History and culture of the South Slavs

Course Information
TitleΙστορία και Πολιτισμός των Νοτιοσλαβικών Λαών / History and culture of the South Slavs
CodeΙΣΛ 702
SchoolHistory and Archaeology
Cycle / Level2nd / Postgraduate
Teaching PeriodWinter/Spring
Course ID600015996

Programme of Study: Historical Research

Registered students: 0
OrientationAttendance TypeSemesterYearECTS
Vyzantinīs kai Mesaiōnikīs IstoríasElective CoursesWinter/Spring-15

Class Information
Academic Year2019 – 2020
Class PeriodWinter
Faculty Instructors
Weekly Hours3
Total Hours39
Class ID
Course Type 2011-2015
Knowledge Deepening / Consolidation
Mode of Delivery
  • Face to face
Digital Course Content
Language of Instruction
  • Greek (Instruction, Examination)
Learning Outcomes
Students who attend the course are expected to • understand the theoretical questions concerning the political and cultural history of Southern Slavs during the Middle Ages • learn the basic features of the Bulgarian, Serbian, Croatian culture (literature, etc.) • familiarize themselves with the mechanisms of creation of political and ecclesiastical leaders • comprehend the process and the impact of shaping and disseminating stereotypical images in the world of the Southern Slavs • become sensitive to methodological and practical issues related to their field of study • practice their skills to present orally and in written their ideas and arguments.
General Competences
  • Work autonomously
  • Appreciate diversity and multiculturality
  • Be critical and self-critical
  • Advance free, creative and causative thinking
Course Content (Syllabus)
The seminar focuses on the research of special issues about the history and culture of the Bulgarians and Serbs and the communication and social networks in the Balkans. Special emphasis will be placed on specific features of the acculturation process and on the political, cultural, social and ecclesiastical development of the medieval slavic states of Bulgaria and Serbia from 7th to 15th centuries. Aspects of relations between the Bulgarians and Serbians and the monasteries of Athos and of Macedonia in general will be also discussed as well as the influence of hesychast movement (14th century) and the heresy of Bogomilism. 1st week The first lecture is devoted to the South Slavs (Bulgarians, Serbs, Croats, Slovenes, Montenegrins, Bosniaks) in general who inhabited a contiguous region in the Balkan Peninsula and the eastern Alps. 2nd week We examine the establishment of the First Bulgarian State and the formation of the Bulgarian nation (Proto-Bulgarians and Slavs). We talk abοut the creation of the Glagolitic and Cyrillic scripts, the role of the capitals of Bulgaria (Pliska, Preslav and Tǎrnovo), and the political ideology of the Bulgar rulers. 3rd week We examine the strategic location of Bulgaria between Constantinople and Rome, the importance of the trade networks in country and the development of the cities. 4th week We deal with the culture in Bulgaria, the role of the monasteries in the ecclesiastical and cultural development of the land (Rila, Paroria, Kelifarevo, Holy Trinity near Tǎrnovo, etc.). The Hesychast movement and its influence on the intellectual, ecclesiastical and political life of the Orthodox Southern Slavs. 5th week We talk about Euthymius of Tǎrnovo and the foundation of the Tǎrnovo literary school which became soon an important cultural center of Orthodoxy in the Slavic Christian world. He initiated a language reform (orthographic rules and corrected inaccurately translated from Greek religious books). We see copies from Bulgarian manuscripts from this era (14th century). 6th week The heresy of Bogomilism as political movement and opposition to the Bulgarian state and church, its connection with Paulicianism and its spread to Bosnia. We become acquainted with this dualist religious sect and read Greek and Bulgarian (translated in Greek) sources. 7th week The lecture analyses the establishment of the medieval Serbian state, the dynasty of Njemanić and its relation with the Byzantine state and the West. 8th week We examine and read sources the life and the deeds of the most significant Serbian rulers (Stefan Njemanja, Stefan the First-Crowned, Milutin and Stefan Dušan), the autocephaly of the Serbian Church (1219) and its relations with Constantinople, Ohrid and Rome. 9th week Attention is devoted to the economic development of medieval Serbia due to the mines. The privileged status of the Sasi (Saxons). The Serbian interest (?) in the mines of the North-West Macedonia. We examine the Slavic toponyms, connected etymologically with the mines, in North-West Macedonia and in Chalkidiki. 10th week This lecture pays attention to the role of the monastic centers in Serbian in the development of medieval Serbian culture in general. 11th week We deal with Rodoslovi (Serbian Genealogies), the first historical Serbian sources. 12th week Presentations of the students essays. 13th week Presentations of the students essays.
Bulgaria, Serbia, Balkan, Byzantium, acculturation, Monasteries of Athos, Hesychasm, Bogomilism
Educational Material Types
  • Notes
  • Slide presentations
  • Book
  • Selected Bibliography
Use of Information and Communication Technologies
Use of ICT
  • Use of ICT in Communication with Students
Course Organization
Reading Assigment1254.2
Interactive Teaching in Information Center301
Field trips and participation in conferences / seminars / activities451.5
Written assigments1254.2
Student Assessment
Students will have to study weekly specific book chapters and articles (in Greek or English) and present orally or in written, brief reports of their critical reading.They will also have to study and comment on specific medieval byzantine and slavic (translated in Greek or English)sources.Student's evaluation will depend on weekly presentations, their ability to argue and to answer complicated questions based on bibliography and the relevant sources.
Student Assessment methods
  • Written Assignment (Formative, Summative)
  • Oral Exams (Formative)
Course Bibliography (Eudoxus)
Α. Δεληκάρη, Βυζαντινο-Σλαβικά Μελετήματα, Θεσσαλονίκη 2017. Α. Δεληκάρη, Η Αρχιεπισκοπή Αχριδών κατά τον Μεσαίωνα. Ο ρόλος της ως ενωτικού παράγοντα στην πολιτική και εκκλησιαστική ιστορία των Σλάβων των Βαλκανίων και του Βυζαντίου [Ελληνισμός και κόσμος των Σλάβων 12], Θεσσαλονίκη 2014.
Additional bibliography for study
• Avenarius, A., Ο βυζαντινός πολιτισμός και οι Σλάβοι. Το πρόβλημα της πρόσληψης και του μετασχηματισμού του βυζαντινού πολιτισμού από τους σλαβικούς λαούς (από τον 6ο έως τον 12ο αιώνα) (μτφρ. Αγγελική Δεληκάρη), Αθήνα 2008. • Babić, A., Iz istorije srednjovekovne Bosne, Sarajevo 1972. • Bakalov, G., Srednevekovnijat bălgarski vladetel, Sofija 1985. • Božilov, I., Car Simeon Veliki (893-937). Zlatnijat vek na srednevekovnata Bălgarija, Sofija 1983. • Βρυώνης, Σπ., Ιστορία των Βαλκανικών Λαών, Αθήνα χ.χ. • Βυζάντιο και Σερβία κατά τον ΙΔ΄ αιώνα [Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών, Διεθνή Συμπόσια 3], Αθήνα, 1996. • Charanis, P., «On the question of the Slavonic Settlements in Greece during the Middle Ages», Byzantinoslavica 10 (1949) 254-258. • Charanis, P, «On the question of the Slavic Settlement in the Peloponnesus», Byzantinische Zeitschrift 46 (1953) 91-103. • Χρυσός, Ευ., «Zur Grundung des ersten bulgarischen Staates», Cyrillomethodianum 2 (1972) 7-13. • Ćirković, S., Istorija srednjovekovne bosanske države, Beograd 1964. • Culdescu, St., History of the Medieval Croatia, The Hague 1964. • Δεληκάρη, Α., Άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης. Η δράση και η συμβολή του στη διάδοση του Ησυχασμού στα Βαλκάνια: Η σλαβική μετάφραση του Βίου του κατά το αρχαιότερο χειρόγραφο [ΕΚΣ 6], Θεσσαλονίκη 2004. • Δεληκάρη, Α., «Η εικόνα της Μακεδονίας και η έννοια της «Μακεδονικότητας» στου σλαβικούς λαούς της Βαλκανικής κατά τη βυζαντινή πε ρίοδο», στο: Ι. Στεφανίδης – Βλ. Βλασίδης – Ευ. Κωφός (εκδ.), Μακεδονικές Ταυτότητες στο χρόνο. Διεπιστημονικές προσεγγίσεις, Αθήνα, 2008, σσ. 134-184. • Δεληκάρη, Α., «Η οικειοποίηση βυζαντινών τίτλων από Σλάβους ηγεμόνες ως έκφραση της πολιτικής ιδεολογίας τους», στο: Σλάβοι και Ελληνικός κόσμος. Πρακτικά Α΄ Επιστημονικής Ημερίδας του Τμήματος Σλαβικών Σπουδών, Αθήνα 7 Δεκεμβρίου 2012, Αθήνα 2014, σσ. 29-41 • Δεληκάρη, Α., «Η κυριλλική γραφή: Το ιστορικό πλαίσιο της δημιουργίας και η εδραίωσή της στον κόσμο των Σλάβων», στο: Α. Δεληκάρη (επιμ.), Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο “Κύριλλος και Μεθόδιος: Το Βυζάντιο και ο κόσμος των Σλάβων”, 28-30 Νοεμβρίου 2013, Θεσσαλονίκη 2015, σσ. 389-398. • Delikari, A., «Die Situation in Nord-West Makedonien während der Regierung des Basileios II., die sogennante Kirche des Zaren Samuel und die Gründung des Erzbistums von Ochrid», στο: V. Gjuzelev – G. Nikolov (επιμ.), Evropejskijat jugoiztok prez vtorata polovina na X-načaloto na XI vek. Istorija i kultura. Meždunarodna konferencija Sofija 6-8 Oktomvri 2014 g., Sofija 2015, σσ. 237-243. • Delikari, A., «The Literary Work of the Cyrillo-methodian Mission in Great Moravia and its Transmission around Ohrid during the 9th and 10th Centuries», Cyrillomethodianum 20 (2015) 9-16. • Fine, J.V.A., The Early Medieval Balkans. A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century, Ann Arbor 1983. • Fine, J.V.A., The Late Medieval Balkans. A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, Ann Arbor 1987. • Gjuzelev, V., Bulgarien zwischen Orient und Okzident, Wien-Köln-Weimar 1993. • Γόνης, Δ., Ιστορία των Ορθοδόξων Εκκλησιών Βουλγαρίας και Σερβίας, Αθήνα 21999. • Hösch, E., Geschichte der Balkanländer. Von der Fruhzeit bis zur Gegenwart, München 1999. • Jireček, K., Istorija Srba, τ. 1-2, Beograd 1952 • Jireček, C.J., Geschichte der Bulgaren, Prag 1876 (ανατύπ. Hildesheim-New York 1977) • Καραγιαννόπουλος, Ι., Ιστορία Βυζαντινού κράτους, τ. 2: Ιστορία μέσης βυζαντινής περιόδου (565-1081), Θεσσαλονίκη 1993 (5η ανατ.)· τ. 3: Ιστορία υστέρας βυζαντινής περιόδου (1081-1204), μ.1: Τελευταίες λάμψεις (1081-1204), Θεσσαλονίκη 1999. • Καραγιαννόπουλος, Ι., «Η βουλγαρική πολιτική στα Βαλκάνια το πρώτο μισό του 13ου αι.», Εγνατία 2 (1990) 11-29. • Καραγιαννόπουλος, Ι., Χάρτες Μέσης Βυζαντινής Περιόδου (565-1081), Θεσσαλονίκη 1993. • Κατσόβσκα-Μαλιγκούδη, Γ., Οι Σλάβοι των Βαλκανίων. Εισαγωγή στην ιστορία και τον πολιτισμό τους, Αθήνα εκδ. Gutenberg 2004. • Κίσσας, Σ. Το ιστορικό υπόβαθρο των καλλιτεχνικών σχέσεων Θεσσαλονίκης και Σερβίας. Από το τέλος του ΙΒ΄ αιώνα μέχρι τον θάνατο του κράλη Μιλούτιν (μτφρ. Ε. Ν. Κυριακούδης), Θεσσαλονίκη 2004. • Klaić, N., Srednjovekovna Bosna, Zagreb 1989 • Κόλια-Δερμιτζάκη, Α., «Η εικόνα των Βουλγάρων και της χώρας τους στις βυζαντινές πηγές του 11ου και 12ου αιώνα», στο: Νικολάου – Τσικνάκης (επιμ.), Βυζάντιο και Βούλγαροι, σσ. 59-89. • Maksimović, Lj., Η εθνογένεση των Σέρβων στον Μεσαίωνα, Αθήνα 1994 (διάλεξη στη σειρά «Η σημερινή βαλκανική κρίση και το ιστορικό της υπόβαθρο. Η δημιουργία των βαλκανικών κρατών» (3 Δεκεμβρίου 1992). • Maksimović, Lj., «Το Βυζάντιο και οι Σέρβοι τον 11ο αιώνα: Ζήτημα εσωτερικής ή εξωτερικής πολιτικής της αυτοκρατορίας», στο: Η αυτοκρατορία σε κρίση(;), σσ. 75-85. • Μουτσόπουλος, Ν. Κ., Βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία της Μακεδονίας. Εκκλησίες του Νομού Φλώρινας, Θεσσαλονίκη 2003. • Νικολάου, Κ. – Κ. Τσικνάκης (επιμ.), Βυζάντιο και Βούλγαροι (1018-1185) [Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών. Διεθνή Συμπόσια 18], Αθήνα 2008. • Νυσταζοπούλου-Πελεκίδου, Μ., Οι Βαλκανικοί Λαοί κατά τους Μέσους Χρόνους, Θεσσαλονίκη εκδ. Βάνιας 1992. • Ostrogorski, G., Serska oblast posle Dušanove smrti [Posebna izdanja Vizantinološkog Instituta 9], Beograd 1965. Srejović, D. κ.ά., Istorija srpskog naroda, τ. 1: Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), Beograd 1981, 21994. • Pirivatrić, Sr., Samuilova država. Obim i karakter [Vizantološki Institut SANU posebna izdanja 21], Beograd 1997. • Podskalsky, G.. Theologische Literatur des Mittelalters in Bulgarien und Serbien 865-1459, München 2000. • Prinzing, G., Die Bedeutung Bulgariens und Serbiens in den Jahren 1204-1219 im Zusammenhang mit der Entstehung und Entwicklung der byzantinischen Teilstaaten nach der Einnahme Konstantinopels infolge des 4. Kreuzzuges [Miscellanea Byzantina Monacensia 12], München 1972. • Ταχιάος, Α.-Αι., Βυζάντιο, Σλάβοι, Άγιον Όρος. Αναδρομή σε αμοιβαίες σχέσεις και επιδράσεις, Θεσσαλονίκη 2006. • Ταχιάος, Α.-Αι., «Το εφήμερο κράτος του Σαμουήλ (976-1018). Τα σχετικά με αυτό προβλήματα», στο έργο του ίδιου Βυζάντιο, Σλάβοι, Άγιον Όρος. Αναδρομή σε αμοιβαίες σχέσεις και επιδράσεις, Θεσσαλονίκη 2006, σσ. 367-387.
Last Update