Παραδοσιακή και κριτική θεωρία

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΠαραδοσιακή και κριτική θεωρία / Traditional and Critical Theory
ΚωδικόςΦ447
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΦιλοσοφίας και Παιδαγωγικής
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
Υπεύθυνος/ηΚωνσταντίνος Καβουλάκος
ΚοινόΌχι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600019658

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής (2011-σήμερα)

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 88
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚορμόςΕπιλογήςΧειμερινό/Εαρινό-6
ΦιλοσοφίαΥποχρ. Κατ΄ Επιλογήν ΚατεύθυνσηςΧειμερινό/Εαρινό-6
ΠαιδαγωγικήΕλεύθερη ΕπιλογήΧειμερινό/Εαρινό-6
Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΠαραδοσιακή και κριτική θεωρία
Ακαδημαϊκό Έτος2021 – 2022
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600189488
Τύπος Μαθήματος
Eιδίκευσης / Kατεύθυνσης
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Erasmus
Το μάθημα προσφέρεται και σε φοιτητές προγραμμάτων ανταλλαγής.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
To μάθημα αποσκοπεί στην εξοικείωση των φοιτητών/τριών με την προβληματική της συγκρότησης μιας γνωσιοθεωρίας ως κοινωνικής θεωρίας, μέσω της ανάλυσης του δοκιμίου του Μαξ Χορκχάιμερ «Παραδοσιακή και κριτική θεωρία» και άλλων σχετικών φιλοσοφικών κειμένων του 20ου αιώνα. Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/τριες θα πρέπει να • Έχουν αποκτήσει καλή κατανόηση των προβλημάτων της κλασικής γνωσιοθεωρίας της νεώτερης εποχής (διάσταση μεταξύ υποκειμένου και αντικειμένου, μορφής και περιεχομένου) από τη σκοπιά μιας διαλεκτικής γνωσιοθεωρίας. • Έχουν αποκτήσει βαθύτερη κατανόηση του εγχειρήματος μιας διαμεσολάβησης μεταξύ υποκειμένου και αντικειμένου μέσω της αναδιατύπωσης της εγελιανής προσέγγισης της γνώσης στον 20ο αιώνα. • Γνωρίζουν τα βασικά χαρακτηριστικά της προσέγγισης της γνώσης ως στοιχείου της κοινωνικής-ιστορικής διαδικασίας. • Έχουν κατακτήσει μια βαθύτερη κατανόηση της ιδέας μιας διαμεσολάβησης υποκειμένου και αντικειμένου μέσω της κοινωνικής πράξης και, γενικότερα, της διαλεκτικής φύσης του σχετικού εγχειρήματος. • Έχουν εξοικειωθεί με τους βασικούς εκπρόσωπους αυτής της κατεύθυνσης της γνωσιοθεωρίας του 20ου αιώνα. • Να είναι σε θέση να εφαρμόσουν τις έννοιες μιας κριτικής γνωσιοθεωρίας σε σύγχρονες συζητήσεις για τη φύση και τα θεμέλια της έγκυρης γνώσης, κάνοντας συγκρίσεις. • Να είναι σε θέση να διατυπώνουν κριτικές παρατηρήσεις για τέτοιες προσεγγίσεις από τη σκοπιά της κριτικής προσέγγισης, αλλά και αντίστροφα, να ασκούν κριτική στην τελευταία με βάση άλλες θεωρητικές προοπτικές. • Να έχουν αποκτήσει καλή κατανόηση του προβλήματος της σχέσης μεταξύ γνώσης και αξιών
Γενικές Ικανότητες
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Στο μάθημα θα διαβάσουμε/συζητήσουμε το δοκίμιο του Μαξ Χορκχάιμερ «Παραδοσιακή και κριτική θεωρία» και άλλα βασικά κείμενα της κριτικής θεωρίας που αφορούν τη θεματική του. Θα αναφερθούμε έτσι στα εξής θέματα: 1) Η υλιστική αναδιατύπωση της εγελιανής διαλεκτικής και η κριτική στην κλασική γνωσιοθεωρία της νεώτερης εποχής: Το χάσμα μεταξύ υποκειμένου και αντικειμένου. 2) Η γενική ιδέα μιας εναλλακτικής γνωσιοθεωρίας: Η γνώση ως στοιχείο μιας ευρύτερης κοινωνικής διαδικασίας αυτοδιαμόρφωσης της ανθρωπότητας. 3) Η διαμεσολάβηση μεταξύ υποκειμένου και αντικειμένου δια της κοινωνικής πράξης. 4) Η κοινωνία και η ιστορία ως θεμέλιο της γνώσης. 5) Ανάλυση αυτών των ιδεών σε κείμενα του Μ. Χορκχάιμερ: Η κριτική στον θετικισμό και τη μεταφυσική. 6) Ανάλυση κλασσικών έργων των Μ. Χορκχάιμερ και Τ. Αντόρνο: Η κριτική του εργαλειακού λόγου. 7) Συνολική αποτίμηση της κριτικής στην αξιολογική ουδετερότητα της γνώσης και της ιδέας μιας διαλεκτικής σχέσης μεταξύ γνώσης και ιστορικά συγκροτημένων αξιών.
Λέξεις Κλειδιά
Κριτική θεωρία, παραδοσιακή θεωρία, υλισμός, διαλεκτική, κοινωνική θεωρία της γνώσης
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις391,6
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων1094,4
Εξετάσεις20,1
Σύνολο1506
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Δίωρη γραπτή εξέταση σε τρία ερωτήματα, από τα οποία θα πρέπει να απαντηθούν τα δύο μέσω της ανάπτυξης δοκιμίου. Η απάντηση των ερωτημάτων θα απαιτεί τόσο τη γνώση του αντικειμένου όσο και την κριτική σκέψη.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
1 Κωνσταντίνος Καβουλάκος, Πέρα από τη μεταφυσική και τον επιστημονισμό, Αλεξάνδρεια 2001, κωδ. Εύδοξου: 15491 2 Κωνσταντίνος Καβουλάκος, Κριτική θεωρία. Παράδοση και προοπτικές, Νήσος 2003, κωδ. Εύδοξου: 6235
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
1. Μ. Horkheimer, Φιλοσοφία και κοινωνική κριτική, Ύψιλον: Αθήνα 1984. 2. Μ. Horkheimer, Το πρόβλημα της αλήθειας, Έρασμος: Αθήνα 1989. 3. Μ. Horkheimer, «Η νεώτερη επίθεση κατά της μεταφυσικής», στο Γ. Κουζέλης (επιμ.), Επιστημολογία, Νήσος: Αθήνα 1993, σελ. 443-495. 4. Μ. Horkheimer, «Ιστορία και ψυχολογία», στο: Γ. Κουζέλης, Κ. Ψυχοπαίδης, Επιστημολογία των κοινωνικών επιστημών, Νήσος: Αθήνα 1996, σελ. 191-214. 5. Μ. Horkheimer κ.ά., Αυθεντία και οικογένεια, Νήσος: Αθήνα 1996. 6. Μ. Horkheimer, Theorie Critique: Essays/Max Horkheimer, Payot: Paris 1978. 7. M. Horkheimer, Απαρχές της αστικής φιλοσοφίας της ιστορίας, μτφρ. Π. Κονδύλης, Κάλβος: Αθήνα 1989. 8. M. Horkheimer, Eclipse of Reason (1947), New York: Continuum 1974. 9. M. Horkheimer, Η έκλειψη του Λόγου, Κριτική: Αθήνα 1987. 10. Μ. Horkheimer, Αυταρχικό κράτος, Ελεύθερος Τύπος: Αθήνα (χ.χ.).
Τελευταία Επικαιροποίηση
10-10-2021