Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ: ΣΤΑΘΜΟΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ / Historical Pedagogy: Milestones in the History of Education
ΚωδικόςΙΠ700
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΦιλοσοφίας και Παιδαγωγικής
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Υπεύθυνος/ηΒασίλειος Φούκας
Γνωστικό ΑντικείμενοΚΟΡΜΟΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ
Χαρακτηρισμός ΜαθήματοςΠΠΔΕ 1
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID280008811

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής (2011-σήμερα)

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 252
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚορμόςΥποχρεωτικόΧειμερινό/Εαρινό-5

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΙστορική Παιδαγωγική: Σταθμοί στην Ιστορία της Αγωγής και της Εκπαίδευσης
Ακαδημαϊκό Έτος2019 – 2020
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600149012
Τύπος Μαθήματος
  • Υποβάθρου
Κατηγορία Μαθήματος
Γενικού Υποβάθρου
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Γενικοί διδακτικοί στόχοι του μαθήματος είναι οι εξής: 1. Εννοιολογική αποσαφήνιση βασικών όρων στην Ιστορία της Αγωγής και της Εκπαίδευσης, όπως παιδαγωγική, αγωγή, εκπαίδευση (συστημική και ασυστηματοποίητη, τυπική και άτυπη) κατάρτιση, μεταρρύθμιση, αλλαγή κ.λπ., και επισκόπηση των κυριότερων θεωριών για την ιστοριογραφία της εκπαίδευσης και την εξέλιξη των εκπαιδευτικών συστημάτων. 2. Γνωριμία με τα κυριότερα ρεύματα στο χώρο των παιδαγωγικών ιδεών και τους βασικότερους εκπροσώπους τους, κυρίως από τον 17ο αιώνα και εξής. 3. Εξέταση των συνθηκών μετάβασης από το «παραδοσιακό» σχολείο σε αυτό της πρώιμης και της ύστερης νεοτερικότητας. 4. Διερεύνηση των εξωτερικών επιρροών που ασκήθηκαν στη διαμόρφωση των ιδεών Ελλήνων διανοουμένων και παιδαγωγών. 5. Επαφή με αντιπροσωπευτικά κείμενα ξένων και Ελλήνων παιδαγωγών. 6. Γνωριμία με τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, όπως αυτά διαμορφώθηκαν υπό την επίδραση ενός σύνθετου πλέγματος παραγόντων (παράδοση, ξένες επιρροές, κρατικές και εξωκρατικές ανάγκες). 7. Σύγκριση του εκπαιδευτικού συστήματος του ελληνικού κράτους με την εκπαίδευση του εξωκρατικού ελληνισμού. 8. Κατανόηση και αξιολόγηση των ιδεολογικών ρευμάτων που επηρέαζαν τις εκπαιδευτικές εξελίξεις. 9. Εξέταση του έργου σημαντικών προσωπικοτήτων από το χώρο της εκπαίδευσης, της παιδαγωγικής και της πολιτικής, καθώς και θεσμικών φορέων ή άλλων συλλογικοτήτων, που διαδραμάτισαν ιδιαίτερα βαρύνοντα ρόλο στη θεσμοθέτηση και την εξέλιξη του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. 10. Συσχέτιση των εξελίξεων στην εκπαίδευση με εκείνες στους τομείς της πολιτικής, της κοινωνίας και της οικονομίας.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Περιεχόμενα μάθησης Εισαγωγή στη θεματική του μαθήματος: Προσδιορισμός του αντικειμένου – Αποσαφήνιση ορολογίας – «Αγωγή» και «Εκπαίδευση»: σημασιολογικές αποχρώσεις και οπτικές, ιστορικότητα, εξέλιξη Ενότητα I: Το «παραδοσιακό» σχολείο: διδακτικός/ μεθοδικός προβληματισμός (17ος αιώνας) α) Εισαγωγικά β) Η γέννηση του «παραδοσιακού» σχολείου και βασικοί εκπρόσωποι: Wolfgang Ratke, Johann Amos Comenius Ενότητα ΙΙ: Ευρωπαϊκός και Νεοελληνικός Διαφωτισμός (17ος & 18ος αι.) α) Εισαγωγικά: βασικές αρχές του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού β) Βασικοί εκπρόσωποι: J. Locke, J. J. Rousseau γ) Ιώσηπος Μοισιόδαξ, Κωνσταντίνος Κούμας, Αδαμάντιος Κοραής: Ανάλυση αντιπροσωπευτικών κειμένων Ενότητα IΙΙ: Νεοανθρωπισμός – Ιδεαλισμός (19ος αιώνας) α) Εισαγωγικά: βασικές αρχές β) Βασικοί εκπρόσωποι: I. Kant, J. F. Pestalozzi, W. Fröbel, Ph. E. von Fellenberg, J. Herbart γ) J. F. Pestalozzi: ο παιδαγωγός της λαϊκής αγωγής δ) J. Herbart και Νεοερβαρτιανοί ε) Επιδράσεις στο Νεοελληνικό Κράτος (Χ. Παπαμάρκου, Π. Π. Οικονόμου, Σπ. Μωραΐτης, Χρ. Παπαδόπουλος, Δ. Ζαγγογιάννης, Ν. Εξαρχόπουλος) Ενότητα ΙV: Πραγματισμός - «Νέα Αγωγή» - Προοδευτική Εκπαίδευση (20ος αιώνας) α) Εισαγωγικά: βασικές αρχές της «Νέας Αγωγής» και βασικοί εκπρόσωποι β) J. Dewey: εκπαίδευση για το μέλλον – το σχολείο ως εμβρυική κοινότητα γ) Ov. Decroly - M. Montessori δ) A. Makarenko ε) A. S. Neill στ) «Νέα Αγωγή» και «Σχολείο Εργασίας» στην Ελλάδα: βασικοί εκπρόσωποι και αντιπροσωπευτικά κείμενα Ενότητα V: Η ελληνική εκπαίδευση κατά τον 18ο αιώνα και τις πρώτες δεκαετίες του 20ου α) Πτυχές της εκπαίδευσης κατά την οθωμανική περίοδο (πριν από το 1821):  περιοδολόγηση – φάσεις  χαρακτηριστικά και ιδιομορφίες  δομή και διάρθρωση εκπαίδευσης – περιεχόμενα β) Τάσεις και μέτρα για τη συγκρότηση εκπαιδευτικού μηχανισμού κατά τις περιόδους του Αγώνα της Ανεξαρτησίας και του Καποδίστρια (1821 – 1831) γ) Η θεσμοθέτηση του εκπαιδευτικού συστήματος από τους Βαυαρούς (1834 – 1837) Ενότητα VI: Η εκπαίδευση στο ελληνικό κράτος και στον εξωκρατικό ελληνισμό (19ος αιώνας – αρχές 20ου) α) Η περίοδος της δυσλειτουργίας (1834 – 1909): προβλήματα, κριτική και απόπειρες μεταρρύθμισης β) Η ελληνική εκπαίδευση στο οθωμανικό κράτος: από τη μεταρρύθμιση του Τανζιμάτ μέχρι το κίνημα των Νεοτούρκων (1839 – 1908) γ) Από το δημοτικισμό στη γένεση του εκπαιδευτικού δημοτικισμού Ενότητα VII: Οι πρωτεργάτες του εκπαιδευτικού δημοτικισμού: οι γλωσσικές, εκπαιδευτικές και παιδαγωγικές απόψεις και η δράση τους Ενότητα VIII: Περίοδοι «διάχυσης» και «επιβολής» (1908 – 1920)  Το «Ανώτερο Δημοτικό Παρθεναγωγείο» του Βόλου  Ο Εκπαιδευτικός Όμιλος  Η μεταρρυθμιστική απόπειρα του 1913  Η Εκπαιδευτική Επιτροπή 1916  Η μεταρρύθμιση του 1917 Ενότητα ΙX: Α΄ περίοδος διελκυστίνδας (1920 – 1949) α) Νέες μεταρρυθμιστικές απόπειρες: το «Μαράσλειο Διδασκαλείο» και η «Παιδαγωγική Ακαδημία» β) Η διάσπαση και η διάλυση του Εκπαιδευτικού Ομίλου (1927 – 1929) γ) Η μεταρρύθμιση Βενιζέλου (1929 – 1932) δ) Η εκπαιδευτική πολιτική της δικτατορίας Μεταξά (1936 – 1941) ε) Η εκπαίδευση στην Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο Ενότητα X: Β΄περίοδος διελκυστίνδας (1949 – 1974):  Η περίοδος της «ανόρθωσης» (1949 – 1955)  Η περίοδος Καραμανλή (1955 – 1963)  Η μεταρρύθμιση του 1964 – 1965  Η εκπαιδευτική πολιτική της δικτατορίας (1967 – 1974) Ενότητα XI: Εκπαίδευση και εκπαιδευτική πολιτική κατά την περίοδο της μεταπολίτευσης (1974 και εξής)  Η εκπαιδευτική πολιτική της «Νέας Δημοκρατίας» (1974 – 1981)  Η εκπαιδευτική πολιτική του «ΠΑ.ΣΟ.Κ.» (1981 – 1989)  Από την πόλωση στις συγκλίσεις (1990 και εξής)
Λέξεις Κλειδιά
ιστορία, εκπαίδευση, αγωγή, παιδαγωγική, δημοτικισμός, εκπαιδευτικός δημοτικισμός
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
email, elearning, power point
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις391,6
Εξετάσεις30,1
Αυτοτελής μελέτη και προετοιμασία για τις εξετάσεις833,3
Σύνολο1255
Αξιολόγηση Φοιτητών
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
1. Ν. Π. Τερζής (2014), Μελέτη της Εκπαίδευσης του Νεοελληνισμού: πριν από το κράτος – έξω από το κράτος – στο κράτος. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Κυριακίδη. ISBN: 978-618-5105-06-8. 2. Σ. Μπουζάκης [επιμ.] (2011), Πανόραμα Ιστορίας της Εκπαίδευσης: Όψεις και απόψεις. Τόμος B΄. Ιστοριογραφικά ρεύματα, Μακρές Περίοδοι, Εκπαίδευση εκτός συνόρων, Τοπική Ιστορία. Αθήνα: Τυπωθήτω – Γ. Δαρδανός. ISBN: 978-960-01-1413. 3. Alb. Reble (20025), Ιστορία της Παιδαγωγικής, μτφρ. Θ. Χατζηστεφανίδης – Σ. Χατζηστεφανίδη-Πολυζώη, Αθήνα: Εκδόσεις Παπαδήμα. ISBN: 960-206-089-1.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Ελληνόγλωσση Αντωνίου, Χρ., Παιδαγωγοί και Παιδαγωγική στην Ελλάδα, Πατάκης, Αθήνα 2011. Γρόλλιος, Γ., Προοδευτική Εκπαίδευση και αναλυτικό πρόγραμμα, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2011. Δεληγιάννη Β. - Ζιώγου-Καραστεργίου Σ., (επιμ.), Εκπαίδευση και φύλο. Ιστορική διάσταση και σύγχρονος προβληματισμός, Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1993. Δημαράς, Κ. Θ., Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Ερμής, Αθήνα 20028. Δημαράς, Αλ., Η μεταρρύθμιση που δεν έγινε. Τεκμήρια ιστορίας 1895 – 1967, , τ. Α΄-Β΄, επανέκδοση (α΄ έκδοση: Ερμής 1973-74), Εστία, Αθήνα 2007. Δημαράς, Αλ., Ιστορία της νεοελληνικής εκπαίδευσης: Το «ανακοπτόμενο άλμα»: Τάσεις και αντιστάσεις στην ελληνική εκπαίδευση 1833 – 2000, επιμέλεια Βάσω Βασιλού- Παπαγεωργίου, Μεταίχμιο, Αθήνα 2013. Ζιώγου-Καραστεργίου Σ., Η παιδαγωγική σκέψη από τον Πλάτωνα ως τη Μ. Μοντεσσόρι. Ανθολογία κειμένων, Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1996. Καζαμίας Α. - Κασσωτάκης Μ., (επιμ.), Οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα: προσπάθειες, αδιέξοδα, προοπτικές, Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης, Ρέθυμνο 1986. Κιτρομηλίδης, Π. Μ., Νεοελληνικός Διαφωτισμός. Οι πολιτικές και κοινωνικές ιδέες, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 2000. Κουντουράς, Μ., Κλείστε τα σχολεία (Εκπαιδευτικά άπαντα), τ. Α΄, επιμ. – σχόλια Αλ. Δημαράς, Εκδόσεις Γνώση, Αθήνα 1985, σσ. λη΄-ξζ΄. Μπουζάκης Σ., Εκπαιδευτικές Μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα, τ. Α΄- Β΄, Gutenberg, Αθήνα 2002. Μπουζάκης, Σ., (επιμ.), Πανόραμα Ιστορίας της Εκπαίδευσης. Όψεις και Απόψεις, τ. Α΄- Β΄, Gutenberg, Αθήνα 2011. Σφενδόνη, Δ., Πραγματισμός: Ορθολογισμός Εμπειρισμός: Θεωρία της γνώσης, Εκδόσεις Ζήτη, Θεσσαλονίκη 2004. Τερζής, Ν. Π., Εκπαιδευτική Πολιτική και Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση: ιστορικο-κοινωνιολογικό πλαίσιο και «μελέτες περίπτωσης», β΄ έκδοση, Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2008. Τερζής, Ν. Π., Μελέτη της εκπαίδευσης του Νεοελληνισμού. Πριν από το κράτος - Έξω από το κράτος - Στο κράτος, Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2010. Χατζόπουλος Κ., Ελληνικά σχολεία στην περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας (1453-1821), Βάνιας, 1991. Μεταφρασμένη Αριές, Φ., Αιώνες παιδικής ηλικίας, (μτφρ. Γ. Αναστασοπούλου), Γλάρος, Αθήνα 1990. Debesse, M. – G. Mialaret, Οι Παιδαγωγικές Επιστήμες, τ. Β΄: Ιστορία της Παιδαγωγικής, (μτφρ. Μ. Φιλίππου), Δίπτυχο, Αθήνα 1982. Houssaye J. (επιμ.), Δεκαπέντε παιδαγωγοί. Σταθμοί στην Ιστορία της παιδαγωγικής σκέψης, (μτφρ. Δ. Καρακατσάνη), Μεταίχμιο, Αθήνα 2000. Röhrs, H., Το κίνημα της Προοδευτικής Εκπαίδευσης, Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1984.
Τελευταία Επικαιροποίηση
12-02-2020