F.W.J. SCHELLING, ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΥΠΕΡΒΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΙΔΕΑΛΙΣΜΟΥ (1800)
| Τίτλος | F.W.J. SCHELLING, ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΥΠΕΡΒΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΙΔΕΑΛΙΣΜΟΥ (1800) / F.W.J. SCHELLING, "The System of Transcendental Idealism" (1800) |
| Κωδικός | ΦΣΜ 100 |
| Σχολή | Φιλοσοφική |
| Τμήμα | Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής |
| Κύκλος / Επίπεδο | 2ος / Μεταπτυχιακό |
| Περίοδος Διδασκαλίας | Χειμερινή/Εαρινή |
| Υπεύθυνος/η | Θεόδωρος Πενολίδης |
| Κοινό | Όχι |
| Κατάσταση | Ενεργό |
| Course ID | 280010564 |
Πρόγραμμα Σπουδών: Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Τομέα Φιλοσοφίας
Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 5
| Κατεύθυνση | Τύπος Παρακολούθησης | Εξάμηνο | Έτος | ECTS |
|---|---|---|---|---|
| Κορμός | Κατ' Επιλογήν Υποχρεωτικά | Χειμερινό/Εαρινό | - | 12 |
| Ιστορίας της Φιλοσοφίας | Επιλογής | Χειμερινό/Εαρινό | - | 12 |
| Συστηματικής Φιλοσοφίας | Κατ' Επιλογήν Υποχρεωτικά | Χειμερινό/Εαρινό | - | 12 |
| Τίτλος | F.W.J. SCHELLING, ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΥΠΕΡΒΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΙΔΕΑΛΙΣΜΟΥ (1800) |
| Ακαδημαϊκό Έτος | 2013 – 2014 |
| Περίοδος Τάξης | Χειμερινή |
| Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ | |
| Ώρες Εβδομαδιαία | 3 |
| Class ID | 280106729
|
Τύπος Μαθήματος 2016-2020
- Επιστημονικής Περιοχής
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
- Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
- e-Οδηγός Σπουδών https://qa.auth.gr/el/class/1/280106729
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές
προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
- Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
- Αγγλικά (Εξέταση)
- Γερμανικά (Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Να γνωρίσουν τα βασικά χαρακτηριστικά της φιλοσοφικής έρευνας
• Να μάθουν διάφορους τρόπους συλλογής βιβλιογραφικών δεδομένων
• Να ευαισθητοποιηθούν σε μεθοδολογικά και πρακτικά ζητήματα που μπορεί να προκύψουν από την εμπλοκή του ερευνητή στο πεδίο που μελετά
• Να εξασκηθούν στην ανάλυση και την διεξοδική ερμηνεία φιλοσοφικών έργων
Γενικές Ικανότητες
- Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
- Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
- Λήψη αποφάσεων
- Αυτόνομη εργασία
- Ομαδική εργασία
- Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
- Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
- Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
- Σχεδιασμός και διαχείριση έργων
- Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
- Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
- Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
- Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το Σύστημα του υπερβατολογικού Ιδεαλισμού εκκινεί από την αντίθεση μεταξύ του υποκειμενικού και του αντικειμενικού και θεωρεί κάθε ένα από αυτά πότε ως ηγούμενο και πότε ως επόμενο. Ως εκ τούτου, προκύπτουν δύο δυνατές περιγραφές της φιλοσοφικής επιστήμης. Στην πρώτη το ηγούμενο είναι το αντικειμενικό και το επόμενο το υποκειμενικό. Στην δεύτερη το ηγούμενο είναι το υποκειμενικό και το επόμενο το αντικειμενικό. Οι δύο αυτές διατάξεις των συσχετιστικών μερών της γνωστικής σχέσης οδηγούν, αφ’ ενός, στην φιλοσοφία της φύσης, και, αφ’ ετέρου, στην υπερβατολογική φιλοσοφία. Στην περαιτέρω εξέλιξή τους και κατά την διάρκεια μιας κυκλικής πορείας, στην οποία το κάθε έτερο μεταβαίνει στο έτερό του, άρα η φιλοσοφία της φύσης στην φιλοσοφία της γνώσης και τανάπαλιν, οι δύο αυτοί φιλοσοφικοί κλάδοι συνενώνονται. Στην φιλοσοφία της φύσης καταδεικνύεται, ακριβώς, πώς η φύση ανάγεται στην γεωμετρία και εν γένει σε λογικές σχέσεις, ενώ στην υπερβατολογική φιλοσοφία το σημείο εστίασης δεν μένει στην υποκειμενικότητα, καθώς η υπερβατολογική φιλοσοφία επιδιώκει, διά παντός, την συγκρότηση του ίδιου του αντικειμενικού.
Ειδικότερα, η φυσική επιστήμη θεωρεί την φύση ως το άντικρυς αντίθετο κάθε έλλογης νόησης. Πίσω από την φιλοσοφία της φύσης, όμως, ελίσσεται η βαθύτερη ενότητα των αντιθέτων, η οποία επιβάλλει την συμπληρωματικότητα μεταξύ των κατηγοριών της φύσης και της νόησης. Σύμφωνα με αυτήν, τα ενάντια δεν υπάρχουν χωρίς να προϋποθέτουν αμοιβαία το ένα το άλλο. Τοιουτοτρόπως, η έννοια της φύσης άγεται αφ’ εαυτής στο έτερο του εαυτού της. Παρομοίως, η νόηση συσχετίζεται προς τον εαυτό της ως προς το έτερο του εαυτού της. Η έφεση της φύσης και κατά συνέπεια της φυσικής επιστήμης προς την νόηση και τον λόγο εκδηλώνεται κυρίως μέσῳ της αναγωγής των σχέσεων των φυσικών όντων σε φυσικούς νόμους και, ακολούθως, μέσῳ της αναγωγής των νόμων αυτών σε νόμους του «εποπτεύειν» και του «διανοείσθαι». Η εν λόγῳ αναγωγή ομοιάζει με εκείνη των σχέσεων μεταξύ των φυσικών μαζών σε μια γεωμετρία, η οποία, εν συνόλῳ ειλημμένη, δεν συνιστά άλλο ειμή την επιστροφή των αντικειμένων της φύσης στον ανεστραμμένο κόσμο του λόγου, και, ως εκ τούτου, την διάλυση της φύσης στην νόηση.
Συνεπώς, είτε ισχυρισθούμε ότι η φύση οδεύει αβίαστα προς την ανθρώπινη συνείδηση, καθώς σε αυτήν νοεί τον εαυτό της, είτε θεωρήσουμε ότι η φυσική μάζα - ο Hegel θα έλεγε: η αμεσότητα - διαλύεται σε μια νοητική θεωρία, όπως καταδεικνύει επί παραδείγματι η γεωμετρία, η βαθύτερη συνοχή μεταξύ της φύσης και της νόησης επιβάλλει κίνηση στην εξήγηση των φυσικών κατηγοριών, η οποία εκφράζεται στην πρωταρχικότερη επιδίωξη της φυσικής επιστήμης να καταστεί η φύση νοητική οντότητα. Αυτή η επιδίωξη, όταν λογίζεται επιστρεπτικώς τον εαυτό της, μετασχηματίζει την φυσική επιστήμη σε φιλοσοφία της φύσης, η οποία ορίζεται από τον Schelling ως «η Μία βασική επιστήμη της φιλοσοφίας». Παρομοίως και στον Hegel, η φύση αναχωρεί από την αρχέγονη εξόριση της εαυτογενούς ιδέας σε ένα απόλυτο Εκτός-Εαυτού-Είναι, προκειμένου να καταλήξει στην τελική αυτενέργητη αναίρεση της φύσει εξωστρέφειας, η οποία συμπίπτει με την νόσο και τον θάνατο του ατόμου αφ’ εαυτού.
Στην δεύτερη βασική κατεύθυνση του φιλοσοφείν, το υποκείμενο τίθεται ως το ηγούμενο και το αντικείμενο ως το επόμενο. Πρόκειται για την περίπτωση της υπερβατολογικής φιλοσοφίας, η οποία εκλαμβάνεται ως «η άλλη βασική επιστήμη της φιλοσοφίας». Όπως η φιλοσοφία της φύσης υποκειμενικοποιεί κατά μικρόν την φύση, καθώς την μετασκευάζει σε νόηση, αντιστοίχως η υπερβατολογική φιλοσοφία εξαντικειμενίζει βαθμηδόν την νόηση, ήτοι παράγει «από την νόηση μία φύση». Επομένως, η βασική κατηγορία της υπερβατολογικής φιλοσοφίας δεν είναι άλλη από την εξαντικειμένιση (Objektivation). Ποια είναι όμως η σημασία της έννοιας αυτής; Η εξαντικειμένιση δεν είναι η απεικόνιση μιας έτοιμης αντικειμενικότητας στην παράσταση, ή την παραστασιακή ικανότητα· επίσης, δεν είναι η προβολή ενός ειδώλου αντικειμενικότητας από μια έτοιμη παραστασιακή ικανότητα, καθ’ ότι στην εξαντικειμένιση τόσο το αντικείμενο (Objekt, Gegenstand) όσο και το υποκειμενικό παριστάν (Vorstellen) βρίσκονται υπό συνεχή διαμόρφωση. Η εξαντικειμένιση είναι, πολλῴ μάλλον, ο τρόπος κατά τον οποίον η νόηση δημιουργεί βαθμηδόν τον ενσυνείδητο εαυτό της ως εκείνο το ανθυφεστώς, στο οποίο η ίδια επιτυγχάνει την αυτογνωσία της. Στο πλαίσιο, λοιπόν, της υπερβατολογικής φιλοσοφίας θα συνυπάρχουν και θα αλληλοσυμπληρώνονται μια θεωρία του ενεργείᾳ νοείν και μια θεωρία της (καθολικώς έγκυρης) αντικειμενικότητας, αλλά συγχρόνως και δύο πράξεις καθίδρυσης της νόησης - μια πράξη ενυποστάτωσης (Hypostasierung) της νόησης, η οποία μεταποιεί ήδη πάντα την νόηση σε φύση, και μια πράξη ενσυνείδητης αυτογνωσίας, σύμφωνα με την οποία το ενέργημα του νοείν εποπτεύει τον εαυτό του στο άντικρυς αντίθετό του, στο ανθυφεστώς πράγμα. Συνείδηση σημαίνει εν προκειμένῳ εξαντικειμένιση.
Λέξεις Κλειδιά
Φιλοσοφία της Φύσης, φαντασία, όργανο της φιλοσοφίας, ενέργεια
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
- Σημειώσεις
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
- Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Εργαστηριακή Εκπαίδευση
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
- Χρήση Τ.Π.Ε. στην Αξιολόγηση των Φοιτητών
Περιγραφή
επικοινωνία μέσω διαδικτύου
Οργάνωση Μαθήματος
| Δραστηριότητες | Φόρτος Εργασίας | ECTS | Ατομικά | Ομαδικά | Erasmus |
|---|---|---|---|---|---|
| Σεμινάρια | ✓ | ||||
| Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων | 120 | ✓ | |||
| Φροντιστήριο | ✓ | ||||
| Συγγραφή εργασίας / εργασιών | 90 | ✓ | |||
| Εξετάσεις | 12 | ✓ | |||
| Σύνολο | 222 |
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Γραπτή εξέταση και προφορική εξέταση/παρουσίαση
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
- Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
- Προφορική Εξέταση (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
- Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
F.W.J. Schelling, Σύστημα του υπερβατολογικού Ιδεαλισμού, Mετάφραση, επίμετρο Παναγιώτης Δάφνος, Πρόλογος, εισαγωγή, επιμέλεια μετάφρασης, Θεόδωρος Πενολίδης, εκδ. Κράτερος 2015
Dietzsch Steffen (επ. έκδ.) : Natur-Kunst-Mythos. Beiträge zur Philosophie F. W. J. Schellings, Berlin 1978.
Frank, Manfred και Gerhard Kurz (επ. έκδ.) : Materialien zu Schellings philosophischen Anfängen, Frankfurt a. M. 1975.
Görland, Ingtraud : Die Entwicklung der Frühphilosophie Schellings in der Auseinandersetzung mit Fichte, Frankfurt a.M. 1973.
Habermas, Jürgen : Dialektischer Idealismus im Übergang zum Materialismus – Geschichtsphilosophische Folgerungen aus Schellings Idee einer Contraction Gottes, στο : Theorie und Praxis, Sozialphilosophische Studien, Frankfurt a. M. 1974, σελ.172 κ.ε.
Hartkopf, Werner : Studien zur Entwicklung der modernen Dialektik. Die Dialektik in Schellings Ansätzen zu einer Naturphilosophie, Meisenheim am Glan 1972.
Hasler, Ludwig (επ. έκδ.) : Schelling, Seine Bedeutung für eine Philosophie der Natur und der Geschichte. Referate und Kolloquien der Internationalen Schelling-Tagung, Zürich 1979, Stuttgart-Bad Cannstatt 1981.
Heckmann, Reinhard/Hermann Krings/Rudolf W. Meyer (επ. έκδ.) : Natur und Subjektivität. Zur Auseinandersetzung mit der Naturphilosophie des jungen Schelling. Referate, Voten und Protokolle der II. Internationalen Schelling-Tagung, Zürich 1983, Stuttgart-Bad Cannstatt 1985.
Hoffmann, Karl : Die Umbildung der Kantischen Lehre vom Genie in Schellings "System des transzendentalen Idealismus", Bern 1907.
Hollerbach, Alexander : Der Rechtsgedanke bei Schelling. Quellenstudien zu seiner Rechts- und Staatsphilosophie, Frankfurt 1957.
Holz, Harald : Die Struktur der Dialektik in den Frühschriften von Fichte und Schelling, στο: Archiv für die Geschichte der Philosophie 52 (1970), σελ. 71 κ.ε.
-: Die Idee der Philosophie bei Schelling. Metaphysische Motive in seiner Frühphilosophie, Freiburg–München 1977.
Jähnig, Dieter : Schelling. Die Kunst in der Philosophie, 2 τόμοι, Pfullingen 1966/1969.
Knittermeyer, Hinrich : Schelling und die romantische Schule, München 1929.
Krings, Hermann : Die Entfremdung zwischen Schelling und Hegel (1801-1807), München 1977.
Lauth, Reinhard: Die Entstehung von Schellings Identitätsphilosophie in der Auseinandersetzung mit Fichtes Wissenschaftslehre (1795-1801), Freiburg-München 1975.
Marx, Werner : Schelling, Geschichte, System, Freiheit, Freiburg-München 1977.
Massolo, Arturo : Il primo Schelling, Firenze 1953.
Meier, Fritz : Die Idee der Transzendentalphilosophie beim jungen Schelling, Winterthur 1961.
Metzger, Wilhelm : Die Epochen der Schellingschen Philosophie von 1795 bis 1802. Ein problemgeschichtlicher Versuch, Heidelberg 1911.
Munk, Franz : Einheit und Duplizität im Aufbau von Schellings System des transzentendalen Idealismus, (Diss.) Gießen 1910.
Sandkühler, Hans Jörg (επ. έκδ.) : Natur und geschichtlicher Prozeß. Studien zur Naturphilosophie F.W.J. Schellings, Frankfurt a. M. 1984.
Schellings Philosophie der Freiheit : Festschrift der Stadt Leonberg zum 200. Geburtstag des Philosophen, Stuttgart 1977.
Schilling, Kurt : Natur und Wahrheit. Untersuchung über Entstehung und Entwicklung des Schellingschen Systems bis 1800, München 1934.
Schurr, Adolf : Philosophie als System bei Fichte, Schelling und Hegel, Stuttgard-Bad Cannstatt 1974.
Tilliette, Xavier : Schelling. Une philosophie en devenir, 2 τόμοι, Paris 1970.
Wild, Christoph : Reflexion und Erfahrung. Eine Interpretation der Früh- und Spätphilosophie Schellings, Freiburg–München 1968.
Τελευταία Επικαιροποίηση
14-07-2015
