση. Αθήνα: Έλλην. Kandel, E., Schwartz, J., Jessell,T., (1997): Νευροεπιστήμη και συμπεριφορά, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Αρχιμ. Κατερέλος Αρσένιος, (2013). Μεταμοσχεύσεις, Αμβλώσεις, Περί Ψυχής. Θεσσαλονίκη: Ορθόδοξος Κυψέλη. Κεσελόπουλος Ανέστης, (2009). Προτάσεις Ποιμαντικής Θεολογίας. Θεσσαλονίκη: Πουρναρά. Κλάψης Εμμανουήλ (Επιμέλεια), (2006). Ορθόδοξες Εκκλησίες σε έναν πλουραλιστικό κόσμο. Αθήνα: Καστανιώτη. Καραπέτσας, Αργύρης (1988): Νευροψυχολογία του Αναπτυσσόμενου Ανθρώπου, Αθήνα: Σμυρνιωτάκης. Κολιάδη Ε., (2002): Γνωστική Ψυχολογία, Γνωστική Νευροεπιστήμη και Εκπαιδευτική Πράξη, Αθήνα Εκδ. ιδίου. ΚορναράκηςΙωάννης, (2009). Η Νεύρωση ως «ΑΔΑΜΙΚΟ ΠΛΕΓΜΑ», Η απώθηση της αλήθειας στον βιωματικό πυρήνα της Νεύρωσης. Αθήνα: Αρμός. ΚορναράκηςΙωάννης, (1986). Η Θεία Λειτουργία της Υπάρξεως. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. ΚορναράκηςΙωάννης, (1986). Βιβλικά Ψυχογραφήματα. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. Κορναράκης Ιωάννης, (1991). Ο Ιούδας ως ομαδικός ενοχικός αρχέτυπος. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. ΚορναράκηςΙωάννης, (1986). Πατερικά βιώματα της ενδεκάτης ώρας. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. ΚορναράκηςΙωάννης, (1972). Ανταύγειες της πατερικής ερήμου μέσα στον σύγχρονο κόσμο. Ψήγματα από την πνευματική εμπειρίαν του Ισαάκ του Σύρου. Θεσσαλονίκη: Πουρναρά. ΚορναράκηςΙωάννης, (2010). Ψυχολογία και Πνευματική Ζωή. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. ΚορναράκηςΙωάννης, (1998). Θέματα Ποιμαντικής Ψυχολογίας ΙΙΙ. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. ΚορναράκηςΙωάννης, (2009). Θέματα Ποιμαντικής Ψυχολογίας ΙΙ. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. ΚορναράκηςΙωάννης, (2011). Εγχειρίδιον Ποιμαντικής Ψυχολογίας. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. ΚορναράκηςΙωάννης, (1975). Φιλοκαλικά Θέματα ερημικής εσωτερικότητας. Θεσσαλονίκη: Ορθόδοξος Κυψέλη. ΚορναράκηςΙωάννης, (1986). Το πρόβλημα των σχέσεων ποιμαντικής φροντίδος και ψυχοθεραπείας εξ απόψεως ορθοδόξου. ΚορναράκηςΙωάννης, (2012). Σχιζοφρένεια ή Ασκητισμός;. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. Κουγιουμτζάκης, Γιάννης, Επιμέλεια, (1995): Αναπτυξιακή Ψυχολογία, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Κυμίσης Παύλος, (χ.χ.). Συνάντηση Ψυχιατρικής και Πίστης. Θεσσαλονίκη: Λυδία. Κώδικες του Εγκεφάλου, Πώς λειτουργεί ο νους, περιοδικό Scientific Κωνσταντέλος Δημήτριος, (2005). Γάμος, Σεξουαλικότητα και Αγαμία, Μια ελληνική ορθόδοξη θεώρηση. Θεσσαλονίκη. Λυμπεράκης, Στάθης, (): Εγκέφαλος και Ψυχολογία, Εισαγωγή στη Νευροψυχολογία,Β΄Έκδοση, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα Lazothes, Guy, (1991): Εγκέφαλος και Πνεύμα, πολυπλοκότητα και Πλαστικότητα, Αθήνα, Γκοβόστη Luria, Α., (1995): Γνωστική Ανάπτυξη, Β΄ Έκδοση, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα Maturana, Humberto, &Varela, Francisco, (1992): Το Δέντρο της Γνώσης, Οι βιολογικές ρίζες της ανθρώπινης νόησης, Αθήνα, Κάτοπτρο Μπαλογιάννης Σταύρος, Ψυχιατρική και Ποιμαντική Ψυχιατρική, (1986). Θεσσαλονίκη: Πουρναρά. Μπαλογιάννης Σταύρος, (1980). Ποιμαντική Ψυχολογία. Θεσσαλονίκη: Πουρναρά. Μητροπολίτου Φθιώτιδος Νικολάου, (2003). Ευθανασία. Έγκλημα ή Ευεργεσία; Λαμία: Ιερά Μητρόπολις Φθιώτιδος. Άγιος Νεκτάριος, (χ.χ.). Ποιμαντική. Αθήνα: Νεκτάριος Παναγόπουλος. Ξενογιάννης Κωνσταντίνος, (1968). Η Εκκλησία έναντι του κοινωνικού προβλήματος. Καλαμάτα. Παλιά ερωτήματα της Ψυχολογίας, Νέες απαντήσεις της νευροεπιστήμης, Θέματα-6, περιοδικό ScientificAmerican, 2008, Αθήνα, Κάτοπτρο Παναγιωτόπουλος Νικόλαος, (2017). 20 χρόνια στην Εντατική. Θέματα Ορθοδόξου Βιοηθικού Προβληματισμού. Αθήνα. Παπαχριστόπουλος Νίκος, Σαμαρτζή Κυριακή, (x.x.). Οικογένεια και νέες μορφές γονεϊκότητας. Πάτρα: Opportuna. Παύλος Πατριάρχης Σερβίας, (2019). Έτσι να λάμψει το φως. Λόγοι ποιμαντικής Παρηγορίας. Αθήνα: Εν πλω. PolonyNatacha, (2008).Τα χαμένα παιδιά μας. Αθήνα: Πόλις. Πούρκος, Μάριος, (): Ο ρόλος του πλαισίου στην ανθρώπινη επικοινωνία, την εκπαίδευση και κοινωνικοηθική μάθηση, Αθήνα, Gutenberg Ramachandran, V., &Blakeslee, Sandra, (2000): Φαντάσματα στον Εγκέφαλο, Ερευνώντας τα μυστήρια του νου, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης Shaffer, David, (): Εξελικτική Ψυχολογία, παιδική ηλικία και εφηβεία, Αθήνα, Ίων Salkind, Neil, (1988): Θεωρίες της ανθρώπινης ανάπτυξης, Αθήνα, Πατάκη Σιδηρόπουλος Δημήτριος, (2010). Η ποιμαντική της Εκκλησίας προς τους εφήβους μετανάστες. Θεσσαλονίκη: Αδελφοί Κυριακίδη. Αρχιμ. Σκρέττας Νικόδημος, (1994). Οι ακολουθίες του νυχθημέρου και η ποιμαντική τους αξιοποίηση. Δράμα. Slavin, Robert, (2007): Εκπαιδευτική Ψυχολογία, Θεωρία και Πράξη, Αθήνα, Μεταίχμιο Σταυρόπουλος Αλέξανδρος, (2004). Ποιμαντική Γάμου, Οικογένειας και Ισότητας των δύο φύλων. Αθήνα. Σούμπουρος, Γεώργιος, (2017). Ηθικά Παράλληλα στους αββάδες του γεροντικού. Η παιδαγωγία της ερήμου. Θεσσαλονίκη. Stillings, Neil, &Weisler,S., &Chase, Chr., Feinstein, M., &Garfield, jay, &Rissland, Ed., (2002): Εισαγωγή στη Γνωσιοεπιστήμη, Αθήνα, Μορφωτική Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης Stuer, Faye, (): Η Ψυχολογική Ανάπτυξη των παιδιών, Αθήνα, Έλλην Steine, Clude, (2003): Emotional Literacy, USA, Personhood Press Τεντολούρης Γεώργιος, (2018). Συναισθηματική Νοημοσύνη και το έργο του Ποιμένα. Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ. π. Τζέρπος Δημήτριος, (2001). Εφόδιον Ζωής. Η μετάδοση της Θ. Κοινωνίας στους ασθενείς που αντιμετωπίζουν κίνδυνο θανάτου. Αθήνα: Τήνος. Τιμιάδης Αιμιλιανού, (1965). Ποιμαντική του Μετανάστου. Αθήνα. Παύλος Πατριάρχης Σερβίας, (2019). Έτσι να λάμψει το φως. Λόγοι ποιμαντικής Παρηγορίας. Αθήνα: Εν πλω. Woolfolk, Anita, (2007): Εκπαιδευτική Ψυχολογία, Αθήνα, Έλλην Χριστιανική Ζωή και Σεξουαλικές Σχέσεις. (2015). Αθήνα: Εν πλω. Young, John, Ο εγκέφαλος και οι Φιλόσοφοι, από τους νευρώνες στη συνείδηση: Ένα γοητευτικό ταξίδι στο σύμπαν των νευροεπιστημών, Αθήνα, Κάτοπτρο Ζαρκαδάκης, Γιώργος, (2001): Το Μυστήριο του Νου, Β΄ Έκδοση, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα π. Ζήσης Θεόδωρος. (2001). Παρηγοριά πενθούντων. Οι παραμυθητικές επιστολές του Μ. Βασιλείου. Θεσσαλονίκη: Βρυένιος.
Last Update