Η μεταφυσική του Ντεκάρτ

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΗ μεταφυσική του Ντεκάρτ / The Metaphysics of Descartes
ΚωδικόςΦΣΜ 130
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΦιλοσοφίας και Παιδαγωγικής
Κύκλος / Επίπεδο2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Υπεύθυνος/ηΔημήτριος Αθανασάκης
ΚοινόΌχι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600018285

Πρόγραμμα Σπουδών: 2014 Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Φιλοσοφίας

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 1
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
Ιστορία της ΦιλοσοφίαςΕπιλογήςΧειμερινό/Εαρινό-10
Συστηματική ΦιλοσοφίαΚατ' Επιλογήν ΥποχρεωτικάΧειμερινό/Εαρινό-10

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΗ μεταφυσική του Ντεκάρτ
Ακαδημαϊκό Έτος2019 – 2020
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600153688
Τύπος Μαθήματος
  • Επιστημονικής Περιοχής
Κατηγορία Μαθήματος
Εμβάθυνσης / Εμπέδωσης Γνώσεων
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
  • Αγγλικά (Εξέταση)
  • Γαλλικά (Εξέταση)
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση να κατανοούν και να ερμηνεύουν τις θεμελιώδεις έννοιες και θέσεις της καρτεσιανής μεταφυσικής.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σχεδιασμός και διαχείριση έργων
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα αποτελεί, στο πρώτο μέρος του, μία συστηματική παρουσίαση των βασικών εννοιών της καρτεσιανής μεταφυσικής. Ειδικότερα, μελετάται αρχικά η συνοπτική έκθεση των «θεμελίων της μεταφυσικής» στο 4ο μέρος του Λόγου περί της μεθόδου (1637), στη συνέχεια η πλήρης ανάπτυξη της μεταφυσικής αυτής «σύμφωνα με την αναλυτική οδό» στους Στοχασμούς περί της πρώτης φιλοσοφίας (1641) και, τέλος, η σύντομη «συνθετική» ή «γεωμετρική» έκθεσή της, με την οποία ολοκληρώνεται η απάντηση του Ντεκάρτ στις αντιρρήσεις επί του περιεχομένου των Στοχασμών περί της πρώτης φιλοσοφίας, που διατύπωσε ο Μερσέν. Η γεωμετρική αυτή Σύνοψη θα οδηγήσει τον Ντεκάρτ σε μία περαιτέρω θεωρητική εμβάθυνση της μεταφυσικής του, οι καρποί της οποίας είναι ορατοί στο πρώτο μέρος των Αρχών της φιλοσοφίας: «Περί των αρχών της ανθρώπινης γνώσης» (1644). Στο δεύτερο μέρος του μαθήματος παρουσιάζονται και αξιολογούνται κριτικά ορισμένες από τις σημαντικότερες ερμηνείες της καρτεσιανής μεταφυσικής στον 20ό αιώνα, καθώς και οι εξαιρετικά γόνιμες θεωρητικές διαμάχες που εκδηλώθηκαν με αφορμή τις ερμηνείες αυτές (Alquié/Gueroult, Foucault/Derrida). Κατά την προετοιμασία και διδασκαλία του μαθήματος λαμβάνεται υπόψη η νέα κριτική έκδοση των απάντων του Ντεκάρτ (Œuvres complètes, τ. 4-1 & 2: Méditations métaphysiques. Objections et réponses, Παρίσι, Gallimard, 2018, 1307 σ.), στην οποία αξιοποιούνται τα αποτελέσματα της σύγχρονης διεθνούς έρευνας πάνω στην καρτεσιανή φιλοσοφία. Λαμβάνεται επίσης υπόψη ο πρόσφατος λεπτομερής σχολιασμός των Μεταφυσικών Στοχασμών και των Αντιρρήσεων και Απαντήσεων, από τους πλέον αναγνωρισμένους και καταξιωμένους Γάλλους ειδικούς στη φιλοσοφία του Ντεκάρτ (D. Kambouchner, J.-L. Marion, κ.ά.): D. Arbib (επιμ.), Les Méditations métaphysiques. Objections et réponses de Descartes. Un commentaire, Παρίσι, Vrin, 2019, 428 σ.
Λέξεις Κλειδιά
Ντεκάρτ, μεταφυσική, πρώτη φιλοσοφία, αμφιβολία, βεβαιότητα, Cogito, νόηση, βούληση, αλήθεια, πλάνη, ψυχή, σώμα
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Πολυμεσικό υλικό
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
Επικοινωνία μέσω διαδικτύου/Ανάρτηση ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού στο E-Learning του μαθήματος.
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις1757
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων401,6
Συγγραφή εργασίας / εργασιών351,4
Σύνολο25010
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Εκπόνηση γραπτής εργασίας-Προφορική παρουσίαση των αποτελεσμάτων της ερευνητικής εργασίας στο μάθημα-Τελική γραπτή εξέταση.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Ι. ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Œuvres de Descartes, publiées par Ch. Adam et P. Tannery, Tomes VII & IX, Paris, Vrin, 1996 (1ère éd., Cerf, 1897-1909, réédition Vrin - C.N.R.S., 1964-1974), 11 vol. Œuvres philosophiques, textes établis, présentés et annotés par F. Alquié, Paris, Bordas, 1988-1992, 3 t. Œuvres complètes, sous la direction de J.-M. Beyssade et D. Kambouchner, Paris, Gallimard, 2013-2018 (6 vol. parus). Méditations métaphysiques. Objections et Réponses suivies de quatre Lettres, chronologie, présentation et bibliographie de J.-M. Beyssade et M. Beyssade, Paris, Garnier-Flammarion, 1979. Méditations métaphysiques: Meditationes de prima philosophia. Texte latin accompagné de la traduction du duc de Luynes / Méditations de philosophie première, présentation et traduction de M. Beyssade, Paris, Librairie Générale Française, 1990. ΙΙ. ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ «Cogito 75»: René Descartes, Méditations métaphysiques. Tableau alphabétique des formes lexicales. Tableau fréquentiel. Concordances. Tableaux de co-occurrences, Ouvrage publié avec le concours du C.N.R.S., Paris, Vrin, 1976 (coll. «Philosophie et informatique», vol. 4). Gilson E., Index Scolastico-Cartésien, Paris, Alcan, 1913 ; 2e éd. revue et augmentée, Paris, Vrin, 1979. Janowski Z., Index augustino-cartésien. Textes et commentaire, Paris, Vrin, 2000. Marion J.-L., Massonie J.-Ph., Monat P., Ucciani L., Index des Meditationes de prima Philosophia de R. Descartes, Annales Littéraires de l’Université de Franche-Comté, 1996. ΙΙΙ. ΜΕΛΕΤΕΣ Alquié F., La découverte métaphysique de l’homme chez Descartes, Paris, Presses Universitaires de France, 1950; 6e éd., 2000. Arbib D., Descartes, La métaphysique et l’infini, Paris, Presses Universitaires de France, 2017. ― (dir.), Les Méditations métaphysiques. Objections et réponses de Descartes. Un commentaire, Paris, Vrin, 2019. Beyssade J.-M., La philosophie première de Descartes. Le temps et la cohérence de la métaphysique, Paris, Flammarion, 1979. ―, Études sur Descartes. L’histoire d’un esprit, Paris, Seuil, 2001. Beyssade J.-M., Marion J.-L. (dir.), Descartes. Objecter et répondre, Paris, Presses Universitaires de France, 1994. Bourgeois B., Havet J. (éd.), L’esprit cartésien, Paris, Vrin, 2000. Buzon F. de, La Science cartésienne et son objet. Mathesis et phénomène, Paris, Champion, 2013 (coll. «Champion Essais»). Devillairs L., Descartes et la connaissance de Dieu, Paris, Vrin, 2004. Dubouclez O., Descartes et la voie de l’analyse, Paris, Presses Universitaires de France, 2013. Fichant M., Marion J.-L. (dir.), Descartes en Kant, Paris, Presses Universitaires de France, 2006. Garber D., Descartes’ Metaphysical Physics, Chicago and London, The University of Chicago Press, 1992. ―, Descartes embodied: reading Cartesian philosophy through Cartesian Science, Cambridge, UK, Cambridge University Press, 2001. Gilson E., Études sur le rôle de la pensée médiévale dans la formation du système cartésien, Paris, Vrin, 1930; 5e éd., 1984. Gouhier H., La pensée métaphysique de Descartes, Paris, Vrin, 1999. Gress T. (dir.), Cheminer avec Descartes: concevoir, raisonner, comprendre, admirer et sentir, Paris, Garnier, 2018. Gueroult M., Descartes selon l’ordre des raisons, Paris, Aubier, 1968, 2 volumes. 1. L’âme et Dieu. 2. L’âme et le corps. Kambouchner D., Les Méditations métaphysiques de Descartes I: Introduction générale, Première Méditation, Paris, Presses Universitaires de France, 2005. Kambouchner D., Cassan E., Buzon F. de (dir.), Lectures de Descartes, Paris, Ellipses, 2015. Kolesnik-Antoine D., L’homme cartésien. La «force qu’a l’âme de mouvoir le corps»: Descartes, Malebranche, Rennes, Presses Universitaires de Rennes, 2009. ― (éd.), Qu’est-ce qu’être cartésien?, préface de Denis Kambouchner, Lyon, ENS Éditions, 2013 (coll. «La Croisée des chemins»). Laporte J., Le rationalisme de Descartes, Paris, Presses Universitaires de France, 1945; 4e éd., 2000. Macherey P., Querelles cartésiennes, Villeneuve d’Ascq, Presses Universitaires du Septentrion, 2014. Marion J.-L., Sur le prisme métaphysique de Descartes. Constitution et limites de l’onto-théo-logie dans la pensée cartésienne, Paris, Presses Universitaires de France, 1986. ―, Sur la théologie blanche de Descartes. Analogie, création des vérités éternelles et fondement, éd. corrigée et completée, Paris, Presses Universitaires de France, 1991. ―, Questions cartésiennes. Méthode et métaphysique, Paris, Presses Universitaires de France, 1991. ―, Questions cartésiennes II. Sur l’ego et sur Dieu, Paris, Presses Universitaires de France, 1996. Moreau D., La philosophie de Descartes, Paris, Vrin, 2016. Prete A. Del., Carbone R. (dir.), Chemins du cartésianisme, Paris, Garnier, 2017. Rabouin D., Mathesis Universalis. L’idée de «mathématique universelle» d’Aristote à Descartes, Paris, Presses Universitaires de France, 2009. Rodis-Lewis G., L’Œuvre de Descartes, Paris, Vrin, 1971, 2 vol. ―, Le développement de la pensée de Descartes, Paris, Vrin, 1997. Robinet A., Descartes: la lumière naturelle. Intuition, disposition, complexion, Paris, Vrin, 1999. Vieillard-Baron J.-L. (dir.), Autour de Descartes. Le dualisme de l’âme et du corps, Paris, Vrin, 1991. Vuillemin J., Mathématiques et métaphysique chez Descartes, Paris, Presses Universitaires de France, 1960; 2e éd., 1987. Weber D. (éd.), Hobbes, Descartes et la métaphysique, Paris, Vrin, 2005.
Τελευταία Επικαιροποίηση
13-04-2020