ΟΙΚΟΝ.ΙΣΤΟΡ.ΕΛΛΑΔΑΣ

Γενικού Υποβάθρου

Σκοπός του μαθήματος: Η ελληνική οικονομική ιστορία διδάσκεται σαν απαραίτητο εργαλείο για την κατανόηση της σημερινής οικονομικής πραγματικότητας της χώρας. Η ανάλυση του παρελθόντος έχει ιδιαίτερη αξία διότι μας βοηθάει, όχι απλά να συμπληρώσουμε τις γνώσεις μας για την ιστορική πορεία της ελληνικής οικονομίας, αλλά να ερμηνεύσουμε τα σύγχρονα οικονομικά φαινόμενα και να είμαστε σε θέση να διατυπώσουμε ρεαλιστικές λύσεις σε σημαντικά οικονομικά προβλήματα. Ι. Περιεχόμενο μαθημάτων: Ενότητα Α: Η εισαγωγική ενότητα είναι αφιερωμένη στον εντοπισμό των σημείων εκείνων, όπου τα σύγχρονα οικονομικά προβλήματα της Ελλάδας προσδιορίζονται από τις ιστορικές συνθήκες κι όπου η ανάλυση των συνθηκών αυτών μας βοηθάει στην κατανόηση των παρόντων προβλημάτων.  Εισαγωγή στη μελέτη της νεοελληνικής ιστορίας.  Εντοπισμός των ιστορικών φαινομένων και περιόδων που έπαιξαν διαμορφωτικό ρόλο στην φυσιογνωμία της νεοελληνικής οικονομίας. Βασική βιβλιογραφία:  Ασδραχας Α., Ζητήματα Ιστορίας, εκδ. Θεμέλιο. Ενότητα Β: Στη θεματολογία της σύγχρονης ελληνικής οικονομικής ιστορίας κυριαρχεί το ζήτημα του κράτους. Έτσι η ενότητα αυτή είναι επικεντρωμένη στα προβλήματα της πολιτικής εξουσίας και της σχέσης της με την οικονομία.  Κράτος και κοινωνία στην Ελλάδα του 19ου αιώνα.  Κράτος και οικονομία στην Ελλάδα του 19ου αιώνα. Βασική βιβλιογραφία:  Βεργόπουλος Κ. Κράτος και οικονομική πολιτική στον 19ο αιώνα,. Εκδόσεις Εξάντας  Κονδύλης Π., Η παρακμή του αστικού πολιτισμού, εκδόσεις Θεμέλιο, 1991.  Τσουκαλάς Κ. Το πρόβλημα της πολίτικης πελατείας στην Ελλάδα του 19ου αιώνα , μελέτη που περιλαμβάνεται στον συλλογικό έργο << Κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα>>, εισαγωγή επιμέλεια Γ. Κοντογιώργης, εκδ. Εξάντας. Ενότητα Γ: Στην ενότητα αυτή εξετάζονται τα βασικά διαμορφωτικά γεγονότα της ελληνικής οικονομίας στη διάρκεια του μεσοπολέμου.  Η αγροτική μεταρρύθμιση του 1917 και το αγροτικό ζήτημα  Η επίδραση της κρίσης του 1929-32 στην ελληνική οικονομία. Βασική βιβλιογραφία:  Βεργόπουλος Κ., << Το Αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα>>. Εκδόσεις Εξάντας.  Βεργόπουλος Κ., <<Εθνισμός και οικονομική ανάπτυξη>>, Εκδόσεις Εξάντας  Σακελλαρόπουλος Θ., Θεσμικός Μετασχηματισμός και Οικονομική Ανάπτυξη, εκδ. Διόνικος, Αθήνα 2006. Ενότητα Δ: Η τελευταία αυτή ενότητα αφιερώνεται στην ανάλυση της οικονομικής και κοινωνικής δομής της μεταπολεμικής Ελλάδας. Βασική βιβλιογραφία:  << Η Ελλάδα σε εξέλιξη>>, συλλογικό έργο, Εκδόσεις Εξάντας. ΙΙ. Διδακτικό σύγγραμμα Mark Mazower, Η Έλλαδα και η οικονομική κρίση του μεσοπολέμου εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2009. ΙΙΙ. Ενδεικτική βιβλιογραφία: . 1. Ασδραχάς Σπ., Η οικονομική δομή των Βαλκανικών χωρών (15ος-19ος αιώνας) εκδ. Μέλισσα, 1979. 2. Ασρδαχάς Σπ. Ζητήματα Ιστορίας, Θεμέλιο, 1984. 3. Βεργόπουλος Κ., Εθνισμός και οικονομική ανάπτυξη, εκδ. Εξάντας, Αθήνα 1978. 4. Βεργόπουλος Κ., Το αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα, εκδ. Εξάντας, Αθήνα 1975. 5. Βεργόπουλος Κ., Κράτος και οικονομική πολιτική στον 19ο αιώνα, εκδ. Εξάντας, Αθήνα 1978 6. Δανιηλίδης Δ., Η νεοελληνική κοινωνία και οικονομία, Νέα Σύνορα. 7. Δερτιλής Δ., Κοινωνικός μετασχηματισμός και στρατιωτική επέμβαση 1880-1902, εκδ. Εξάντας, Αθήνα 1977. 8. Δερτιλής Γ., Το ζήτημα των τραπεζών ( 1871-1873), Μορφωτικό ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, Αθήνα 1980. 9. <<Ελληνισμός και Ελληνικότητα>>, Επιμέλεια του Τσαούση Δ.Γ., σειρά Ελληνική Κοινωνία. 10. <<Όψεις της Ελληνικής Κοινωνίας του 19ου αιώνα>>, Επιμέλεια του Δ.Γ. Τσαούση, σειρά ελληνική κοινωνία 2, εκδ. βιβλιοπωλείου της <<Εστίας>> 11. Θωμαδάκης Στ. Πίστη και εκχρηματισμός της οικονομίας-Προεξοφλητικός δανεισμός και Εθνική Τράπεζα (1860-1900), εκδ. Εθνική Τράπεζα 1981. 12. Κολίοπουλος Γ. Ληστές- Η κεντρική Ελλάδα στα μέσα του 19ου αιώνα, εκδ. Ερμής, Αθήνα 1979. 13. Μουζέλης Ν., Νεοελληνική κοινωνία- όψεις υπανάπτυξης, εκδ. Εξάντας, Αθήνα 1978. 14. Παναγιωτόπουλος Β., Η βιομηχανική ανάπτυξη στα Βαλκάνια κατά τον 19ο αιώνα, εκδ. Θεμέλιο. 15. Σβορώνος Ν., Επισκόπηση της νεοελληνικής ιστορίας,Θεμέλιο,1976 16. Σακελλαρόπουλος Θ., Θεσμικός Μετασχηματισμός και Οικονομική Ανάπτυξη, εκδ. Διόνικος, 2006 17. Σακελλαρόπουλος Θ., Κείμενα Οικονομικής και Κοινωνικής Ιστορίας, εκδόσεις Διόνικος,2003 18. Τσουκαλάς Κ., Εξάρτηση και αναπαραγωγή, Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών μηχανισμών στην Ελλάδα (1830-1922), εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1977 19. Τσουκαλάς Κ., Κοινωνική ανάπτυξη και κράτος- Η συγκρότηση του δημοσίου χώρου στην Ελλάδα, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1981. 20. Παπαγιαννάκης Λ., Οι Ελληνικοί σιδηρόδρομοί (1882-1910)-Γεωπολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις, Μορφωτικό ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, Αθήνα 1982. 21. Επιθεώρηση: Τα ιστορικά, Περιοδική έκδοση ιστορικών σπουδών, εκδ. Μέλισσα ΙV. Θέματα εργασιών: Οι εργασίες γίνονται από ομάδες 2-5 ατόμων και δηλώνονται κατά τις πρώτες 2 βδομάδες του εξαμήνου. Πρέπει να εκπονηθούν σε διάστημα 30 ημερών και να υποβληθούν προς διόρθωση και συζήτηση στην υπεύθυνη του μαθήματος. Έχουν πριμοδοτικό και όχι απαλλακτικό χαραχτήρα και ο στόχος τους είναι η εξοικείωση με τη έρευνα και τη συγγραφή ενός επιστημονικού θέματος. Η έρευνα και η συγγραφή φοιτητικής εργασίας, άρθρου, διπλωματικής κλπ. απαιτεί τη γνώση ορισμένων κανόνων. Τους κανόνες, αυτούς μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να τους αντλήσουν από την ακόλουθη εργογραφία:  Μαντζάρης Γ. << Επιστημονική Έρευνα. Συγγραγή-Διαμόρφωση-Παρουσίαση Επιστημονικών Εργασιών>>  Howard K. and Sharp J.A., Η επιστημονική μελέτη. Οδηγός σχεδιασμού και διαχείρισης πανεπιστημιακών ερευνητικών εργασιών, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2001.  Θεοφιλίδης Χ., Η συγγραφή επιστημονικής εργασίας, εκδ. Γ. Δαρδανός, Αθήνα 2002.  Τσαούσης Δ.Γ., Εισαγωγή στις πανεπιστημιακές σπουδές. Σύντομος οδηγός του πρωτοετή φοιτητή, εκδ. Gutenberg, Aθήνα 2002. Προτεινόμενα Θέματα: • Η πορεία του Δημοσίου Χρέους της ελληνικής οικονομίας • Η ιστορία του χρηματιστηρίου Αθηνών και οι κρίσεις του από την ίδρυση του (1876) ως σήμερα. • Η εξέλιξη της δομής της παραγωγής και της απασχόλησης στη μεταπολεμική Ελλάδα. • Το παροικιακό κεφάλαιο και η σχέση του με την Ελλάδα. • Αναζήτηση των μηχανισμών που συντελούν στην ενδυνάμωση του μεταπρατικού χαραχτήρα της ελληνικής οικονομίας εις βάρος της βιομηχανικής συσσώρευσης. • Η διαχρονική εξέλιξη των μονοπωλίων στην ελληνική οικονομία. • Το ελληνικό μεταναστευτικό κύμα κατά τον 19ο και 20ο αιώνα και οι επιδράσεις του στην οικονομική και κοινωνική δομή της χώρας. • Η επίδραση των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών του Μεσοπολέμου στην τέχνη και στη λογοτεχνία. • Ο ρόλος του Ξένου Κεφαλαίου στην εξέλιξης της μεταπολεμικής οικονομίας. • Η συμβουλή της Αμερικάνικης Γεωργικής Σχολής της Θεσσαλονίκης στην αγροτική ανάπτυξη. • Παρουσίαση του βιβλίου του M.Mazower, Θεσσαλονίκη Πόλη των φαντασμάτων, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2006.- V. Εξεταστική διαδικασία Στο τέλος των παραδόσεων καθιερώνεται τελική απαλλακτική πρόοδος αποκλειστικά για όσους φοιτητές και φοιτήτριες είχαν τακτική και ενεργητική συμμετοχή στο μάθημα καθώς και στην εκπόνηση και παρουσίαση των εργασιών. Οι υπόλοιποι προσέρχονται κανονικά στις προγραμματισμένες εξετάσεις.

29-12-2013