Σπινόζα, "De Deo" (Ηθική Ι)

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΣπινόζα, "De Deo" (Ηθική Ι) / Spinoza "De Deo" (Ethics I)
ΚωδικόςΦΣΜ 112
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΦιλοσοφίας και Παιδαγωγικής
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό, 2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Υπεύθυνος/ηΔημήτριος Αθανασάκης
ΚοινόΌχι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600000069

Πρόγραμμα Σπουδών: 2014 Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Φιλοσοφίας

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 11
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
Ιστορία της ΦιλοσοφίαςΕπιλογήςΧειμερινό/Εαρινό-10
Συστηματική ΦιλοσοφίαΚατ' Επιλογήν ΥποχρεωτικάΧειμερινό/Εαρινό-10

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΣπινόζα, "De Deo" (Ηθική Ι)
Ακαδημαϊκό Έτος2018 – 2019
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Class ID
600123715
Τύπος Μαθήματος 2016-2020
  • Επιστημονικής Περιοχής
Τύπος Μαθήματος 2011-2015
Εμβάθυνσης / Εμπέδωσης Γνώσεων
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Εξέταση)
  • Γαλλικά (Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση: - να κατανοούν τις βασικές έννοιες και το περιεχόμενο του πρώτου μέρους της «Ηθικής» του Σπινόζα. - να αναγνωρίζουν/εντοπίζουν την πρωτοτυπία της σπινοζικής μεταφυσικής σε σχέση με τα άλλα φιλοσοφικά συστήματα του κλασικού ορθολογισμού (Καρτέσιος, Λάιμπνιτς). - να εμβαθύνουν στην έρευνα επιμέρους πτυχών της σπινοζικής οντολογίας με την κατάλληλη μεθοδολογία. - να αξιοποιούν μαθησιακά και ερευνητικά τη σχετική ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Ο αναγνώστης του πρώτου μέρους της Ηθικής του Σπινόζα (το οποίο, όπως έχει εύστοχα επισημανθεί, θα πρέπει κανείς να διαβάσει πρώτα πολλές φορές απλώς και μόνο για να μπορέσει να πει ότι το διάβασε), έρχεται ευθύς εξαρχής αντιμέτωπος με τρία τουλάχιστον αλληλένδετα προβλήματα: 1ον, το πρόβλημα της γεωμετρικής μορφής: τι σημαίνει για τη φιλοσοφία το γεγονός ότι, για να συλλάβει το πραγματικό με πληρότητα, δηλαδή από τη σκοπιά της εσωτερικής διαδικασίας παραγωγής του, οφείλει, σύμφωνα με τον Σπινόζα, να αναπτυχθεί η ίδια more geometrico; 2ον, το πρόβλημα του περιεχομένου: τι σημαίνει για τη φιλοσοφία το γεγονός ότι το σύνολο του πραγματικού, του οποίου την έλλογη κατανόηση επιχειρεί να προσφέρει το «De Deo», δεν είναι ούτε «Υποκείμενο» (Cogitatio) ούτε «Αντικείμενο» (Extensio) αλλά «Υπόσταση» (Substantia), δηλαδή πηγή κάθε αληθούς, αναγκαίου και αιτιώδους προσδιορισμού τόσο για την ίδια (causa sui) όσο και για τα πράγματα (ιδέες και σώματα) που εξαρτώνται λογικά και οντολογικά από αυτήν (causa omnium rerum); 3ον, το πρόβλημα της σύνθεσης μορφής και περιεχομένου στο εσωτερικό μιας οντο-γεωμετρίας, δηλαδή ενός ριζικού ορθολογισμού στον οποίο υπογραμμίζεται επανειλημμένα η αναγκαιότητα μιας διαδικασίας παραγωγής: τι σημαίνει για τη φιλοσοφία το γεγονός ότι, καθώς «τα πράγματα δεν θα μπορούσαν να παραχθούν από τον Θεό με κανέναν άλλο τρόπο και με καμιά άλλη τάξη, από τον τρόπο και την τάξη με τα οποία παράχθηκαν» (Ηθική Ι, Πρότ. 33), η μόνη αληθινή οντολογική διάκριση είναι εκείνη μεταξύ αναγκαίων και αδύνατων πραγμάτων (με το τυχαίο ή το δυνατό να δηλώνουν όχι ενδιάμεσες οντολογικές καταστάσεις, αλλά μόνο μία «ατέλεια της γνώσης μας»); Στο μάθημα επιχειρείται αφενός η διατύπωση επαρκών απαντήσεων στα παραπάνω ερωτήματα μέσω της συστηματικής ανάγνωσης και εξήγησης του κειμένου του «De Deo» (σε αντιδιαστολή, όπου απαιτείται, με άλλα θεμελιώδη κείμενα της φιλοσοφικής Νεωτερικότητας), και αφετέρου η ανάδειξη της σπουδαιότητας και της σημασίας του «De Deo» για το σύνολο της Νεότερης Φιλοσοφίας.
Λέξεις Κλειδιά
Σπινόζα, Μεταφυσική, Οντο-γεωμετρία, Θεός, Υπόσταση, Κατηγόρημα, Τροπική πραγματικότητα, Αιτιότητα, Αναγκαιότητα, Ουσία, Δύναμη
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Πολυμεσικό υλικό
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις1757
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων753
Συγγραφή εργασίας / εργασιών
Εξετάσεις
Σύνολο25010
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Γραπτές εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου. Προαιρετική γραπτή εργασία και παρουσίαση στη διάρκεια του εξαμήνου.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Α. Ελληνόγλωσση Αθανασάκης Δ., «Spinoza: Ζητήματα Οντο-γεωμετρίας», στο: Μ. Μουζάλα (επιμ.), Θέματα Οντολογίας - Μεταφυσικής, Φιλοσοφίας των Μαθηματικών και Λογικής, Αθήνα, Gutenberg, 2018, σελ. 173-199. Deleuze G., Ο Σπινόζα και το πρόβλημα της έκφρασης, μτφρ. Φ. Σιατίτσας, επιστ. επιμ. Α. Στυλιανού, Αθήνα, Κριτική, 2002. Moreau P.-F., Ο Σπινόζα και ο σπινοζισμός, μτφρ. Φ. Σιατίτσας, επιστ. επιμ. Δ. Αθανασάκης, Αθήνα, Σιδέρης, 2016. Β. Ξενόγλωσση Athanasakis D., Raison et désir dans la philosophie de Spinoza, δ.δ. στην Ecole Normale Supérieure de Lyon, Lille, A.N.R.T., 2010. Audié F., Spinoza et les mathématiques, préf. de P.-F. Moreau, Paris, Presses de l’Université Paris-Sorbonne, 2005. Curley E. M., Spinoza’s Metaphysics. An Essay in Interpretation, Cambridge, Mass., Harvard University Press, 1969. Gueroult M., Spinoza I - Dieu (Éthique, I), Hildesheim, Olms, 1968. Hampe M., Renz U., Schnepf R. (eds), Spinoza’s Ethics. A Collective Commentary, Leiden, Brill, 2011. Jaquet C., Sub specie aeternitatis. Études des concepts de temps, durée et éternité chez Spinoza, préf. d’A. Matheron, Paris, Kimé, 1997 (επανέκδ.: Garnier, 2016). Macherey P., Introduction à l’Éthique de Spinoza. La première partie: la nature des choses, Paris, Presses Universitaires de France, 1998. Moreau P.-F., Spinoza. L’expérience et l’éternité, Paris, Presses Universitaires de France, 1994. Moreau P.-F., Ramond C. (dir.), Lectures de Spinoza, Paris, Ellipses, 2006. Nadler S., Spinoza’s Ethics. An Introduction, Cambridge - New York, Cambridge University Press, 2006. Prelorentzos I., La durée chez Spinoza, δ.δ. στο Πανεπιστήμιο Paris IV-Sorbonne, Lille, ANRT, 1992. Steenbakkers P., Spinoza’s Ethica from Manuscript to Print: Studies on Texts, Form and Related Topics, Assen, Van Gorcum, 1994. Yovel Y. (ed.), God and Nature: Spinoza’s Metaphysics, Leiden, Brill, 1991.
Τελευταία Επικαιροποίηση
18-07-2018