ΛΟΙΠΑ ΠΟΙΗΤΙΚΑ ΕΙΔΗ

Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.

Βασικός στόχος του μαθήματος είναι η κατά το δυνατόν σε βάθος εξοικείωση των φοιτητών με την ποίηση αυτή, κυρίως όσον αφορά την περίπλοκη σχέση της με την προγενέστερη ποιητική παράδοση και το έργο των δυο σημαντικών ομοτέχνων και συγχρόνων του Θεόκριτου, Απολλώνιου και Καλλίμαχου.

Το μάθημα περιλαμβάνει την προσεκτική μελέτη (close reading) μιας επιλογής από τη συλλογή ποιημάτων (Ειδύλλια) που παραδίδεται με το όνομα του Θεόκριτου. Βασικός στόχος του μαθήματος είναι η κατά το δυνατόν σε βάθος εξοικείωση των φοιτητών με την ποίηση αυτή, κυρίως όσον αφορά την περίπλοκη σχέση της με την προγενέστερη ποιητική παράδοση και το έργο των δυο σημαντικών ομοτέχνων και συγχρόνων του Θεόκριτου, Απολλώνιου και Καλλίμαχου. Κύριοι άξονες της συζήτησης θα είναι η λογοτεχνική ανάλυση και η διακειμενικότητα. Έμφαση θα δοθεί στον προσδιορισμό του ποιητικού στίγματος του Θεόκριτου ως κληρονόμου της μακράς και πολυσχιδούς παράδοσης που προαναφέρηθκε αλλά και ως ποιητή με έργο συγχρονισμένο στις σύγχρονες κοινωνικοπολιτικές συχνότητες. Επίσης θα μελετηθεί η σημαντική μεταποιητική διάσταση του Θεοκρίτειου έργου, που σκιαγραφείται μέσω των διαφορετικών, και συχνά πολλαπλών, εγκιβωτιζόμενων και αλληλοαπηχούμενων, ποιητικών φωνών. Σύμφωνα με την επικρατέστερη τρέχουσα άποψη για την ποίηση του Θεόκριτου, ο ποιητής στα λεγόμενα βουκολικά Ειδύλλια παρουσιάζει ένα δικό του μυθοπλαστικό σύμπαν. Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο την παρουσίαση και εξύμνηση της βουκολικής παράδοσης και βασικών μοτιβων της, όπως το κάλλος της φύσης και η συμμετοχή της στα προβλήματα των ανθρώπων, ο (ατυχής) έρωτας, και η μουσική/ποιητική δεξιότητα, αλλά ουσιαστικά και τη δημιουργία της ίδιας της βουκολικής παράδοσης και των μυθικών ιδρυτών/ηρώων της, όπως ο Δάφνις. Είναι εύλογο ότι ο Θεόκριτος, όπως οι περισσότεροι ποιητές, κυρίως οι αρχαίοι Έλληνες, δεν επινόησε το ποιητικό του σύμπαν εκ του μηδενός αλλά οφείλει πολλά, εκτός από τη λεγόμενη υψηλή ποίηση, σε λαϊκές ή λαϊκότροπες παραδόσεις, συμπεριλαμβανομένων τοπικών Σικελικών, και ενδεχομένως άλλων, ειδών. Δυστυχώς η απώλεια αυτών των έργων και αξιόπιστων πληροφοριών για την έκταση και τις μορφές των σχετικών παραδόσεων καθιστά την ανίχνευση των οφειλών του Θεόκριτου πρακτικά αδύνατη, πέρα από τη διαπίστωση κάποιων γενικών ειδολογικών ή θεματικών συγγενειών. Υπ’ αυτό το πρίσμα η σύγχρονη λογοτεχνική κριτική και γενικότερα το σύγχρονο κοινό δεν είναι σε θέση παρά να αντιμετωπίσει το έργο του Θεόκριτου ως την αρχή και πηγή μιας μακράς παράδοσης με πολλές μεταλλάξεις, κυρίως της λεγόμενης ποιμενικής. Η πολύπλευρη αυτή παράδοση, που εκτείνεται χρονικά μέχρι τουλάχιστον τον 19ο αιώνα μ.Χ., καλλιεργήθηκε σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές γλώσσες από σημαντικούς ποιητές, όπως οι Βίων και Μόσχος, Λόγγος, Βεργίλιος, οι αναγεννησιακοί, και οι Percy Shelley και Matthew Arnold. Από την άποψη του χαρακτήρα της ως, για τους σύγχρονους, ιδρυτικής αλλά στην πραγματικότητα μέρους μιας μακράς και ποικίλης παράδοσης, η ποίηση του Θεόκριτου μπορεί να συγκριθεί με τα ομηρικά έπη, με τα οποία μοιράζεται στο μεγαλύτερο μέρος της ένα πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό, τη χρήση του δακτυλικού εξάμετρου και μέρους του γλωσσικού ιδιώματος. Η γοητεία της ποίησης του Θεόκριτου ενισχύεται από τη διάχυτη και σεσοφισμένη ειρωνεία αλλά και τη μεγάλη, και συχνά δύσκολα διαχειρίσιμη, ειδολογική, θεματική, διαλεκτική, και μετρική ποικιλία της συλλογής

18-01-2017