ΘΕΜΑΤΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΘΕΜΑΤΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ / THEMES OF MORPHOLOGY OF THE ECCLESIASTICAL MUSIC
ΚωδικόςΘ217
ΣχολήΘεολογική
ΤμήμαΚοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΕαρινή
Υπεύθυνος/ηΣπυρίδων Αντωνίου
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΜη Ενεργό
Course ID60002106
Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΘΕΜΑΤΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
Ακαδημαϊκό Έτος2016 – 2017
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες άλλων Κατηγοριών
  • Αντώνιος Κωνσταντινίδης
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600056638
Τύπος Μαθήματος 2016-2020
  • Επιστημονικής Περιοχής
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Στόχοι του μαθήματος είναι να αποκτήσουν οι φοιτητές τα απαραίτητα εφόδια για την κατανόηση και τη διδασκαλία της Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής σε σχολεία και πολισμικά, πνευματικά Ιδρύματα. Η προαγωγή των γνώσεων στο γνωστικό αντικείμενο της Βυζαντινής Μουσικής και η γνωριμία με τον θησαυρό των βυζαντινών χειρογράφων Στο μάθημα θα εξεταστούν οι βασικοί σταθμοί στην εξέλιξη της σημειογραφίας της Βυζαντινής μουσικής (αρχαίκή σημειογραφία, στρογγύλη σημειογραφία, αναλυτική σημειογραφία). Η βυζαντινή, μεταβυζαντινή και νεώτερη εκκλησιαστική μελοποιία: μελουργοί, ορόσημα, κυριότερα χειρόγραφα, γένη και είδη. – Οι κυριότερες μουσικοθεωρητικές πηγές. – Βασικά στοιχεία περί της οκταηχίας. - Οι εξελικτικές φάσεις της βυζαντινής σημειογραφίας. Οι ερμηνευτικές μέθοδοι των Ελλήνων ερευνητών και της σχολής των Monumenta Musicae Byzantinae της Κοπεγχάγης.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αυτόνομη εργασία
Περιεχόμενο Μαθήματος
Εισαγωγή στη Βυζαντινή Εκκλησιαστική Mουσική. Πηγές κύριες και επικουρικές. Ονοματολογία και περιεχόμενο μου¬σικών κωδίκων και βιβλίων (Ασματικό, Ειρμολόγιο, Στιχηράριο, Μαθη¬ματάριο, Παπαδική, Ψαλτικό κ.λ.π.) Θεωρητικά μουσικής καί μέθοδοι Ψαλτικής Tέχνης. Τα γένη καί είδη της Βυζαντινής Μελοποιίας. Πατριαρχικές Σχολές Ψαλτικής (ιε΄-ιη΄αι.). Η εκφώνηση των αναγνωσμάτων καί η εκφωνητική σημειογραφία. Θεωρία καί πράξη της Ψαλτικής Tέχνης. Αναλυτική βυζαντινή σημειο¬γραφία. Ασκήσεις επί των διατονικών ήχων (α΄, πλ.α΄, δ΄, πλ.δ΄). H νέα μέθοδος της Εκκλησιαστικής Mουσικής. Άλλα σημειογραφικά συστήματα. Oι ύμνοι των βυζαντινών Λειτουργιών καί ακολουθιών της Θείας Λατρείας. Οι φοιτητές εκπαιδεύονται στη χρήση ειδικών για τη εκκλησιαστική μουσική, συστημάτων Η/Υ, ENOTHTEΣ ΜΑΘΗΜΑΤOΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ: 1. ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ Οι βασικοί σταθμοί στην εξέλιξη της σημειογραφίας της Βυζαντινής μουσικής. Ύμνοι της Θείας Λειτουργίας των Προηγιασμενων Δωρων. 2. ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ Η βυζαντινή, μεταβυζαντινή και νεώτερη εκκλησιαστική μελοποιία. 3. ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΙΤΗ Οι κυριότερες μουσικοθεωρητικές πηγές. 4. ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΕΤΑΡΤΗ Οι εξηγητικές φάσεις της βυζαντινής σημειογραφίας. 5. ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΕΜΠΤΗ Οι ερμηνευτικές μέθοδοι των Ελλήνων ερευνητών και των ερευνητών των Monumenta Musicae Byzantinae της Κοπεγχάγης. 6. ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΤΗ Ἡ Μεταγραφή στὸ πεντάγραμμο. Ύμνοι της Ακολουθίας της Παννυχίδος. 7. ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΒΔΟΜΗ Τὸ Ἰσοκράτημα. Ύμνοι της Ακολουθίας της Τριθέκτης. 8. ΕΝΟΤΗΤΑ ΟΓΔΟΗ Τα είδη –γένη Μελοποιΐας. Ύμνοι του Μοναχικοῦ Εσπερινού 9. ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΝΑΤΗ Ύμνοι της Θείας λειτουργίας Ιακώβου του Αδελφοθέου 10. ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΚΑΤΗ Οι Μακαρισμοί των ὀκτώ ἤχων. Ύμνοι της Θείας λειτουργίας των Αποστολικών Διαταγών. 11. ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΝΔΕΚΑΤΗ Ειρμοί και Αυτόμελα. Διατονικοί ήχοι. Ύμνοι του Μεγάλου Κανόνα 12. ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΩΔΕΚΑΤΗ Ειρμοί και Αυτόμελα. Χρωματικοί ήχοι. Ύμνοι του Μοναχικοῦ Όρθρου. 13. ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΚΑΤΗ ΤΡΙΤΗ Καλόφωνον Στιχηράριον. Οικηματάριον. Ύμνοι του Ακαθίστου Ύμνου
Λέξεις Κλειδιά
Χειρονομία, Μέθοδοι, Υμνογραφία, Κανόνας, Κοντάκιο, Αυτόμελα,
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Ήχος
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις✓
Καλλιτεχνικό Εργαστήριο
Σύνολο
Αξιολόγηση Φοιτητών
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Προφορική Εξέταση (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
Σπ. Aντωνίου, Η Μορφολογία της Βυζ. Εκ/κής Μουσικής, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2008.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Ἀλυγιζάκη Ἀντ., Ἡ Ὀκταηχία στήν Ἑλληνική Λειτουργική Ὑµνογραφία, ἐκδόσεις Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη, (1985). Βαμ¬βου¬δά¬κη Ἐμ¬μ., Συμ¬βο¬λὴ εἰς τὴν σπου¬δὴν τῆς πα¬ρα¬ση¬μαν¬τι¬κῆς τῶν βυ¬ζαν¬τι¬νῶν μου¬σι¬κῶν, Τό¬μος Α’, Μέ¬ρος Γε¬νι¬κόν, Σά¬μος 1938. Εὐθυµιάδη Ἀβράαµ, Μαθήµατα ἐκκλησιαστικῆς βυζαντινῆς µουσικῆς, β΄ ἔκδοση Θεσσαλονίκη 1972. Καραγκούνη Κων/νου, Ἡ πα¬ρά¬δο¬ση καὶ ἐ¬ξή¬γη¬ση τοῦ μέ¬λους τῶν Χε¬ρου¬βι¬κῶν τῆς βυ-ζαν¬τι¬νῆς καὶ με¬τα¬βυ¬ζαν¬τι¬νῆς με¬λο¬ποι¬ί¬ας, Ἵ¬δρυ¬μα Βυ¬ζαν¬τι¬νῆς Μου¬σι¬κο¬λο¬γί¬ας, Σει¬ρὰ Μελέται, Ἀ¬ριθ¬μὸς 7, Ἀ¬θῆ¬ναι 2003. Πα¬πα¬δο¬πο¬ύ¬λου Γ., Συµ¬βο¬λαί εἰς τήν ἱ¬στο¬ρί¬αν τῆς παρ᾿ ἡ¬µῖν ἐκ¬κλη¬σι¬α¬στι¬κῆς Μου¬σι-κῆς, Ἀ¬θή¬να 1977. Στε¬φα¬νί¬δου Βασ., Σχε¬δί¬α¬σμα πε¬ρὶ μου¬σι¬κῆς ἰ¬δι¬αί¬τε¬ρον ἐκ¬κλη¬σι¬α¬στι¬κῆς, Πα¬ράρ¬τη¬μα Ἐκ¬κλη¬σι¬α¬στι¬κῆς Ἀ¬λη¬θεί¬ας, Τεῦ¬χος Ε’, Ἔ¬τος 1902. Tardo Lorenzo, L’ Antica Melurgia Byzantina, Grottaferrata, 1938. Thibaut ; j .B., Monuments de la notation ekphonétique et hagiopolite de l’ église grecque, St. Petersburg 1913. Χρυ¬σάν¬θου τοῦ ἐκ Μα¬δύ¬των, Θε¬ω¬ρη¬τι¬κὸν Μέ¬γα της Μου¬σι¬κῆς, συν¬τα¬χθὲν μὲν πα¬ρὰ Χρυ¬σάν¬θου ἀρ¬χι¬ε¬πι¬σκό¬που Διρ¬ρα¬χί¬ου τοῦ ἐκ Μα¬δύ¬των, ἐκ¬δο¬θὲν δὲ ὑ¬πὸ Πα¬να¬γι¬ώ-του Γ. Πε¬λο¬πί¬δου Πε¬λο¬πον¬νη¬σί¬ου δι¬ὰ φι¬λο¬τί¬μου συν¬δρο¬μῆς τῶν ὁ¬μο¬γε¬νῶν, ἐν Τερ-γέ¬στῃ, ἐκ τῆς Τυ¬πο¬γρα¬φί¬ας Μι¬χα¬ὴλ Βά¬ις (Michele Weis), 1832. Ψά¬χου Κων¬/¬νου, Ἡ Πα¬ρα¬ση¬μαν¬τι¬κὴ τῆς βυ¬ζαν¬τι¬νῆς μου¬σι¬κῆς, ἤ¬τοι ἱ¬στο¬ρι¬κὴ καὶ τε¬χνι-κὴ ἐ¬πι¬σκό¬πη¬σις τῆς ση¬μει¬ο¬γρα¬φί¬ας τῆς βυ¬ζαν¬τι¬νῆς μου¬σι¬κῆς ἀ¬πὸ τῶν πρώ¬των χρι¬στια¬νι¬κῶν χρό¬νων μέ¬χρι τῶν καθ’ ἠ¬μᾶς, ἔκ¬δο¬σις δευ¬τέ¬ρα ὑ¬πε¬ρηυ¬ξη¬μέ¬νη, με¬τὰ ἐ¬κτε¬νοῦς βι¬ο¬γρα¬φί¬ας καὶ εἰ¬σα¬γω¬γῆς συν¬τα¬χθεί¬σης ὑ¬πὸ τοῦ ἐ¬πι¬με¬λη¬θέν¬τος τὴν ἔκ¬δο¬σιν Γε¬ωρ¬γί¬ου Χα¬τζη¬θε¬ο¬δώ¬ρου κα¬θη¬γη¬τοῦ μου¬σι¬κῆς, Ἐκ¬δό¬σεις Δι¬ό¬νυ¬σος, Ἀ-θῆ¬ναι 1978.
Τελευταία Επικαιροποίηση
11-11-2015