SPECIAL TOPICS IN READING LITERATURE I

ΚΕΙΜΕΝΑ Γιάννης Μπεράτης, Το πλατύ ποτάμι (1946 και β΄έκδ. συμπληρωμένη 1965) Μέλπω Αξιώτη, Εικοστός αιώνας (1946) Άγγελος Τερζάκης, Απρίλης (1946) Γιώργος Θεοτοκάς, Ασθενείς και οδοιπόροι (πρώτο μέρος, 1946, Ιερά οδός, 1950) Μαργαρίτα Λυμπεράκη, Ο άλλος Αλέξανδρος, Μυθιστόρημα (1949) και θέατρο (1957), εκδ. Γαλαξία, Αθήνα 1971 Ρένος Αποστολίδης, Πυραμίδα ’67 (1950) Τηλέμαχος Αλαβέρας, «Στα σκοτάδια της Τσούκα-Ρώσσα», Τ΄αγρίμια του άλλου δάσους, έκδ. «Ο.Σ.Υ.Μ.», Θεσσαλονίκη 1952, σ. 19-32 Aλέξανδρος Κοτζιάς, Πολιορκία (1953), β΄έκδ. αναθεωρημένη 1961 Νίκος Καζαντζάκης, Αδερφοφάδες, εκδ. Ελ. Καζαντζάκη, Αθήνα 1954 Έλλη Λαμπρίδη, Νίκη, Αθήνα, Δίφρος, 1960 Αντρέας Φραγκιάς, Η καγκελόπορτα (1962), Κέδρος, Αθήνα 1976 (2η έκδ.) Στρατής Τσίρκας, Ακυβέρνητες πολιτείες [Η Λέσχη, Αριάγνη, Η Νυχτερίδα] (1961-1965) Θανάσης Βαλτινός, Η κάθοδος των εννιά (Εποχές, 1963), Άγρα, Αθήνα 1984 Δημήτρης Χατζής, «Ανυπεράσπιστοι», Ανυπεράσπιστοι (1965), Καστανιώτης, Αθήνα 1979, σ. 79-107 Γιώργος Ιωάννου, «Τα κεφάλια», Η Σαρκοφάγος (1971) Ερμής, Αθήνα 1976, σ. 162-163 Άρης Αλεξάνδρου, Το Κιβώτιο, Κέδρος, Αθήνα 1975 Αριστοτέλης Θ. Νικολαϊδης, Η εξαφάνιση, Κέδρος, Αθήνα 1975 Νίκος Κάσδαγλης, «Μακάριοι οι ελεήμονες, ότι αυτοί ελεηθήσονται» στο Μυθολογία. Διηγήματα, Ξυλογραφίες Γιώργη Βαρλάμου, Κέδρος, Αθήνα 1977 Τόλης Καζαντζής, «Ο πανδαμάτωρ χρόνος», «Ο διεθνής», «Επιτύμβιον», «Η παρέλαση», Ενηλικίωση, Ερμής, Αθήνα 1980 Χριστόφορος Μηλιώνης, «Καλαμάς κι Αχέροντας», Καλαμάς κι Αχέροντας, εκδ. «Στιγμή», Αθήνα 1985 Αλέξανδρος Κοτζιάς, Ιαγουάρος (1987) Άλκη Ζέη, Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα, Κέδρος, Αθήνα 1987 Βασιλική Παπαγιάννη, Οι ηττημένοι, νουβέλα, Στοχαστής, Αθήνα 1988 Νίκος Μπακόλας, Καταπάτηση. Η τραγωδία των νεοτέρων χρόνων, Κέδρος, Αθήνα 1990 Θανάσης Βαλτινός, Ορθοκωστά, Άγρα, Αθήνα 1994 Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, Αυτά που μένουν, Δελφίνι, Αθήνα 1994, σ. 58-62, 294-298, 302-310, 454-464 Κώστας Βούλγαρης, Στο όνειρο πάντα η Πελοπόννησο, Γαβριηλίδης, Αθήνα 2001 Μένης Κουμανταρέας, Δυό φορές Έλληνας, Κέδρος, Αθήνα 2001 Πρόδρομος Χ. Μάρκογλου, «Επεισόδιο», «Τα γεγονότα ήταν προκατασκευασμένα», «Το δέντρο» στο Σταθερή απώλεια. Διηγήματα, Νεφέλη, Αθήνα 2001, σ. 11-14, 15-27, 138-143 Κώστας Βούλγαρης, Τα άλογα της Αρκαδίας, Πόλις, Αθήνα 2002 Πρόδρομος Χ. Μάρκογλου, «Συμέλα», «Διαρπαγή», «Μίσθαρνα όργανα», «Στο καμίνι», «Οι φωτιές τ’ Αϊ-Γιαννιού», «1949», στο Διέφυγε το μοιραίον, Νεφέλη, Αθήνα 2003, σ. 18-20, 57-61, 78-81, 91-102, 148-153, 155-161 Kυριάκος Αθανασίου, Υιός συμμορίτου, Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας-Βιβλιόραμα, Αθήνα 2003, Νίκος Δαββέτας, Λευκή πετσέτα στο ρινγκ, Κέδρος, Αθήνα 2006 Γιάννης Ατζακάς, Θολός βυθός, Άγρα, Αθήνα 2008 Μένης Κουμανταρέας, Το show είναι των Ελλήνων, Kέδρος, Αθήνα 2008 Διαμάντω Γκριτζώνα, στο Βασιλική Παπαγιάννη, Κραυγές της μνήμης. Κατοχή – Αντίσταση – Εμφύλιος, Προλεγόμενα: Σπ. Ι. Ασδραχάς, Σοκόλης, Αθήνα 2005, σ. 163-233 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (Eπιλογή) Η μεταπολεμική πεζογραφία. Από τον πόλεμο του ΄40 ως τη δικτατορία του ΄67, εισαγωγή-επιμέλεια: Αλέξανδρος Αργυρίου, τόμος Α΄, Εκδόσεις Σοκόλη, Αθήνα 1988 Δημάδης Κ. Α., Δικτατορία-Πόλεμος και Πεζογραφία 1936-1944. Γιώργος Θεοτοκάς Μ. Καραγάτσης, Στράτης Μυριβήλης, Θανάσης Πετσάλης-Διομήδης, Παντελής Πρεβελάκης, Άγγελος Τερζάκης, Αθήνα, Γνώση, 1991. Επιστημονικό Συμπόσιο, Ιστορική πραγματικότητα και νεοελληνική πεζογραφία (1945-1995), 7&8 Απριλίου 1995, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, Αθήνα 1997 Riki van Boeschoten, Ανάποδα χρόνια. Συλλογική μνήμη και ιστορία στο Ζιάκα Γρεβενών (1900-1950), Πλέθρον, Αθήνα 1997 Τ. Βερβενιώτη, Ε. Βουτυρά, Β. Δαλκαβούκης, Μπάντα, R. Van Boeschoten (επιμ.), Μνήμες και λήθη του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου, Επίκεντρο, Αθήνα 2008 Αγγέλα Καστρινάκη, Η λογοτεχνία στην ταραγμένη δεκαετία 1940-1950, Πόλις, Αθήνα 2005 Seidel Michael, Exile and the Νarrative Imagination, New Haven and London, Yale Univ. Press, 1986 Pennebaker J., D. Paez, B. Rime (eds), Collective Memory of Political Events. Social Psychological Perspectives, New Jersey 1997 Caruth Cathy, Unclaimed Experience. Trauma, Narrative and History, The Johns Hopkins Univ. Press 1996 Fernandez Aguilar, Paloma, Μνήμη και Λήθη του Ισπανικού Εμφυλίου. Δημοκρατία, δικτατορία και διαχείριση του παρελθόντος, μτφρ. Σ. Κακουριώτης, Χ. Παπαγεωργίου, Επιστημονική επιμέλεια: Στάθης Ν. Καλύβας, Hράκλειο, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης 2005, ειδικά σ. 1-38 Ζακ λε Γκοφ, Ιστορία και Μνήμη, μτφρ. Γιάννης Κουμπουρλής, Νεφέλη, Αθήνα 1998 Hodgin K., & Radstone S. (eds), Contested Pasts. The Politics of Memory, London, New York, Routledge 2003 Γιάννης Βασιλακάκος, Ο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος στη Μεταπολεμική Πεζογραφία (1946-1958), εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2000 (Η Φωτιά, Οδοιπορικό του ’43, Πολιορκία, Στα δόντια της μυλόπετρας, Χρονικό μιας σταυροφορίας, Οι Αδερφοφάδες) Ελισάβετ Kοτζιά, Ιδέες και Αισθητική. Μεσοπολεμικοί και Μεταπολεμικοί Πεζογράφοι 1930-1974, Αθήνα, Πόλις, 2006. Aντώνης Λιάκος, Πώς το παρελθόν γίνεται ιστορία;, Αθήνα, Πόλις 2007, σ. 223-227 Τζιόβας Δημήτρης, «Από την κοινωνία στο άτομο: Αφηγήσεις εξορίας και μοναχικό εγώ», στο Ο άλλος εαυτός. Ταυτότητα και κοινωνία στη νεοελληνική πεζογραφία, Αθήνα, Πόλις 2007, σ. 401-441 Μark Mikale – Paul Lerner (eds), Traumatic Pasts, History, Psychiatry and Trauma in the Modern Age, 1870-1930, Cambridge Univ. Press 2001 Dominick LaCapra, Writing History, Writing Trauma, Baltimore, John Hopkins U.P. 2001 Πολυμέρης Βόγλης, Η εμπειρία της φυλακής και της εξορίας. Οι πολιτικοί κρατούμενοι στον εμφύλιο πόλεμο, μτφρ. Γιάννης Καστανάρας, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2004 H Eλλάδα στη δεκαετία 1940-1950. Ένα έθνος σε κρίση, Ιστορική Βιβλιοθήκη, Θεμέλιο, Αθήνα 1984 Γιώργος Μαργαρίτης, Ιστορία του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου, τόμος 1 (5η έκδ. 2005), τόμος ΙΙ (4η έκδ. 2006), εκδ. Βιβλιόραμα Βασιλική Παπαγιάννη, Κραυγές της μνήμης. Κατοχή – Αντίσταση – Εμφύλιος, Προλεγόμενα: Σπ. Ι. Ασδραχάς, Σοκόλης, Αθήνα 2005 στη σειρά: Μαρτυρίες (συγκροτεί τον προφορικό λόγο των άλλων σε κείμενο) Αγγέλικα Ψαρρά, «Λόγοι των γυναικών, λόγοι περί γυναικών: Πολιτικές χρήσεις της μητρότητας στην Ελλάδα του Εμφυλίου Πολέμου, στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης – Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας, Λόγος Γυναικών. Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου, Κομοτηνή, 26-28 Μαϊου 2006, Ε.Λ.Ι.Α., Αθήνα 2008, σ.657-667 Χρήστος Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, εκδ. Βιβλιόραμα, Αθήνα 1999 Άγγελος Ελεφάντης, «1947, Ανταρτόπληκτοι, 1947: μία μέρα», Αρχειοτάξιο, Ιούνιος 2000 Τασούλα Βερβενιώτη, Διπλό βιβλίο, Βιβλιόραμα, Αθήνα 2003 Mark Mazower (επιμ.), Μετά τον Πόλεμο: η ανασυγκρότηση της οικογένειας, του έθνους και του κράτους στην Ελλάδα, 1943-1960, μτφρ. Ειρήνη Θεοφυλακτοπούλου, επιμ. Γιάννης Καστανάρας, Αθήνα, Αλεξάνδρεια 22004. Ε. Βουτυρά, Β.Δαλκαβούκης, Ν. Μαραντζίδης, Μ. Μποντίλα (επιμ.), Το όπλο παρά πόδα. Οι πολιτικοί πρόσφυγες του ελληνικού εμφυλίου πολέμου στην Ανατολική Ευρώπη, Εκδόσεις του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη 2005 Ελισάβετ Κοτζιά, Ιδέες και αισθητική: μεσοπολεμικοί και μεταπολεμικοί πεζογράφοι, Αθήνα, Εκδόσεις Πόλις, 2006 Βενετία Αποστολίδου, Μνήμη και Τραύμα. Η πεζογραφία των πολιτικών προσφύγων, Αθήνα, Εκδόσεις Πόλις, 2010 Βενετία Αποστολίδου, «Λογοτεχνία και ιστορία. Μια σχέση ιδιαίτερα σημαντική για τη λογοτεχνική εκπαίδευση», https://www.greek-language.gr/digitalResources/assets/img/literature/education/literature_history/apostolidou-literature-history.pdf (προσπελάστηκε στις 17.10.2022) Μαρία Ακριτίδου, «Ιστορία και Μυθοπλασία», Σελιδοδείκτες. Πολυμεσικός οδηγός για τη λογοτεχνία και την ανάγνωση https://selidodeiktes.greek-language.gr/lemmas/215 (προσπελάστηκε στις 17.10.2022)

Aντρέας Φραγκιάς, Η καγκελόπορτα (1962) Δημήτρης Ραυτόπουλος, «Μια μεταπολεμική Ορέστεια. Αντρέα Φραγκιά, Καγκελόπορτα», Οι ιδέες και τα έργα, Αθήνα, Δίφρος 1965, σ. 150-165 Μανόλης Αναγνωστάκης, «Η καγκελόπορτα του Αντρέα Φραγκιά – Μια σύγχρονη μαρτυρία κι ένα έργο», Εποχές, χρ. Α΄, τχ. 4 (1963) και Τα συμπληρωματικά, Αθήνα, στιγμή 1985, σ. 117-123 Αλέξανδρος Κοτζιάς, «Η καγκελόπορτα». Μεταπολεμικοί πεζογράφοι, Αθήνα, Κέδρος 1982, σ. 173-175 Κουμανταρέας Μένης, «Σημειώσεις στο περιθώριο της Καγκελόπορτας», Η λέξη, τχ. 27 (Σεπτ. 1983) 828-829. «Αντρέας Φραγκιάς», Παρουσίαση-Ανθολόγηση: Τάκης Καρβέλης, Μεταπολεμική πεζογραφία, τόμος Η΄, Αθήνα, Σοκόλης 1988, σ. 8-85 Μέντη Δώρα, «Η επιστροφή στην Αθήνα. Το θέμα του κυνηγημένου της μεταπολεμικής εποχής, από την Καγκελόπορτα (1962) του Αντρέα Φραγκιά ως τον Γενναίο Τηλέμαχο (1972) του Αλέξανδρου Κοτζιά», Θέματα λογοτεχνίας, αφιέρωμα στον Αντρέα Φραγκιά, τχ. 40 (Ιαν.-Απρ. 2009) 107-117. Ραυτόπουλος Δημήτρης, «Αντρέας Φραγκιάς Ι. Από τον λαό στο πλήθος», Αντί, τχ. 714 (26 Μαϊου 2000) [= Εμφύλιος και λογοτεχνία, Αθήνα, Πατάκης, 2012, σ. 91-105]. Σταυροπούλου Έρη, «Αντρέας Φραγκιάς. Τα όρια του ρεαλισμού στην πεζογραφία του», Προτάσεις ανάγνωσης για την πεζογραφία μιας εποχής. Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, Σπύρος Πλασκοβίτης, Αντρέας Φραγκιάς, Μάριος Χάκκας, Δημήτρης Χατζής», Αθήνα, Σοκόλης, 2001, σ. 111-185. Βενετία Αποστολίδου, «Λαϊκή μνήμη και δομή της αίσθησης στην πεζογραφία για τον Εμφύλιο: από την Καγκελόπορτα στην Καταπάτηση», στο Ιστορική πραγματικότητα και νεοελληνική πεζογραφία, ό.π., σ. 113-127 Μαίρη Μικέ, Δοκιμασίες. Όψεις του οικογενειακού πλέγματος στο νεοελληνικό μυθιστόρημα 1922-1974, Αθήνα, Gutenberg, 2019, σ. 376-399 Αλέξανδρος Κοτζιάς, Ιαγουάρος (1987) «Αλέξανδρος Κοτζιάς», Παρουσίαση – Ανθολόγηση: Παύλος Ζάννας, στην Μεταπολεμική πεζογραφία, τόμος Δ’, Σοκόλης, Αθήνα 1989, σ. 142-223 Αλέξανδρος Κοτζιάς, «Αληθομανές Χαλκείον: Η ποιητική ενός πεζογράφου», Γράμματα και Τέχνες, 64-65 (Ιαν.-Μάρτ. 1992), αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Κοτζιά Μαίρη Μικέ, «Ιστορία και Μυθοπλασία: Η αντιποίησις αρχής (1979) του Αλέξανδρου Κοτζιά και Ο Κατσαντώνης (1862) του Κ.Ράμφου», στο Αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Κοτζιά, Κέδρος, Αθήνα 1994, σ. 158-183 Δημήτρης Δασκαλόπουλος – Μαρία Ρώτα, Βιβλιογραφία Αλέξανδρου Κοτζιά 1942-1997, Κέδρος-Εταιρεία συγγραφέων, Αθήνα 1998 Βενετία Αποστολίδου, «Η μνήμη ως διακύβευμα στον Ιαγουάρο», Νέα Εστία, αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Κοτζιά, τχ. 1751 (Δεκ. 2002) 822-832 Μαρία Κακαβούλια, «Πέρα από τον εσωτερικό μονόλογο: η πολιτική της γλώσσας στο μυθιστόρημα του Αλέξανδρου Κοτζιά. Η περίπτωση του Ιαγουάρου», Νέα Εστία, ό.π., σ. 833-859 και στο Μελέτες για τον αφηγηματικό λόγο, Ψυχογιός, Αθήνα 2003, σ. 55-81 Μαίρη Μικέ, Δοκιμασίες, ό.π., σ. 399-426 Θανάσης Βαλτινός, Η κάθοδος των εννιά και Ορθοκωστά Θανάσης Βαλτινός, «Πέρα από την πραγματικότητα. Το ιστορικό γεγονός ως στοιχείο του μύθου», στον τόμο Ιστορική πραγματικότητα και νεοελληνική πεζογραφία (1945-1995), ό.π., σ. 329-347 Νάτια Χαραλαμπίδου, «Ο λόγος της Ιστορίας και ο λόγος της Λογοτεχνίας: δομές αναπαράστασης της Ιστορίας στην Ορθοκωστά του Θανάση Βαλτινού και στην πεζογραφία του Εμφυλίου», στον τόμο Ιστορική πραγματικότητα και νεοελληνική πεζογραφία (1945-1995), ό.π., σ. 249-277 ----------------------------------, «Η αφηγηματική πορεία του Θανάση Βαλτινού. Ο Λόγος και η Ιστορία», στον τόμο, Η Λογοτεχνία και οι προϋποθέσεις της. Τιμητικό αφιέρωμα στην Τζίνα Πολίτη, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1999, σ. 227-249 Για τον Βαλτινό. Κριτικά κείμενα. Εισαγωγή – Ανθολόγηση: Θεοδόσης Πυλαρινός, Αιγαίον, Λευκωσία 2003 Τζίνα Πολίτη, «Το βουβό πρόσωπο της ιστορίας: Ορθοκωστά», στο Συνομιλώντας με τα κείμενα, Άγρα, Αθήνα 1996, σ. 229-245 Δηώ Καγκελάρη, «Τάγματα ασφαλείας και ασφαλής γραφή», Αντί, περ. Β΄, τχ. 559, σ. 52-53 Άγγελος Ελεφάντης, «Ορθοκωστά», περ. Ο Πολίτης, τχ. 126 (Ιούν.-Ιούλ. 1994), σ. 65 «Η περίπτωση της Ορθοκωστάς», Σελιδοδείκτες. Πολυμεσικός οδηγός για τη λογοτεχνία και την ανάγνωση https://selidodeiktes.greek-language.gr/lemmas/233/215 (προσπελάστηκε στις 17.10.2022)