The Phychology of Adolescence

Course Information
TitleΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ / The Phychology of Adolescence
SchoolPhilosophy and Education
Cycle / Level1st / Undergraduate, 2nd / Postgraduate
Teaching PeriodWinter/Spring
Course ID280009268

Programme of Study: UPS School of Philosophy and Education (2011-today)

Registered students: 51
OrientationAttendance TypeSemesterYearECTS
CoreCompulsory courses beloging to the selected specialisationWinter/Spring-6
PedagogicCompulsory courses beloging to the selected specialisationWinter/Spring-6

Class Information
Academic Year2017 – 2018
Class PeriodSpring
Faculty Instructors
Weekly Hours3
Total Hours39
Class ID
Course Type 2016-2020
  • Scientific Area
Course Type 2011-2015
Specific Foundation / Core
Mode of Delivery
  • Face to face
Language of Instruction
  • Greek (Instruction, Examination)
Learning Outcomes
Students are expected to: - acquire knowledge about cognitive, emotional, moral and social development in adolescence - become sensitized to the influence of several factors such as socio-economic and cultural background, family relationships, educational opportunities etc to adolescent development - understand the relationship between theoretical approaches concerning adolescence and educational practice - acquire skills related to the search, the utilization and the critical evaluation of research concerning adolescence - practice writing skills and skills related to the collaborative work
General Competences
  • Apply knowledge in practice
  • Retrieve, analyse and synthesise data and information, with the use of necessary technologies
  • Adapt to new situations
  • Work autonomously
  • Work in teams
  • Generate new research ideas
  • Appreciate diversity and multiculturality
  • Demonstrate social, professional and ethical commitment and sensitivity to gender issues
  • Be critical and self-critical
  • Advance free, creative and causative thinking
Course Content (Syllabus)
The seminar aims to provide students with an understanding of the developmental changes in adolescence and with the challenges and difficulties the adolescents face in the school and the social contexts. Issues concerning the cognitive, moral and emotional development are presented. The course also examines issues regarding identity development in relation to the demands of the family, the school and social contexts and the transition to adulthood. The course focuses on issues such as the adolescents’ self-perception and self-esteem, the role of the peers and of friendships, the role of social media and of the internet use, vocational guidance and career choices, school dropout and the possible psychosocial difficulties of adolescents. The above issues are examined with regard to several factors (i.e. socio-economic and cultural background, gender, family relationships). Special emphasis is placed on the attitudes and the practices the teachers are called on to adopt in order to contribute to the enhancement of adolescents’ academic and social development. 1. Introduction. Biological development in adolescence 2. Emotional development in adolescence 3. The development of identity. 4. Self-perception and self-esteem 5. Cognitive development in adolescence 6. Moral development in adolescence 7. Adolescents’ relationships with their parents 8. The adolescent in the peer group. The formation and the characteristics of friendships in adolescence 9. Sexuality and romantic relationships 10. Social media and Internet use in adolescence 11. Psychosocial difficulties in adolescence 12. The adolescent in the school context: Vocational guidance and career choices 13. The adolescent in the school context: The adolescent and the teacher
adolescent, development, identity, teacher
Educational Material Types
  • Slide presentations
  • Book
Use of Information and Communication Technologies
Use of ICT
  • Use of ICT in Course Teaching
  • Use of ICT in Communication with Students
Course Organization
Reading Assigment351.4
Written assigments351.4
Other / Others381.5
Student Assessment
Written assignment (Paper on a topic related to the content of the course): 40% of the final grade Final written examination: 60% of the final grade
Student Assessment methods
  • Written Exam with Extended Answer Questions (Summative)
  • Written Assignment (Summative)
  • παρουσίαση εργασίας στην τάξη (Formative, Summative)
Course Bibliography (Eudoxus)
Coleman, J. (2013). Ψυχολογία της εφηβικής ηλικίας/ μετάφραση: Μ. Κουλεντιανού. Αθήνα: Gutenberg - Γιώργος & Κώστας Δαρδανός Cole, M. & Cole, S.R. (2002). Η ανάπτυξη των παιδιών –Εφηβεία (Γ΄ Τόμος) /μετ. Μ. Σόλμαν. Αθήνα: Τυπωθήτω
Additional bibliography for study
Ελληνόγλωσση Αναστασόπουλος, Δ. (1992). Σχέσεις εφήβων με καθηγητές. Στο Δραγώνα, Θ. & Ντάβου, Μπ. (επιμ). Εφηβεία: προσδοκίες και αναζητήσεις (σσ. 207-216). Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση Ανδρέου, Ε. & Smith, P. K. (2002). To φαινόμενο "bullying" στο χώρο του σχολείου και η άσκηση σωματικής και ψυχολογικής βίας από συνομηλίκους, Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 34, 9-25. Γαβριηλίδου, Μ. (1997). Η ψυχοδυναμική και ο θεραπευτικός ρόλος της σχέσης εφήβων-εκπαιδευτικών. Στο Τσιάντης, Ι. (επιμ.) Εφηβεία Τόμος δεύτερος, Τεύχος πρώτο (σσ. 183-215). Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτης. Glasser, W., (2004). Δυστυχισμένοι έφηβοι και πώς μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί τους οι γονείς και οι δάσκαλοι. Αθήνα: Θυμάρι. Γωνίδα – Μπαμνίου, E. & Δεληγιάννη-Κουϊμτζή, B. (2008). Η έρευνα για τις αντιλήψεις και τις επιλογές ζωής των εφήβων με την οπτική του φύλου: Προβληματική, στόχοι και μεθοδολογία. Στο Δεληγιάννη-Κουϊμτζή, Β., Γωνίδα – Μπαμνίου, E., & Ψάλτη, Α. (Επιμ), Εφηβεία, προσανατολισμοί και επιλογές ζωής: Διερευνώντας τις μεταβατικές διαδικασίες των νέων υπό την οπτική του φύλου (σσ. 37-98). Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Γωνίδα – Μπαμνίου, E. & Δεληγιάννη-Κουϊμτζή, B. (2008). Σχολείο, οικογένεια και εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές: Σύνθεση των ερευνητικών ευρημάτων με την οπτική του φύλου. Στο Δεληγιάννη-Κουϊμτζή, Β., Γωνίδα - Μπαμνίου, E., & Ψάλτη, Α. (Επιμ), Εφηβεία, προσανατολισμοί και επιλογές ζωής: Διερευνώντας τις μεταβατικές διαδικασίες των νέων υπό την οπτική του φύλου (σσ. 195-223). Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Δασκάλου, Β. & Συγκολλίτου, Έ. (2003). Σχέση συναισθηματικών παραγόντων με την έννοια του εαυτού κατά την εφηβεία. Ψυχολογία, 10(4), 462-480. Dolto, F. & Dolto, K. (1996). Έφηβοι. Αθήνα: Πατάκης Δοξιάδη-Τριπ, Α. (Επιμ) (1985). Ο έφηβος και η οικογένεια. Αθήνα: Εστία. Δραγώνα, Θ & Ντάβου, Μ. (1992). Εφηβεία: Προσδοκίες και αναζητήσεις. Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση. Ιωαννίδης, Α. «Σχέσεις με οικογένεια και συνομηλίκους» στο Δραγώνα, Θ., Ντάβου, Μπ., (1992). Εφηβεία: προσδοκίες και αναζητήσεις (σσ. 29-44). Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση. Καραπέτσας, Α., Φώτης, Α., & Ζυγούρης, Ν. (2012). Νέοι και εθισμός στο διαδίκτυο: Ερευνητική προσέγγιση συχνότητας του φαινομένου. Εγκέφαλος, 49, 67-72. Κοκκέβη, Α. Παράγοντες κινδύνου στη χρήση Ψυχοδραστικών ουσιών από τους μαθητές. Στο Δραγώνα, Θ., Ντάβου, Μπ., (1992). Εφηβεία: προσδοκίες και αναζητήσεις (σσ. 119-129). Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση. Κοκκέβη, Α., Φωτίου, Α., Σταύρου, Μ. & Καναβού, Ε. (2011). Οι έφηβοι και το σχολείο. ΕΠΙΨΥ, Προσβάσιμο στο Κοκκέβη Ά., Σταύρου Μ., Καναβού Ε.,Φωτίου Α. (2015), Οι έφηβοι και η οικογένειά τους. Σειρά θεματικών τευχών: Έφηβοι, Συμπεριφορές & Υγεία. Ερευνητικό Αθήνα. Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Σταύρου Μ., Ξανθάκη Μ., & Καναβού Ε. (2011). Η οικογένεια των εφήβων Σειρά θεματικών τευχών: Έφηβοι, Συμπεριφορές & Υγεία. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής. Αθήνα. Κοκκέβη Ά., Σταύρου Μ., Καναβού Ε., Φωτίου Α. (2015). Εξαρτητικές συμπεριφορές στην εφηβεία: Μέρος Β. Άλλες εξαρτήσεις. Σειρά θεματικών τευχών: Έφηβοι, Συμπεριφορές & Υγεία. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής. Αθήνα. Κοκκέβη Ά., Φωτίου Α., Καναβού Ε., & Σταύρου Μ. (2015). Εξαρτητικές συνπεριφορές στην εφηβεία: Μέρος Α. Χρήση ουσιών. Σειρά θεματικών τευχών: Έφηβοι, Συμπεριφορές & Υγεία. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής. Αθήνα. Κοκκέβη Ά., Σταύρου Μ., Φωτίου Α., & Καναβού Ε. (2011). Έφηβοι και βία. Σειρά θεματικών τευχών: Έφηβοι, Συμπεριφορές & Υγεία. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής. Αθήνα. Κουρκούτας, Η. (2001). Η ψυχολογία του εφήβου. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Λεονταρή, Α. (2010). Αυτοαντιλήψεις, αυτοεκτίμηση και φύλο: σημαντικές παράμετροι για τη συμβουλευτική νεαρών γυναικών. Στο Δεληγιάννη-Κουϊμτζή, Β., Στογιαννίδου Α. & Αθανασιάδου, Χ. (Επιμ). Συμβουλευτική με την Οπτική του Φύλου (σσ. 65-90). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Λιάπας, Ι. (2003). Χρήση ουσιών σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες: Η ελληνική εμπειρία. Στο Τσιάντης, Ι. (επιμ.) τόμος δεύτερος, τεύχος δεύτερο (σσ. 179-195). Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτης. Μακρή-Μπότσαρη, Ε. (2000). Είδη κοινωνικής στήριξης και ο ρόλος της άνευ όρων αποδοχής στη διαμόρφωση θετικής αυτοεκτίμησης, Ψυχολογία 8(4), 488-505. Μακρή-Μπότσαρη, Ε. (2000). Η έννοια του εαυτού εφήβων και οι σημαντικοί άλλοι Ψυχολογία, 7(1), 88-113. Μακρή-Μπότσαρη, Ε. (2000). Έννοια του εαυτού, σχέσεις με τους γονείς και γονεϊκή στήριξη κατά την εφηβεία. Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 30, 163-191. Μακρή-Μπότσαρη, Ε. (2011). Σύγχρονα προβλήματα του εφήβου (σελ.11-18). Μπίκος, K. (2008). Κοινωνικές σχέσεις στην τάξη εφήβων με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες. Στο Οδηγός επιμόρφωσης: Διαπολιτισμική εκπαίδευση και αγωγή (σσ. 89-110). ΥΠΕΠΘ (προσβάσιμο στο Μπίκος, Κ. (2011). Κοινωνικές σχέσεις και αλληλεπίδραση στη σχολική τάξη. Αθήνα: Ζυγός. Νόβα-Καλτσούνη, Χ. (2001). Μορφές αποκλίνουσας συμπεριφοράς στην εφηβεία. 2001, Αθήνα: Gutenberg. σελ.127-168. Νόβα-Καλτσούνη, Χ. (2004). Η βίαιη/παραβατική συμπεριφορά των μαθητών και ο ρόλος του σχολείου στην πρόληψη. Στο Μ. Ζαφειροπούλου & Γ. Κλεφτάρας (Επιμ). Εφαρμοσμένη κλινική ψυχολογία του παιδιού (σσ. 245-262). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Νομικού, Γ. Χ. (2004). Εφηβεία: η ηλικία της επανάστασης: οι εφτά τρόποι των αποτελεσματικών γονιών. Αθήνα: Λιβάνης. Ντολτό, Φ., Ντολτό-Τόλιτς, Κ. (2002). Έφηβοι: προβλήματα και ανησυχίες. Αθήνα: Πατάκης. Παπαθανασίου, Μ. (2010). Συμβουλευτική έφηβων κοριτσιών εξαρτημένων από ουσίες. Στο Δεληγιάννη-Κουϊμτζή, Β., Στογιαννίδου, Α. & Αθανασιάδου, Χ. (Επιμ). Συμβουλευτική με την Οπτική του Φύλου (σσ. 233-259). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Πετρόπουλος, Ν., Παπαστυλιανού, Α., Κατερέλος, Π. & Χαρίσης, Κ. (2000). Αντικοινωνική συμπεριφορά παιδιών και εφήβων. Στο Α. Καλαντζή-Αζίζι & Η. Μπεζεβέγκης (Επιμ.), Θέματα ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων (σσ.105-146). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Reymond-Rivier, Β. (1989). Η κοινωνική ανάπτυξη του εφήβου. Αθήνα: Καστανιώτης. Salkind, N. (1988). Θεωρίες της ανθρώπινης ανάπτυξης/ μετ. Δ. Μαρκουλής. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. Σιδηροπούλου-Δημακάκου, Δ. (2012). Οι αποφάσεις των μαθητών για την επαγγελματική τους επιλογή και τη σταδιοδρομία τους. Στο Χ. Χατζηχρήστου & Η. Μπεζεβέγκης (Επιμ.) Θέματα ανάπτυξης και προσαρμογής των παιδιών στην οικογένεια και στο σχολείο (σσ. 455-467). Αθήνα: Πεδίο. Swadi, H. (1997). Αξιολόγηση και θεραπεία για την κατάχρηση τοξικών ουσιών στην εφηβεία. Στο Τσιάντης, Ι. (επιμ.) Εφηβεία. Τόμος δεύτερος, τεύχος πρώτο. Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη. Τσιάντης, Ι. (1997). (επιμ). Εφηβεία, Τόμος δεύτερος, Τεύχος πρώτο, Αθήνα: Καστανιώτης. Φέσσα-Ρόμπου, Δ. Τσατσάς. (1992). Επαγγελματικός προσανατολισμός και ο ρόλος του σχολικού ψυχολόγου. Στο Δραγώνα, Θ. & Ντάβου, Μπ. (επιμ). Εφηβεία: προσδοκίες και αναζητήσεις (σσ. 257-274). Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση. Φραγκουλίδου, Φ.(2006). Έφηβοι και Διαδίκτυο: Μελέτη των επιδράσεων του Διαδικτύου στους έφηβους χρήστες. Αδημοσίευτη Διδακτορική Διατριβή. Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Hayes, N. (1998). Εισαγωγή στην ψυχολογία, Τόμος Β΄. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Head, John. (1997). Εκπαιδεύοντας τους εφήβους/ μετ. Π. Κοτσώνη, Αθήνα: Σαββάλας. Herbert, Μ. (1996). Ψυχολογικά προβλήματα εφηβικής ηλικίας. Αθήνα: Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα. Χειλάρη, Ε. (1992). Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες που οδηγούν τον έφηβο στη χρήση τοξικών ουσιών: η συμβολή της προσωπικότητας, της οικογένειας και των ομηλίκων. Στο Δραγώνα, Θ., Ντάβου, Μπ., (επιμ) (1992). Εφηβεία: προσδοκίες και αναζητήσεις (σσ. 133-148). Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση. Ψάλτη, Α., Κασάπη, Σ., & Δεληγιάννη-Κουϊμτζή, Β. (Επιμ.) (2012). Σύγχρονα ψυχοπαιδαγωγικά ζητήματα: Το φαινόμενο του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Ξενόγλωσση Antunes, C. & Fontaine, A-M. (2004). Adolescents' perceptions of their parents' attitudes towards academic performance: Their relation with academic performance, academic self-concept and global self-esteem, Hellenic Journal of Psychology, 1(2), 203-220 Antunes, C. & Fontaine, A-M. (2004). Relations between self-concept and social support appraisals during adolescents: A longitudinal study. Ψυχολογία, 7(3), 339-353. Brown, B. B., & Larson, J. (2009). Peer relationships in adolescence. In M. Lerner & L. Steinberg (Eds), Handbook of adolescent psychology (pp. 74-103). Hoboken, N. J. John Wiley & Sons Collins, W. A. (2003). More than myth: The developmental significance of romantic relationships during adolescence. Journal of Research on Adolescence, 13(1), 1-24. Connolly, J., Craig, W., Goldberg, A., & Pepler, D. (1999). Conceptions of cross-sex friendships and romantic relationships in early adolescence. Journal of Youth and Adolescence, 28(4), 481-494. Ellickson, P. L., & McGuigan, K. A. (2000). Early predictors of adolescent violence. American Journal of Public Health, 90(4), 566-572. Furman, W. (2002). The emerging field of adolescent romantic relationships. Current Directions in Psychological Science, 11(5), 177-180. Furman, W., & Shaffer, L. (2003). The role of romantic relationships in adolescent development. In Florsheim, P. (Ed), Adolescent romantic relations and sexual behavior: Theory, research, and practical implications, (pp. 3-22) Lawrence Erlbaum, Gross, E. F. (2004). Adolescent Internet use: What we expect, what teens report. Journal of Applied Developmental Psychology, 25(6), 633-649. Gross, E. F., Juvonen, J., & Gable, S. L. (2002). Internet use and well-being in adolescence. Journal of Social Issues, 58(1), 75-90. Hinton W.J., Sheperis, C., Sims, P. (2003). Family-based approaches to juvenile delinquency: A review of the literature. Family Journal - Counseling & Therapy for Couples & Families, 11, 167-173. Jaffe, M. (1998). Adolescence. New York: Willey and Sons. Katsikis, D., & Syngollitou, E. (2009). Career outcome expectations: Their significance in Greek adolescents’ career development. A correlational cross-sectional study. Bulgarian Journal of Psychology, 3-4, 211-224. Kokkinos, C. M., & Antoniadou, N. (2013). Κυβερνο-εκφοβισμός και κυβερνο-θυματοποίηση σε παιδιά και εφήβους: Συχνότητα εμφάνισης και παράγοντες επικινδυνότητας. Preschool and Primary Education, 1, 138. Leondari, A., & Gonida, E. N. (2008). Adolescents’ possible selves, achievement goal orientations, and academic achievement. Hellenic Journal of Psychology, 5(2), 179-198. Mesch, G. S. (2001). Social relationships and Internet use among adolescents in Israel. Social Science Quarterly, 82(2), 329-339. Miller, J. B., & Lane, M. (1991). Relations between young adults and their parents. Journal of Adolescence, 14(2), 179-194. Siomos, K. E., Dafouli, E. D., Braimiotis, D. A., Mouzas, O. D., & Angelopoulos, N. V. (2008). Internet addiction among Greek adolescent students. CyberPsychology & Behavior, 11(6), 653-657. Strikwerda-Brown, J., Oliver, R., Hodgson, D., Palmer, M., & Watts, L. (2008). Good teachers / Bad teachers: How rural adolescent students’ views of teachers impact on their school experiences. Australian Journal of Teacher Education, 33(6), 28-43. Vermeiren, R., De Clippele, A., & Deboutte, D. (2000). A descriptive survey of Flemish delinquent adolescents. Journal of Adolescence, 23(3), 277-285.
Last Update