Φιλοσοφία της Τεχνοεπιστήμης. Θετικιστικές, ηθικές και εκπαιδευτικές θεωρήσεις

Θα ήταν ουσιατικά χρήσιμο να υπήρχαν, ήδη από το Γυμνάσιο και το Λύκειο, επαρκείς, βασικές γνώσεις στη Φιλοσοφία. Δυστυχώς για τη χώρα μας, κάτι τέτοιο δεν είναι δεδομένο, συγκριτικά με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Η αξιολόγηση θα γίνεται κυρίως με τελική προφορική εξέταση, και με ενδιάμεσες ομαδικές εργασίες.

Αριστοτέλης (1993), Ηθικά Νικομάχεια. 10 Βιβλία, εισαγωγή-μετάφραση-σχόλια μεταφραστική ομάδα Κάκτου, Αθήνα: Κάκτος. Βιρβιδάκης, Στέλιος (2009), Η Υφή της Ηθικής Πραγματικότητας. Αθήνα: Leader Books. Βουδούρης, Κ. (1996), <<Η ελληνική αρετολογία>>. Στο Κ. Βουδούρης (επιμ.) Ηθική φιλοσοφία των Ελλήνων, Αθήνα. Βουδούρης, Κ. (2000), <<Πλατωνική φιλοσοφία>>, Αθήνα. Γεωργόπουλοςμ Αλεξ. (2006), Περιβαλλοντική Ηθική. Αθήνα: Gutenberg. Δεληβογιατζής, Σωκράτης (2017), <<Εκδοτικό σημείωμα>>. Στο Φιλοσοφείν. Πολιτικά Ανθρωπολογικά, τεύχος 7, Λόγος, Επικοινωνία, Εξουσία. Θεσσαλονίκη: Μπαρμπουνάκης, σ. xi. Δεληβογιατζής, Σωκράτης (2018), Ομιλία του ως Πρόεδρος του Συνεδρίου, 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας. Δικαιοσύνη και Πολιτική, ΚΕ.Δ.Ε.Α., Α.Π.Θ. , 20-21 Μαρτίου 2018. Δεληγιώργη, Αλεξάνδρα (2011), Φιλοσοφία των Κοινωνικών Επιστημών Θετικιστικού, Ερμηνευτικού και Διαλεκτικού Τύπου. Θεσσαλονίκη: Ζήτης. Μαγγίνη, Γκόλφω (2010), Για μια ερμηνευτική του τεχνικού κόσμου. Από τον Χάιντεγκερ στη σύγχρονη τεχνοεπιστήμη. Αθήνα: Πατάκης. Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2007), <<Λογικός Θετικισμός και η Μεταφυσική των Αξιών>>. Στο Αξίες και Δικαιοσύνη στην Εποχή της Οικουμενικότητας. Κ. Βουδούρης & Ε. Μαραγγιανού (επιμ.), Εκδ. Ιωνία, Αθήνα: Ιωνία. Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2008), «Η Έννοια του Ανθρωπισμού στην Ιστορία των Ιδεών και η Εκ- παιδευτική της Νοηματοδότηση στην Εποχή της Μετανεωτερικότητας». Στο: Δάφνη Μουστακλίδου (επιμ.) Το Μέλλον των Ανθρωπιστικών Σπουδών στην Ελλάδα, Θεσσαλονίκη: University Studio Press, σσ. 111-115. Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2011), Στοχασμοί και Αναστοχασμοί. Εναύσματα προβληματισμού και ασκήσεις κριτικού λόγου. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2014), Επιστήμη και Ηθική. Εισαγωγή στην περιπέτεια μιας διαχρονικά αμφίδρομης σχέσης. Θεσσαλονίκη:University Studio Press. Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2015), «Η έννοια του αγαθού και η προτεραιότητά του έναντι του ορθού με αναφορά στην τεχνοεπιστήμη και στον ανθρωπισμό», Στο Μαρία Αδάμ και Δημοσθένης Γεωργοβασίλης (επιμ), Ελληνική φιλοσοφία και ηθικά και πολιτικά ζητήματα. Αθήνα: Ιωνία. Μαρκόπουλος, Ι. Ν.(2016), «Φιλοσοφία, τέχνη και τεχνολογία: Από τη μεταφυσική τους παρ-ουσία στην τεχνοκρατική & πραγματιστική τους απαξία». Ανακοίνωση στο 7ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας με θέμα Τέχνη και Πολιτική, Κτήριο ΚΕ.Δ.Ε.Α., Α.Π.Θ., 7-9 Μαρτίου 2016. Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2017), «Φυσικές επιστήμες: Διδασκαλία, γνώση, αρετή και ευδαιμονία». Στο Συλλογικό Έργο Φανή Σέρογλου (Επιστ. Επιμ. & εισαγωγή), Ι. Ν. Μαρκόπουλος (Πρόλογος), Ανοίγοντας την επιστήμη στην κοινωνία. Η διδασκαλία των φυσικών επιστημών στην επιστημονική, πολιτισμική και ηθική της διάσταση. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2018), <<Το αγαθό και το δίκαιο στην αρχαιοελληνική και τη νεωτερική εποχή>>, Ανακοίνωση στο 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας με θέμα Δικαιοσύνη και Πολιτική, Κτήριο ΚΕ.Δ.Ε.Α., Α.Π.Θ., 20-21 Μαρτίου 2018. Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2018), Επιστήμη-τεχνολογία και φιλοσοφικός στοχασμός. Ιστορικές επισκοπήσεις και γνωσιολογικές και αξιολογικές συσχετίσεις. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2019), <<Τεχνοεπιστήμη και καπιταλισμός: Προς μια έκλειψη της ατομικής ελευθερίας και της πολιτικής αυτονομίας>>, Ανακοίνωση στο 10ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας με θέμα Ελευθερία και Πολιτική, Κτήριο ΚΕ.Δ.Ε.Α., Α.Π.Θ., 1-2 Φεβρουαρίου 2019. Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2019), <<Άνθρωπος, τεχνοεπιστήμη και φιλοσοφία στην εποχή του τεχνοπολιτισμού>>. Ουτοπία, τεύχος 129, Αθήνα: Τόπος. Μαρξ, Κ. (1976), <<Το Κεφάλαιο>>. Τόμος Ι. Μτφρ. Παναγιώτης Μαυρομάτης, Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή. Μορέν, Εντ. (2000), <<Το καλοφτιαγμένο κεφάλι. Ξανασκεφτόμαστε τη μεταρρύθμιση, Μεταρρυθμίζουμε τη σκέψη>>. Μτφρ. Δημήτρης Δημουλάς, Αθήνα: Εικοστός Πρώτος. Μορό, Πιέρ-Φρανσουά (2001), <<Χομπς: Φιλοσοφία, επιστήμη, θρησκεία>>. Μτφρ. Νίκη Μουντζούρογλου, επιμέλεια Ελένη Ποταμιάνου, Αθήνα: Πατάκης. Μπενιέ, Ζαν-Μισέλ (1999), <<Ιστορία της νεωτερικής και σύγχρονης φιλοσοφίας>>. Μτφρ. Κ. Παπαγιώργης, Αθήνα: Καστανιώτης. Μπιτσάκης, Ε. (2017), <<Οι θύελλες της προόδου>>. Αθήνα: ΚΨΜ Ξανθίδου, Π. & Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2015), <<Επιστημονική γνώση και πειραματική μέθοδος. Η συμβολή του πειράματος στην επιστημονική επανάσταση της νεότερης εποχής >>. Ουτοπία, τ. 110. Αθήνα: Τόπος. Πελεγρίνης, Θεοδόσης (2004), <<Λεξικό της Φιλοσοφίας>>. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Πλάτων (1991),<<Απολογία Σωκράτους>>. Μτφρ. Ηλέκτρα Ανδρεάδη, Αθήνα: ΚάκτοςΠλάτων (1993), Πρωταγόρας. Εισ.- μτφρ.-σχόλια Ορέστης Περδικίδης, Αθήνα: Κάκτος. Πλάτων (2006), <<Πολιτεία>>. Εισ. σημ.-μτφρ.-ερμην. σημειώματα Ν.Μ. Σκουτερόπουλος, Αθήνα: Πόλις. Πόππερ, Κ. (2003), <<Η ανοιχτή κοινωνία και οι εχθροί της>>. Τόμος Ι, Η γοητεία του Πλάτωνα. Εισ. - μτφρ. Ειρήνη Παπαδάκη, Αθήνα: Παπαζήσης. Ενδεικτικά, πρβλ. σσ. 200-202, όπου ο Πόππερ, παρ' όλο που αυτό δηλώνεται σαφέστατα στο πλατωνικό κείμενο, δεν φαίνεται να κατανοεί ότι ο Γλαύκων, όπως και ο Αδείμαντος, σκόπιμα υπερβάλλουν με τις θέσεις τους για την ωφέλεια της αδικίας, παίζοντας κατά κάποιον τρόπο το δικηγόρο του διαβόλου, για να προκαλέσουν όσο το δυνατόν περισσότερο τον Σωκράτη να απαντήσει, να ορίσει και να υπερασπιστεί τη δικαιοσύνη. Ρόμπινς, Κ. & Ουέμπστερ, Φ. (2002). <<Η εποχή του τεχνοπολιτισμού. Από την κοινωνία της πληροφορίας στην εικονική ζωή>>. Εισ.- επιμ. Στέλιος Παπαθανασόπουλος, μτφρ. Κάτια Μεταξά, Αθήνα: Καστανιώτης. Ρουσόπουλος, Γ. [επιμ.](2008), <<Σύγχρονος Εμπειρισμός. Από τον Κύκλο της Βιέννης στον Davidson>>. Ηράκλειο: ΠΕΚ. Ρωλς, Τζ. (2001), <<Θεωρία της δικαιοσύνης>>. Μτφρ. Φίλιππος Βασιλογιάννης, Βασίλης Βουτσάκης,Φιλήμων Παιονίδης, Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, Νίκος Στυλιανίδης, Ανδρέας Τάκης, επιστημονική επιμέλεια Ανδρέας Τάκης, συντονισμός έκδοσης- επίμετρο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, Αθήνα: πόλις. Σέρογλου, Φ. (2006), <<Φυσικές επιστήμες για την εκπαίδευση του πολίτη>>. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Τζαμαλίκος, Παναγιώτης (1997), <<Εισαγωγή στην Φιλοσοφία της Τεχνολογίας>>. Θεσσαλονίκη: Πουρναράς. Τζαμαλίκος, Παναγιώτης (1997). <<Φιλοσοφικές Θεωρήσεις της Τεχνολογίας>>. Θεσσαλονίκη: Πουρναράς Φουκώ, Μ. (1978), <<Ιστορία της σεξουαλικότητας. 1. Η δίψα της γνώσης>>. Μτφρ. Γκλόρυ Ροζάκη, επιμ. της μετάφρασης Γιάννης Κρητικός, Αθήνα: Ράππας. Χατζίκου, Στ. και Μαρκόπουλος, Ι.Ν. (2015), «Η ηθική διάσταση στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών», Φυσικές Επιστήμες στην Εκπαίδευση (ηλεκτρονικό περιοδικό), 7, σσ. 33-40. Χατζίκου, Στ., Σέρογλου, Φ. & Μαρκόπουλος, Ι. Ν. (2018), «Αρετολογικές αξίες: Συμβολή στην εκπαιδευτική ηγεσία και στη διδακτική των Φυσικών Επιστημών», Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: Έρευνα & Πράξη, 68-69, σσ. 9-19. Χατζίκου, Στ. (2021), «Τεχνοεπιστήμη, εξουσία, ανθρώπινα δικαιώματα και ένα μοντέλο ηθικής εκπαίδευσης στο πλαίσιο του τεχνοπολιτισμού», Διδακτορική Διατριβή, Π.Τ.Δ.Ε. της Παιδαγωγικής Σχολής του Α.Π.Θ. Ayer, A. J . [ed.] (1959), "Logical Positivism". New York: The Free press. Badiou, A. (2015), <<Μεταφυσική της πραγματικής ευτυχίας>>. Μτφρ. Φώτης Σιατίτσας, επιμ. Δημήτρης Βεργέτης, Αθήνα: Πατάκης. Cottingham, J. (2000),<<Φιλοσοφία της επιστήμης>>. Α΄: Οι ορθολογιστές. Μτφρ. Σοφία Τσούρτη, επιμ. Αλέξανδρος Χρύσης, Αθήνα: Στάχυ. Driver J. (2010), <<Ηθική Φιλοσοφία. Οι βασικές της αρχές>>. Μτφρ., σχόλια & επιστημ. επιμ. Ι. Ν. Μαρκόπουλος, Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Ferry, L. (2016), <<Η ωραιότερη ιστορία της φιλοσοφίας>>. Σε συνεργασία με τον Claude Capelier και μτφρ. της Σώτης Τριανταφύλλου, Αθήνα: Πατάκης. Généreux, J. (2016), <<Η μεγάλη οπισθοδρόμηση ή η δριμεία επιστροφή της αποκοινωνίας>>.Στο Alain Badiou, Jacques Genereux, Amin Maalouf, Κρίση εποχής ή Εποχή της κρίσης. Τρία κείμενα. Μτφρ. Μαρία Βέρρου, Ελένη Γύζη, Έφη Καραγιάννη, Χριστίνα Κουτούβελα, Μαρίνα Παπαγεωργίου, Χάρης Σεράσης, Μαρτίν Σκλάβου και Κατερίνα Χατζοπούλου, επιλογή κειμένων και επιμ. Έφη Κορομηλά, Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Guthrie, W.K.C. (1991), <<Ο Σωκράτης>>. Μτφρ. Τάσος Νικολαΐδης, Β΄ Έκδοση, Αθήνα: Μ.Ι.Ε.Τ. Habermas, J. (1993), <<Ο φιλοσοφικός λόγος της νεωτερικότητας>>. Πρόλογος του συγγραφέα, μτφρ. Λ. Αναγνώστου-Α. Καραστάθη, Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Hursthouse R., (2007), “Environmental Virtue Ethics”. Στο Rebecca L. Walker and Philip J. Ivanhoe (eds.) Working Virtue. Virtue Ethics and Contemporary Moral Problems. New York: Oxford University Press. Jonas, H. (1985), "The Imperative of Responsibility". Μτφρ. Στα Αγγλικά Hans Jonas με τη συνεργασία του David Herr, Chicago & London: The University of Chicago Press. Markopoulos, J. N., (2014), “Virtue and Happiness: From Ancient Greek Thought to Post- Modernism”, 1st Hellenic-Chinese Conference of Philosophy on the topic: Virtue and Happiness – In the East and the West, ΚE.D.E.A., Aristotle University of Thessaloniki, Thessaloniki, June 15-17, 2014. Markopoulos, J. N. (2019), “Technocracy and the Necessity of Humanistic Values in Engineering Education”. In: Joanna Sośnicka (ed.), An Engineer with a Humanist’s Soul. Humanistic Issues of Technological World. Monographs of Lodz University of Technology, Lodz University of Technology Press, Lodz/Poland, pp. 194-214. Planck, M. (1998), <<Νόημα και Όρια της Θετικής Επιστήμης>>. Mτφρ. , σχόλια και επιστημ. επιμ. Ι. Ν. Μαρκόπουλος, Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Taylor, A.E. (1992), <<Πλάτων. Ο άνθρωπος και το έργο του>>. Μτφρ. Ιορδάνης Αρζόγλου, Αθήνα : Μ.Ι.Ε.Τ. Thomasma, D. (2007), <<Ο Αριστοτέλης, η φρόνησις και η μεταμοντέρνα βιοηθική>>. Στο Kuczewski, M., & Polansky, R. (επιμ.), Βιοηθική: Αρχαίες θεματικές σε σύγχρονα προβλήματα. Πρόλογος Μυρτώ Δραγώνα-Μονάχου, επιμ. έκδοσης και επίμετρο Ελένη Καλοκαιρινού, μτφρ. Μιχάλης Κατσιμίτσης, Αθήνα: Τραυλός. Westfall, R.S. (1993), <<Η συγκρότηση της σύγχρονης επιστήμης>>. Μτφρ. Κρινιώ Ζήση, Ηράκλειο: Π.Ε.Κ. Wickert, J. (1972), "Einstein". Reinbek bei Hamburg: Rowohlt Taschenbuch Verlag. Windelband, W. - Heimsoeth, Η. (1991), <<Εγχειρίδιο Ιστορίας της Φιλοσοφίας>>. Α΄ Τόμος. Μτφρ. Ν. Μ. Σκουτερόπουλος, Αθήνα: Μ.Ι.Ε.Τ. Windelband, W. - Heimsoeth, Η. (1995), <<Εγχειρίδιο Ιστορίας της Φιλοσοφίας>>. Β΄ Τόμος. Μτφρ. Ν. Μ. Σκουτερόπουλος, Αθήνα: Μ.Ι.Ε.Τ. Windelband, W. - Heimsoeth, Η. (1991), <<Εγχειρίδιο Ιστορίας της Φιλοσοφίας>>. Γ΄ Τόμος. Μτφρ. Ν. Μ. Σκουτερόπουλος, Αθήνα: Μ.Ι.Ε.Τ. Woolhouse, R.S. (2000), <<Φιλοσοφία της Επιστήμης, Β΄: Οι Εμπειριστές>>. Μτφρ. Σοφία Τσούρτη, επιμ. Αλέξανδρος Χρύσης, Αθήνα: Στάχυ.