ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ

Συνιστάται να μην επιλέγεται, αν δεν έχει κατοχυρωθεί το ΑΚΛ 101, 102, 601-605

Η διδασκαλία του μαθήματος γίνεται με διαλέξεις, με τη χρήση εποπτικού υλικού (Power-point, το οποίο οι φοιτητές μπορούν να χρησιμοποιήσουν μέσω του blackboard) και με επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία.

γραπτές εξετάσεις

• H. von Hesberg, Ρωμαϊκή Αρχιτεκτονική (μτφρ. Π. Παπαγεωργίου, επιμ. Θ. Στεφανίδου-Τιβερίου) (Θεσσαλονίκη 2009) • Β. Ευαγγελίδης, Η αγορά των πόλεων της Ελλάδας από τη Ρωμαϊκή κατάκτηση έως τον 3ο αι. μ.Χ. (Θεσσαλονίκη 2011)

Εισαγωγή • Η.-J. Gehrke, Ιστορία του ελληνιστικού κόσμου. Μτφρ. Α. Χανιώτης (Αθήνα 2000). • Ch. Habicht, Ελληνιστική Αθήνα. Μετφρ. Γ. Κοίλης (Αθήνα 1998). • F. W. Walbank, Ο ελληνιστικός κόσμος. Μετφρ. Τ. Δαρβέρης (Θεσσαλονίκη 1993). • G. Alföldy, Ιστορία της ρωμαϊκής κοινωνίας. Μετάφραση Α. Χανιώτης (Αθήνα 1988) • P. Garnsey – R. Saller, Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Οικονομία, κοινωνία και πολιτισμός. Μετάφραση Β. Ι. Αναστασιάδης (Ηράκλειο 1995). • F. Graf, Eισαγωγή στην Αρχαιογνωσία τόμος Β’: Pώμη. Μετάφραση-επιμέλεια Δ. Ζ. Νικήτας (2001) [Η.-G. Nesselrath, Eισαγωγή στην Αρχαιογνωσία τόμος A’: Αρχαία Ελλάδα. Επιμέλεια Δ. Ι. Ιακώβ – Α. Ρεγκάκος (2001)]. • P. Grimal, Ιστορία της αρχαίας Ρώμης (Αθήνα 2005). • P. Grimal, Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία 27 π.Χ.-476 μ.Χ. Μτφρ. Δ. Χορόσκελης (Αθήνα 2004). • C. S. Mackay, Aρχαία Ρώμη. Στρατιωτική και πολιτική ιστορία. Μτφρ. Δ. Γ. Δούκαινα (Αθήνα 2007). • Μ. Rostovtzeff, Ρωμαϊκή Ιστορία. Μετάφραση Β. Κάλφογλου (1984). • Μ. Sartre, L’Orient Romain. Provinces et societés provinciales en Mediterranée orientales d’Auguste aux Sévères (Παρίσι 1991). • J. Wacher (επιμ.), The Roman World, νοl. Ι-ΙΙ ( London/New York 1987). • P. Zanker, O Αύγουστος και η δύναμη των εικόνων (Αθήνα 2006). • S. E. Alcock, Graecia capta. The landscapes of Roman Greece (Cambridge 1993). • S. E. Alcock, Archaeologies of the Greek Past. Landscape, Monuments, and Memories (Cambridge 2002). • Ιστορία του Ελληνικού ΄Εθνους τόμ. ΣΤ΄ (Αθήνα 1977). • P. Gauthier, Les cites grécques et leurs bienfaiteurs, BCH Suppl.12 (1985). • G. W. Bowersock, Augustus and the Greek World (Oxford 1965). • Δ. Κανατσούλης, «Η μακεδονική πόλις από της εμφανίσεώς της μέχρι των χρόνων του Μ. Κωνσταντίνου», Μακεδονικά 4, 1955-1960, 232-314. • Δ. Κανατσούλης, «Η μακεδονική πόλη», Μακεδονικά 6, 1964-1965, 1-61. • J. A. O. Larsen, Roman Greece στο: T. Frank (επιμ.), An economic Survey of ancient Rome IV: Africa, Syria, Greece, Asia Minor ( Paterson/New Yersey) 1975). • F. Papazoglou, Les villes de Macedoine a l’époque romaine, BCH Suppl.XVI (1988). • M. B. Σακελλαρίου (επιμ.), Μακεδονία. 4000 χρόνια ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού (Αθήνα 1982) 192-221: H Μακεδονία υπό του Ρωμαίους. • M. B. Σακελλαρίου (επιμ.), Ήπειρος. 4000 χρόνια ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού (Αθήνα 1997) 114-145: Από τη ρωμαϊκή κατάκτηση ως την μεγάλη κρίση του 3ου αι. μ.Χ. • Θ. Σαρικάκης, Ρωμαίοι άρχοντες της επαρχίας Μακεδονίας, Μέρος Α΄. Από της ιδρύσεως της επαρχίας μέχρι των χρόνων του Αυγούστου (148-27π.Χ.) (Θεσσαλονίκη 1971). • L. Gounaropoulou – M. B. Hatzopoulos, Les milliaires de la Voie Egnatienne entre Héraclée des Lyncestes et Thessalonique, Μελετήματα 1 (Αthènes 1985). • Π. Τσατσοπούλου-Καλούδη, Εγνατία οδός. Ιστορία και διαδρομή στο χώρο της Θράκης (Αθήνα 2005) [με σχετική βιβλιογραφία στη σελ.46]. Νικόπολη • Ε. Χρυσός (επιμ.), Νικόπολις Α΄. Πρακτικά του πρώτου Διεθνούς Συμποσίου για τη Νικόπολη (23 – 29 Σεπτεμβρίου 1984) (Πρέβεζα 1987). • Κ. Λ. Ζάχος (επιμ.), Νικόπολις Β΄. Πρακτικά του δευτέρου Διεθνούς Συμποσίου για τη Νικόπολη (11 – 15 Σεπτεμβρίου 2002) (Πρέβεζα 2007). • M. B. Σακελλαρίου (επιμ.), Ηπειρος. 4000 χρόνια ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού (Αθήνα 1997). • Κ. Λ. Ζάχος, Το μνημείο του Οκταβιανού Αυγούστου στη Νικόπολη. Το τρόπαιο της ναυμαχίας του Ακτίου (Αθήνα 2001). • Π. Χρυσοστόμου – Φ. Κεφαλωνίτου, Νικόπολις (Αθήνα 2001). • J. Isager (επιμ), Foundation and Destruction. Nikopolis and Northwestern Greece (Athens 2001). • Μ. Καραμεσίνη – Οικονομίδου, Η νομισματοκοπία της Νικοπόλεως (Αθήναι 1975). Αθήνα • J. Travlos, Pictorial Ditionary of Athens (Tübingen 1971) (τα σχετικά λήμματα). • J. M. Camp, The Archaeology of Athens (New Haven, London) 183-222 (=κεφ.6: Η Ρωμαϊκή Αθήνα). [και ελληνική μετάφραση: Οι αρχαιότητες της Αθήνας και της Αττικής] • J. M. Camp, Η αρχαία Αγορά της Αθήνας. Μετάφραση Μαίρη Κλεώπα (Αθήνα 2004) 217-238 (= κεφ.6: Η ρωμαϊκή περίοδος). • Μ. Μπρούσκαρη, Τα μνημεία της Ακρόπολης (Αθήνα 1996) (εκδ. ΤΑΠΑ). • (Μνημείο Αγρίππα, Ναός Ρώμης και Αυγούστου). • Α. Σπετσιέρη – Χωρέμη, Πολεοδομική εξέλιξη και μνημειώδη κτήρια στην Αθήνα κατά την εποχή του Αυγούστου και του Αδριανού στον τόμο: X. Μπούρας κ.ά. (επιμ.), Αθήναι. Από την Κλασική Εποχή έως σήμερα (5ος αι. π.Χ. – 2000 μ.Χ.) (Αθήναι 2000) 169-193. • Α. Κόκκου, Αδριάνεια έργα εις τας Αθήνας, ΑΔ 25 (1970), Α΄ Μελέται, 150-173, πίν.47-56. • Α. Χωρέμη, Ρωμαϊκή Αγορά: Το πρώτο εμπορικό κέντρο της Αθήνας στον τόμο: Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών. Επιστημονικές – Επιμορφωτικές Διαλέξεις (Αθήνα 1996) 119-135. • Δ. Σούρλας, Νεότερα στοιχεία για τη ρωμαϊκή Αγορά της Αθήνας στον τόμο: Σ. Βλίζος (επιμ.), Η Αθήνα κατά τη Ρωμαϊκή εποχή. Πρόσφατες ανακαλύψεις, νέες έρευνες (Αθήνα 2008) 11-40. • Th. Stefanidou-Tiveriou, Tradition and Romanization in the monumental landscape of Athens στον τόμο: Σ. Βλίζος (επιμ.), Η Αθήνα κατά τη Ρωμαϊκή εποχή. Πρόσφατες ανακαλύψεις, νέες έρευνες (Αθήνα 2008) 11-40 (με περίληψη στα ελληνικά). • Ρωμαϊκή Αγορά – Βιβλιοθήκη Αδριανού. Σύντομο ιστορικό και περιήγηση (Αθήνα 2004) [Α΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων]. • P. Baldassarri, Σεβαστώι Σωτήρι. Edilizia monumentale ad Atene durante il saeculum Augustum (1998). • H. A. Thompson - R. E. Wycherley, The Athenian Agora XIV: The Agora of Athens (1972). • T. L. Shear, Jr., Athens: From City-State to Provincial Town, Hesperia 50, 1981, 358 κ.ε. • Η. Α. Τhompson, “The Impact of Roman Architects and Architecture on Athens:170 B.C.-A.D.170” στον τόμο: S. Macready - F. H. Thompson (επιμ.), Roman Architecture in the Greek World (1987). • D. Willers, Hadrians panhellenisches Programm, 16. Beiheft Antike Kunst (1990). • Μ. T. Boatwright, “Further Thoughts on Hadrianic Athens”, Hesperia 52, 1983, 173 κε. • M. C. Hoff, S. I. Rotroff (επιμ.), The Romanization of Athens. Proceedings of an International Conference held at Lincoln, Nebraska (April 1996) (1997). • Benjamin - A. Raubitsckek, Arae Augusti, Hesperia 28, 1959, 65-85. • W. Binder, Der Roma-Augustus Monopteros auf der Akropolis in Athen und sein Typologischer Ort (1969). • Μ. Ηoff, Τhe Early History of the Roman Agora at Athens, στο: S. Walker, A. Cameron (επιμ.), The Greek Renaissance in the Roman Empire: Papers from the Tenth British Museum Classical Colloquium (=Bulletin Suppl. 55, 1989) 1 κ.ε. • H. A. Thompson, Τhe Odeion in the Athenian Agora, Hesperia 19, 1950, 31 κ.ε. • H. A. Thompson, The annex to the stoa of Zeus in the Athenian Agora, Hesperia 35 1966, 171 κ.ε. • W. B. Dinsmoor, The temple of Ares at Athens, Hesperia 9, 1940, 43-51. • H. A. Thompson, Excavations in the Athenian Agora: The Altar of Ares, Hesperia 20, 1951, 56-58. • M. H. McAllister, The temple of Ares at Athens: a rewiew of the evidence, Hesperia 28, 1959, 1-64. • M. Κορρές, Από τον Σταυρό στην αρχαία Αγορά, Hoρος 10-12, 1992/98, 83 κ.ε. • Ι. Τιγγινάκα, Η μεγάλη ανατολική αίθουσα της Βιβλιοθήκης του Αδριανού (βιβλιοστάσιο), ΑΔ 54 (1999) 285-326, πίν. 117-140. • Α. Spetsieri-Choremi, Library of Hadrian at Athens. Recent Finds, Ostraka 1995, 137-147. • R. Tölle-Κastenbein, Das Olympieion in Athen (1994). Κόρινθος • R. Stillwell - R. L. Scranton - S. E. Freeman, Corinth I, ii. Architecture (Cambridge, Mass 1941). • Ο. Broneer, Corinth I, iv: The South Stoa and its Roman Successors (Princeton 1951) 100-160. • S. S. Weinberg, Corinth I, v. The Southeast Building, the Twin Basilicas, the Mosaic House (Princeton 1960). • C. K. Williams, “Corinth 1970. Forum Area, Ηesperia 40, 1972, 20-22 • J. H. Kent, Corinth VIII, iii. The inscriptions 1926-1950 (Princeton 1975). • C. K. Williams, ΙΙ - J. E. Fisher, Corinth 1974: Forum southwest, Hesperia 44, 1975, 1-50 κυρίως 25-29 (The route of Pausanias). • N. Δ. Παπαχατζής, Παυσανίου Ελλάδος περιήγησις, βιβλίο 2 και 3. Κορινθιακά και Λακωνικά (Αθήνα 1976). • J. Wiseman, Corinth and Rome I: 228 BC-A.D.267, ANRW II.7.1 (1979), 439-546. • C. K. Williams, II - P. Russell, Corinth: Excavations of 1980, Hesperia 50, 1981, 1-44. • Μ. Walbank, Pausanias, Octavia and Temple E at Corinth, BSA 84, 1989, 331-394. • C. K. Williams II, A Re-evaluation of Temple E and the West end of the Forum in Corinth”, S. Walker – A. Cameron (επιμ.), Greek Renaissance in the Roman Empire, London 1989, 156-162. • D. Engels, Roman Corinth. An alternative model for the Classical City (Chicago 1990). • C. M. Edwards, Tyche at Corinth, Hesperia 59, 1990, 529-542. • C. K. Williams - O. H. Ζervos, Excavations at Corinth, 1989: The Temenos of Temple E, Hesperia 59, 1990, 325-369. • D. G. Romano, Post 146 B.C. land use in Corinth and Planning of the Roman Colony of 44 B.C., στο T. Gregory (επιμ.), The Corinthia in the Roman Period, JRA Suppl. 8, 1993, 9-30. • C. K. Williams II., Roman Corinth as a commercial center, στο T. Gregory (επιμ.), The Corinthia in Roman Period, JRA Suppl. 8. (1993) 31-46. • C. M. Edwards, The Arch over the Lechaion Road at Corinth and its Sculpture, Hesperia 63, 1994, 263-308. • E. Langridge-Noti, Λεύκωμα Κορίνθου. 100 Χρόνια Αμερικανικών Ανασκαφών στην Αρχαία Κόρινθο (Αθήνα 1996). • Μ. Ε. Η. Walbank, The Foundation and Planning of Early Roman Corinth, JRA 10, 1997, 95-130 • M. Amandry, Le monnayage des duovirs corinthiens, BCH suppl. XV (Αthènes 1998) • K. Williams - N. Bookidis (επιμ.), Corinth. The Centenary 1896-1996 (Athens 2003). • Corinth. A brief History of the City and a Guide to the Excavations. American School of Classical Studies (Athens 1969). Φίλιπποι • P. Collart, Philippes: ville de Macédoine (Paris 1937) • Δ. Λαζαρίδης, Φίλιπποι-Ρωμαϊκή αποικία, Αρχαίες Ελληνικές πόλεις 20 (Αθήνα 1973). • F. Papazoglou, Les villes de Macédoine a l’époque romaine, BCH sullp. XIV (1988) 405-408. • Avraméa, Tabula Imperii Romani, K35, I, Philippi (Athènes 1993) 45-47. • Χ. Κουκούλη-Χρυσανθάκη – Χ. Μπακιρτζής, Φίλιπποι (Αθήνα 1995). • L’espace grec. 150 ans de fouilles de l’École française d’Athènes (… 1996) • Γ. Γούναρης – Ε. Γούναρη, Φίλιπποι. Αρχαιολογικός οδηγός (Θεσσαλονίκη 2004). • S. Provost – M. Boyd, To πολεοδομικό σχέδιο των Φιλίππων. Τα πρώτα αποτελέσματα και οι προοπτικές ερευνών, ΑΕΜΘ 16, 2002, 95-106. • M. Sève - P. Weber, Le côté Nord du Forum de Philippes, BCH 110, 1986, 531-581. • M. Sève - P. Weber, “Un monument honorifique du Forum de Philippes”, BCH 112, 1988, 467-479. • Μ. Sève, L’oeuvre de l’École française d’Athènes à Philippes pendant la décenie 1987-1996, ΑΕΜΘ 10Β, 1996, 705-715. • P. Collart, Le théâtre de Philippes, BCH 52 (1928), 72-124. • Γ. Καραδέδος – X. Κουκούλη-Χρυσανθάκη, Aρχαίο θέατρο Φιλίππων, ΑΕΜΘ 20, 2006, 99-114. • P. Ducrey, Θεοί και ιερά στους Φιλίππους της Μακεδονίας, Μνήμη Δ. Λαζαρίδη, Πόλις και Χώρα στην Αρχαία Μακεδονία και Θράκη, Θεσσαλονίκη 1990, 551-558. Θεσσαλονίκη • Π. Αδάμ-Βελένη, (επιμ.), Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης. Πρακτικά Διημερίδας – εργασίες ετών 1989-1999 (Θεσσαλονίκη 2001). • Δ. Γραμμένος (επιμ.), Ρωμαϊκή Θεσσαλονίκη, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (Θεσσαλονίκη 2003). • Π. Νίγδελης, Επιγραφικά Θεσσαλονίκεια. Συμβολή στην πολιτική και κοινωνική ιστορία της αρχαίας Θεσσαλονίκη (Θεσσαλονίκη 2006). • Στεφανίδου-Τιβερίου, Το μικρό τόξο του Γαλερίου στη Θεσσαλονίκη (Αθήνα 1995). • Θ. Στεφανίδου-Τιβερίου, “Το ανακτορικό συγκρότημα του Γαλερίου στη Θεσσαλονίκη. Σχεδιασμός και χρονολόγηση”, Εγνατία 10, 2006, 163-188. • Γ. Βελένης, Τα τείχη της Θεσσαλονίκης (Θεσσαλονίκη 1998). • M. Vitti, Η πολεοδομική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης από την ίδρυσή της έως τον Γαλέριο (Αθήνα 1996). • M. Τιβέριος, “Οι ιστορικοί χρόνοι στην περιοχή της Θεσσαλονίκης πριν από την ίδρυσή της“, στο I. Χασιώτης (επιμ.), Θεσσαλονίκη, Ιστορία και Πολιτισμός, 1 (Θεσσαλονίκη 1997) 78-87. • M. Τιβέριος, “Τοπογραφία και τέχνη στην ελληνιστική και ρωμαϊκή Θεσσαλονίκη”, στο I. Χασιώτης (επιμ.), Θεσσαλονίκη, Ιστορία και Πολιτισμός, 2 (Θεσσαλονίκη 1997) 8-31. • Touratsoglou, Die Münzstätte von Thessaloniki in der römischen Κaiserzeit (Berlin 1988). • Θεσσαλονίκη. Από τα προϊστορικά μέχρι τα χριστιανικά χρόνια, TAΠA (Αθήνα 1986). • Θεσσαλονίκην Φιλίππου Βασίλισσαν. Μελέτες για την αρχαία Θεσσαλονίκη (Θεσσαλονίκη 1985). Δίον • Σ. Κρεμμύδη-Σισιλιάνου, Η νομισματοκοπία της ρωμαϊκής αποικίας του Δίου (Αθήνα 1996). • Θ. Στεφανίδου-Τιβερίου, Ανασκαφή Δίου Ι. Η οχύρωση (Θεσσαλονίκη 1998). • Π. Χριστοδούλου, Ελληνιστική ζωφόρος στο Δίον με ανάγλυφες παραστάσεις όπλων. Η θέση της στην βασιλική της Αγοράς και η αρχική μορφή του μνημείου (Θεσσαλονίκη 2000, αδημ. διδ. διατριβή). • Δ. Παντερμαλής, Δίον, Αρχαιολογία 33 (1989) 6-53. • Δ. Παντερμαλής, Το Δίον στον τόμο: R. Ginouvès (επιμ.), Η Μακεδονία από τον Φίλιππο Β΄ έως τη ρωμαϊκή κατάκτηση (Αθήνα 1993) 97-101. • Δ. Παντερμαλής, Δίον. Αρχαιολογικός οδηγός και Μουσείο (Αθήνα 1997). • Δ. Παντερμαλής, Δίον. Η ανακάλυψη (Αθήνα 1999). • Λ. Παλαιοκρασσά, Το ρωμαϊκό θέατρο του Δίου, στο τεύχος: Οι αρχαιολόγοι μιλούν για την Πιερία. Ιούλιος-Αύγουστος 1984 (Θεσσαλονίκη 1985) 55-57. • Δ. Παντερμαλής, Οι μεγάλες Θέρμες του Δίου, στο τεύχος: Οι αρχαιολόγοι μιλούν για την Πιερία. Καλοκαίρι 1985 (Θεσσαλονίκη 1986) 9-16. • Γ. Καραδέδος, Το Ωδείο των Θερμών του Δίου στο τεύχος: Οι αρχαιολόγοι μιλούν για την Πιερία. Καλοκαίρι 1986 (Θεσσαλονίκη 1990) 30-48.Δ. • Δ. Παντερμαλής, Δίον 2002. Η Αγορά και άλλα, ΑΕΜΘ 16 (2002) 417-425. • Δ. Παντερμαλής, Ζεύς ΄Υψιστος και άλλα, ΑΕΜΘ 17, 2003, 417-424. • Π. Χριστοδούλου, Δίον: Η ανασκαφή στη βασιλική της Αγοράς το 2007, ΑΕΜΘ 21, 2007 (υπό έκδοση). • Ch. Christodoulou, Dion: Die severische curia, AM 123, 2008, 397-414. • Δ. Παντερμαλής, Δίον. Ιστορικά και λατρευτικά, ΑΕΜΘ 20 ΧΡΌΝΙΑ (Θεσσαλονίκη 2009) 261-271.