ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ I

Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού

Η μεθοδολογία του δικαίου ως θεμελίωση των νομικών κρίσεων αποτελεί κατά κάποιον τρόπο τη ραχοκοκαλιά της νομικής επιστήμης. Η διδασκαλία του μαθήματος αυτού σε μεταπτυχιακό επίπεδο αποβλέπει στο να εμβαθύνουν συστηματικά οι φοιτητές στις κύριες συντεταγμένες του ζητήματος πώς δέον να σκεπτόμαστε νομικά με αξιώσεις τόσο τεχνικής νομικής ακρίβειας όσο και αξιακής ορθότητας. Σε τελική ανάλυση το εγχείρημα αυτό αξιώνει κάποια δεσμευτική αναφορά σε αρχές δικαιοσύνης, όπως η ελευθερία, η ισότητα και η αλληλεγγύη μεταξύ των κοινωνών ως προς τη διάπλαση έννομης τάξης, δημοκρατικής κοινωνίας και αξιοβίωτου φυσικού περιβάλλοντος, όπου να αξίζει να ζει κανείς. Επειδή το μάθημα αυτό καταπιάνεται με τους όρους για τη θεμελίωση των νομικών κρίσεων, είναι πρόδηλο το τεράστιο πρακτικό ενδιαφέρον του μαθήματος για όλους τους επί μέρους κλάδους της νομικής επιστήμης. Άρα για όλους τους φοιτητές και τις φοιτήτριες, ανεξαρτήτως μελλοντικής ειδικότητας.

Η συστηματική εμβάθυνση στη μέθοδο της νομικής επιστήμης, που επιδιώκει το παρόν μάθημα, εκτυλίσσεται στις ακόλουθες κατευθύνσεις: Κατ’ αρχάς επιδιώκεται να γίνει αντιληπτό με ποιον γνώμονα μπορούμε να αποτιμούμε το βαθμό ορθότητας των νομικών κρίσεων γύρω από τους εφαρμοστέους κανόνες, αλλά και την ορθότητα των ίδιων των κανόνων. Σε τελική ανάλυση το εγχείρημα αυτό αξιώνει κάποια δεσμευτική αναφορά σε αρχές δικαιοσύνης, όπως η ελευθερία, η ισότητα και η αλληλεγγύη μεταξύ των κοινωνών ως προς τη διάπλαση έννομης τάξης, δημοκρατικής κοινωνίας και αξιοβίωτου φυσικού περιβάλλοντος, όπου να αξίζει να ζει κανείς. Δύο ακόμη μείζονα προκαταρκτικά ζητήμα ανατέμνονται, προτού η διδασκαλία εισέλθει στον θεματικό κύκλο της ερμηνείας του δικαίου. Το πρώτο εξετάζει κρίσιμες όψεις της νομικής γλώσσας. Ενώ το δεύτερο τη συγκρότηση δικανικού συλλογισμού, με έμφαση στο πρόβλημα της υπαγωγής ατομικής περίπτωσης σε εφαρμοστέο κανόνα δικαίου. Ακολούθως αναπτύσσονται με συστηματική αλληλουχία βασικά στοιχεία μιας θεωρήσεως σχετικά με το πώς μπορούμε να θεμελιώνουμε νομικές κρίσεις με ορθολογικό τρόπο, με αλλεπάλληλα πρακτικά παραδείγματα από την ελληνική νομοθεσία και τη νομολογία. Τούτο βεβαίως απαιτεί ερμηνεία των εκάστοτε εφαρμοστέων κανόνων δικαίου, ώστε στη μείζονα σκέψη του νομικού συλλογισμού να διατυπωθεί μια αναπτυγμένη νομική κρίση, η οποία να καταλαμβάνει τη νομική ιδιομορφία της εκάστοτε κρινόμενης βιοτικής σχέσης και κάθε άλλης, παρόμοιας με αυτήν. Η εξοικείωση με τις μεθόδους ερμηνείας του δικαίου συνιστά κεφαλαιώδες στοιχείο στη νομική μόρφωση οποιουδήποτε νομικού.

νομική μέθοδος, ερμηνεία, νομική κρίση, βούληση του νομοθέτη, νομική γλώσσα, τελολογική ερμηνεία, πραγματολογία, κενά δικαίου, αντινομίες

30-11-2015