Εμβάθυνση στη Συγκριτική Πολιτική: Τα Πολιτικά Συστήματα της Γαλλίας και της Μ. Βρετανίας

Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού

Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.

Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα: - έχουν μια πλήρη εικόνα της λειτουργίας των υπό εξέταση πολιτικών συστημάτων (θεσμικά και επί της ουσίας) που εξετάζονται - είναι σε θέση να κατανοήσουν και να αναλύσουν καλύτερα τις πολιτικές εξελίξεις στις μελετώμενες χώρες και να επεξεργασθούν βάσει αυτής της ανάλυσης τις πληροφορίες που λαμβάνουν για τις χώρες αυτές - διαθέτουν την ικανότητα να δουλέψουν περαιτέρω μόνοι τους στην ανάλυση αυτών των πολιτικών συστημάτων - μπορούν να προχωρήσουν στη διατύπωση εμπεριστατωμένων θέσεων για τα διάφορα μεγάλα θέματα που άπτονται της λειτουργίας των συστημάτων αυτών.

Το μάθημα αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση του υποχρεωτικού μαθήματος του Β’ εξαμήνου «Εισαγωγή στη Συγκριτική Πολιτική. Τα πολιτικά συστήματα της Δυτικής Ευρώπης». Επιδιώκει να εμβαθύνει την μελέτη συγκεκριμένων πολιτικών συστημάτων που θα εναλλάσσονται από έτος σε έτος. Κατά το ακαδημαϊκό έτος 2015-16 το μάθημα θα εξετάσει το πολιτικό σύστημα της Μ.Βρετανίας και της Γαλλίας. Ως προς τη Μεγάλη Βρετανία, το μάθημα παρουσιάζει την ιστορία, τους θεσμούς και την πολιτική ζωή της Μεγάλης Βρετανίας, ξεκινώντας από τα σημαντικότερα γεγονότα στη βρετανική πολιτική σκηνή μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Εξετάζονται ειδικότερα η διαμόρφωση του κοινοβουλευτισμού στη Βρετανία, ο τρόπος με τον οποίο η χώρα συνδυάζει την ιστορική παράδοση και την προσαρμογή στην νεωτερικότητα, ενώ αναλύονται και οι βασικές αρχές που διέπουν τους θεσμούς, την κοινωνία, και τα κόμματα. Το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας είναι αναμφισβήτητα μια ιδιάζουσα πολιτική περίπτωση. Είναι η παλαιότερη κοινοβουλευτική δημοκρατία του κόσμου με εξαιρετικά ανεπτυγμένους πολιτικούς θεσμούς αλλά μέχρι πρόσφατα μια εξαιρετικά ταξική κοινωνία. Είναι μια σύγχρονη, ελεύθερη και δημοκρατική χώρα, αλλά ο αρχηγός του κράτους είναι κληρονομικός μονάρχης, επικεφαλής επίσημης εκκλησίας. Διαθέτει δύο νομοθετικά σώματα, αλλά το ένα από τα δύο δεν εκλέγεται από τους πολίτες. Υπάρχουν ελευθερίες που στηρίζονται σε αρχές του εθιμικού δικαίου και μόλις πρόσφατα τα ανθρώπινα δικαιώματα κωδικοποιήθηκαν ως αναπόσπαστο μέρος της βρετανικής νομοθεσίας. Υπάρχει σύνταγμα, αλλά δεν είναι καταγεγραμμένο σε ένα ενιαίο κείμενο. Είναι η πλέον συγκεντρωτική χώρα στην Ευρώπη και ταυτόχρονα συγκλονίζεται από αποσχιστικές διεκδικήσεις. Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, παράλληλα, αναρωτιέται, σε μόνιμη βάση, για τη θέση της σε αυτή επιδιώκοντας ειδικό καθεστώς ή ακόμα και την αποχώρησή της. Το μάθημα θα προσπαθήσει να διαλευκάνει τις αντιφάσεις αυτές και να παράσχει μια κριτική και εμπεριστατωμένη κατανόηση των πολιτικών της Βρετανίας και μια πλήρη και σαφή κατανόηση των καθοριστικών χαρακτηριστικών των πολιτικών θεσμών και του συστήματος της χώρας. Σε ό, τι αφορά την Γαλλία, σκοπός του μαθήματος είναι να βοηθήσει τους φοιτητές να κατανοήσουν τις θεμελιώδεις έννοιες της γαλλικής κοινωνίας σήμερα, μελετώντας τις ρίζες και την εξέλιξη των βασικών θεσμών και εννοιών της γαλλικής πολιτικής ζωής. Το τμήμα αυτό εξετάζει ιδίως τους θεσμούς της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας και την προσαρμογή του συστήματος αυτού από μια προσωπική επιλογή του στρατηγού Ντε Γκωλ σε ένα ευρέως αποδεκτό πολιτικό συστήμα. Θα εξετασθεί ιδίως η θεσμική αρχιτεκτονική της 5ης Δημοκρατίας – ο ρόλος του προέδρου, της κυβέρνησης και των νομοθετικών σωμάτων – το νέο κομματικό σύστημα που διαμορφώθηκε, η αργή αλλά σημαντική διαδικασία της αποκέντρωσης στη χώρα ενώ, σε ό, τι αφορά τον ρόλο της Γαλλίας στη διεθνή σκηνή, θα αναλυθεί η σχέση της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και με τις πρώην αποικίες της. Θεματικές ενότητες για το ακαδημαϊκό έτος 2015-6 Μάθημα 1ο Η ιστορική διαμόρφωση του πολιτεύματος της Μεγάλης Βρετανίας • Τα θεμέλια του πολιτικού συστήματος • Η πολιτική κουλτούρα • Η ταξική διαμόρφωση της βρετανικής κοινωνίας • Μάθημα 2ο Το βρετανικό σύνταγμα • Πηγές • Η σημασία του εθιμικού δικαίου • Η κυριαρχία του Κοινοβουλίου • Devolution – προς ένα ομοσπονδιακό Ηνωμένο Βασίλειο; • Μάθημα 3ο το πολιτικό και κομματικό σύστημα μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο • Κόμματα – η ιστορία του δικομματισμού • Εκλογές και εκλογικό σύστημα • Τα περιφερειακά κόμματα • Η μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος Μάθημα 4ο Η νομοθετική εξουσία • Η Βουλή των Κοινοτήτων • Η Βουλή των Λόρδων – προς μια βουλή των περιφερειών • Η νομοθετική διαδικασία • Οι αποκεντρωμένες βουλές (Σκωτία, Ουαλλία, Β. Ιρλανδία) Μάθημα 5ο Η εκτελεστική εξουσία • Ο ρόλος του Μονάρχη • Η κυβέρνηση • Η Διοίκηση • Οι αποκεντρωμένες κυβερνήσεις Μάθημα 6ο Η δικαστική εξουσία • The common law • Η σταδιακή προσαρμογή στο γραπτό δίκαιο Μάθημα 7ο Η Βρετανία στην Ευρώπη και τον κόσμο • Μια μικρή μεγάλη δύναμη • Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ • Η Ευρωπαϊκή ενοποίηση στο πολιτικό σύστημα της Βρετανίας Μάθημα 8ο Η ιστορική διαμόρφωση του πολιτικού συστήματος της Γαλλίας και δημιουργία της 5ης Δημοκρατίας • Η γένεση του γαλλικού κράτους • Τα βασικά χαρακτηριστικά των πολιτικών συστημάτων πριν την 5η Δημοκρατία • Η γαλλική πολιτική κουλτούρα • Η δημιουργία και τα βασικά χαρακτηριστικά της 5ης Δημοκρατίας o Το ημιπροεδρικό σύστημα o Το πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα • Η προσωπικότητα του Προέδρου o Ο Ντε Γκωλ o Οι υπόλοιποι πρόεδροι της Γαλλίας Μάθημα 9ο Ο πρόεδρος και η Κυβέρνηση • Η ρόλος του Προέδρου • Η κυβέρνηση • Οι σχέσεις προέδρου – κυβέρνησης • Από τη «συγκατοίκηση» στην «προεδροποίηση» Μάθημα 10ο Η νομοθετική εξουσία και τα πολιτικά κόμματα • Η υποταγμένη Εθνοσυνέλευση • Ο δευτερεύων ρόλος της Γερουσίας • Το κομματικό σύστημα σήμερα Μάθημα 11ο Η δικαστική εξουσία • Το Συνταγματικό Δικαστήριο • Το Συμβούλιο της Επικρατείας Μάθημα 12ο Η διοίκηση και οι δημόσιες πολιτικές • Η διοικητική ελίτ (ENA, Grandes Ecoles) • Η αποκέντρωση • Ο ρόλος του κράτους στην οικονομική πολιτική Μάθημα 13ο Η Γαλλία στον κόσμο • Ο διεθνής ρόλος της Γαλλίας o Η Γαλλοφωνία o La Francafrique

πολιτικό σύστημα, συγκριτική πολιτική, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο

04-11-2015