Το πρόβλημα της Ελεύθερης Βούλησης

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΤο πρόβλημα της Ελεύθερης Βούλησης / Free Will
ΚωδικόςΦΙΜ 124
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΦιλοσοφίας και Παιδαγωγικής
Κύκλος / Επίπεδο2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Υπεύθυνος/ηΓεώργιος Ζωγραφίδης
ΚοινόΌχι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600012906

Πρόγραμμα Σπουδών: 2014 Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Φιλοσοφίας

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 29
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
Ιστορία της ΦιλοσοφίαςΚατ' Επιλογήν ΥποχρεωτικάΧειμερινό/Εαρινό-10
Συστηματική ΦιλοσοφίαΕπιλογήςΧειμερινό/Εαρινό-10

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΤο πρόβλημα της Ελεύθερης Βούλησης
Ακαδημαϊκό Έτος2016 – 2017
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600056654
Τύπος Μαθήματος
  • Επιστημονικής Περιοχής
Κατηγορία Μαθήματος
Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Εξέταση)
  • Γαλλικά (Εξέταση)
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Στο πεδίο της φιλοσοφίας και της καθημερινής πράξης το ερώτημα διατυπώνεται απλά: «Είμαι ελεύθερος;» Ελέγχω και πώς ελέγχω τον τρόπο που πράττω, τις αποφάσεις μου, τις ενέργειές μου; Ή ό,τι κάνω είναι καθορισμένο από τη μοίρα, τη λογική αναγκαιότητα, τους θεούς ή κάποια φυσική αιτιοκρατία; Η απάντηση στο ερώτημα δεν μπορεί παρά να συμπεριλάβει τη συζήτηση στα συγγενικά ερωτήματα για τη σχέση ψυχής/νου και σώματος, την έννοια της ελευθερίας (ηθική, πολιτική κ.ά.), την ηθική ευθύνη, την έλλογη πράξη, την εἱμαρμένη και την τύχη, την ελευθερία της σκέψης κ.ά. Στο σεμινάριο, με βάση τα σχετικά κείμενα, (α) θα γίνει εισαγωγή στη σύγχρονη προβληματική για την ελεύθερη βούληση, ως μεταφυσικό ερώτημα και ως θέμα της ηθικής ψυχολογίας, με αναφορές στις εκδοχές του ντετερμινισμού (σκληρού και ήπιου) και στη διαμάχη συμβατοκρατίας και ελευθεροκρατίας. Θα δούμε το αν και πώς μπορεί να τεθεί το ερώτημα για την ελεύθερη βούληση, και εάν έχει νόημα σήμερα η φιλοσοφία να ασχολείται μαζί του ή να το αφήσει στη νευροεπιστήμη. (β) Θα παρακολουθήσουμε την πρώιμη ανάπτυξη της προβληματικής στην αρχαία κλασική φιλοσοφία (Πλάτων, Αριστοτέλης), στην ελληνιστική (Επίκουρος, Επίκτητος) και στην ύστερη (Αλέξανδρος Αφροδισιεύς). Θα εξετάσουμε αν η ελεύθερη βούληση ταυτίζεται με την ελευθερία επιλογής (άρα την ύπαρξη τουλάχιστον δύο εναλλακτικών προοπτικών) ή αφορά περισσότερο το ίδιο το υποκείμενο της πράξης και την ηθική ευθύνη του. (γ) Θα παρακολουθήσουμε την αλλαγή του παραδείγματος που έρχεται με τον χριστιανισμό και διαμορφώνει αυτό που κατανοούμε ως ‘το πρόβλημα της ελεύθερης βούλησης’. Αν, σύμφωνα με καταστατικούς μύθους και αφηγήσεις της δημιουργίας, η ίδια η αυτοσυνειδησία του ανθρώπου, δηλαδή η ιστορία του ξεκινά ή καθορίζεται από αποφασιστικές επιλογές του ανθρώπου, στο νέο χριστιανικό κοσμοείδωλο το κεντρικό ερώτημα είναι πώς μπορεί η ελευθερία του ανθρώπου να συμβιβαστεί με τη θεϊκή πρόγνωση και τον προκαθορισμό (Αυγουστίνος, Δαμασκηνός, Πλήθων). (δ) Τέλος, θα εξετάσουμε δύο σημαντικές νεωτερικές στιγμές του προβλήματος, την υπεράσπιση της ελεύθερης βούλησης από τον Kant και τα επιχειρήματα υπέρ της αιτιοκρατίας του Schopenhauer. Για την παρακολούθηση του μαθήματος είναι υποχρεωτική η εγγραφή στην ηλεκτρονική σελίδα του στο e-learning (https://elearning.auth.gr/course/view.php?id=8945).
Λέξεις Κλειδιά
ελευθερία της βούλησης, αιτιοκρατία, ελευθεροκρατία, ηθική ευθύνη, ελεύθερη επιλογή, μεταφυσική
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Σεμινάρια1204,8
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων602,4
Συγγραφή εργασίας / εργασιών1204,8
Σύνολο30012
Αξιολόγηση Φοιτητών
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εργασία (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Επίλυση Προβλημάτων (Συμπερασματική)
Τελευταία Επικαιροποίηση
07-09-2016