ΩΡΙΜΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ – ΜΑΝΙΕΡΙΣΜΟΣ

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΩΡΙΜΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ – ΜΑΝΙΕΡΙΣΜΟΣ / HIGH RENAISSANCE-MANNERISM
ΚωδικόςΑΙΤ253
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΙστορίας και Αρχαιολογίας
Κύκλος / Επίπεδο1ος / Προπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600023631

Πρόγραμμα Σπουδών: ΠΠΣ Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας 2020-2021

Εγγεγραμμένοι φοιτητές: 47
ΚατεύθυνσηΤύπος ΠαρακολούθησηςΕξάμηνοΈτοςECTS
ΚΟΡΜΟΣΥποχρεωτικό Κατ' ΕπιλογήνΧειμερινό/Εαρινό-6

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΩΡΙΜΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ – ΜΑΝΙΕΡΙΣΜΟΣ
Ακαδημαϊκό Έτος2023 – 2024
Περίοδος ΤάξηςΕαρινή
Διδάσκοντες άλλων Κατηγοριών
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600247897
Τρόπος Παράδοσης
  • Πρόσωπο με πρόσωπο
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Προαπαιτούμενα Μαθήματα
  • ΑΙΤ151 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
  • ΑΙΤ651 Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Mε την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα: - εξοικειωθούν μεθοδολογικά με την ιστορία και τη θεωρία της τέχνης της Ώριμης Αναγέννησης και του Μανιερισμού (16ος αιώνας) και τη σχετική ορολογία - αναγνωρίζουν τα ιδιαίτερα τυπολογικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά των έργων τέχνης της Ώριμης Αναγέννησης και του Μανιερισμού - είναι σε θέση να προσδιορίσουν τους ιστορικούς, κοινωνικούς, πολιτικούς και οικονομικούς παράγοντες και συνθήκες δημιουργίας των έργων τέχνης της Ώριμης Αναγέννησης και του Μανιερισμού - ασκηθούν στην αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών μέσα από τη χρήση Βιβλιογραφίας και Νέων Τεχνολογιών και στην εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον - έχουν αναπτύξει δεξιότητες για αυτόνομη και ομαδική εργασία - προάγουν την ελεύθερη, δημιουργική και επαγωγική σκέψη Οι μαθησιακοί στόχοι του μαθήματος θα επιτευχθούν μέσα από την παράδοση στην αίθουσα, τη συμμετοχή των φοιτητών με διαλογική συζήτηση και ασκήσεις. Επίσης μέσα από τη συγγραφή εργασιών, μέσα από τις οποίες οι φοιτητές θα ασκηθούν στην πράξη σε όσα μαθαίνουν στη θεωρία. Η αξιοποίηση καινοτόμων μεθοδολογιών και εποπτικών μέσων όπως οπτικοακουστικό υλικό και πολυμέσα, θα συμβάλλουν στον εκσυγχρονισμό της διδασκαλίας, στη συνεχή διεύρυνση του εμπειρικού πεδίου αναφοράς των σπουδαστών, στην καλύτερη διατήρηση των παραστάσεων που δίνουν περιεχόμενο στη θεωρητική διδασκαλία και στην απόκτηση ενεργητικού ρόλου κατά την εκπαιδευτική διαδικασία.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
1. Εισαγωγή στην τέχνη του 16ου αιώνα - Η τέχνη μετά τον Leonardo da Vinci α΄μέρος. Ο όρος Αναγέννηση. Χρονικά και γεωγραφικά όρια. Οι έννοιες της Ώριμης και της Ύστερης Αναγέννησης. Η μεταφορά του καλλιτεχνικού κέντρου στη Ρώμη. Παράγοντες και επιπτώσεις. Καθολική Εκκλησία και Ουμανισμός: οι πάπες ως Μαικήνες των τεχνών. Ζωγραφικές μέθοδοι της Ώριμης Αναγέννησης: sfumato, cangiante, chiaroscuro και unione. Michelangelo Buonarotti: μαθητεία, σημαντικές παραγγελίες, στυλιστικά χαρακτηριστικά, μαθητές. Η terribilità. Αισθητική αξία του non finito. 2. Η τέχνη μετά τον Leonardo da Vinci β΄μέρος. Raffaello Santi: μαθητεία, σημαντικές παραγγελίες, στυλιστικά χαρακτηριστικά, μαθητές. Θεωρίες για την απεικόνιση της ιδανικής ομορφιάς. Η έννοια της «κλασικής» τέχνης κατά H. Wölfflin. Η maniera dolce. Andrea del Sarto και Correggio. Το έργο του Donato Bramante. 3. Φως και Χρώμα στη Βενετία του Cinquecento. Η Βενετσιάνικη Σχολή ζωγραφικής στα τέλη του 15ου και τις αρχές του 16ο αιώνα. Η ατμοσφαιρική ή χρωματική προοπτική. Οι θεωρίες για το colorito. Η εκφραστική δύναμη του χρώματος: απόδοση της ατμόσφαιρας, το χρώμα ως μέσο επίτευξης της ενότητας της σύνθεσης, χρωματικές διαβαθμίσεις, η έννοια της sprezzatura. Σημαντικοί καλλιτέχνες: Giorgione, Tiziano, Tintoretto, Paolo Veronese, Sebastiano del Piombo, Lorenzo Lotto. Ευσέβεια και πατρωνία στη Βενετία: τα Βενετικά ρετάμπλ. Οι Μεγάλες Σχολές (Scuole Grandi) και οι Σχολές της Ιερής Ευχαριστίας (Scuole del santissimo sacramento) ως παραγγελιοδότες. 4. Η Ώριμη Αναγέννηση στη Βόρειο Ευρώπη. Εξελίξεις στη ζωγραφική στις Κάτω Χώρες και Γερμανία στα τέλη του 15ου και τις αρχές του 16ο αιώνα: Quentin Matsys και η Σχολή της Αμβέρσας, Hieronymus Bosch, Albrecht Dürer, Matthias Grünewald, Hans Holbein ο νεώτερος, Lucas Cranach ο πρεσβύτερος. Ύστερη γοτθική παράδοση, ουμανισμός και νατουραλισμός. Επαφές με την Ιταλία. Τεχνικές κατακτήσεις. Θεματολογία. Ζητήματα αναγεννησιακής εικονολογίας μέσα από τη σύγκριση εμβληματικών έργων της Ώριμης Αναγέννησης από την Ιταλία και τις Κάτω Χώρες. 5. Αντικλασικές τάσεις στο Cinquecento α’ μέρος. Sacco di Roma (1525): Ιστορικό, κοινωνικό και πολιτιστικό πλαίσιο του 16ου αιώνα. Η έννοια της maniera και η σημασία του προσωπικού στυλ. Αντικλασικές τάσεις στο ώριμο έργο των Leonardo da Vinci, Raffaello Santi και Michelangelo Buonarotti: αστάθεια, διάσπαση των λογικών σχέσεων μεταξύ των επιμέρους στοιχείων, συστροφή (linea serpentinata). Χαρακτηριστικά του μανιερισμού: εκζήτηση, ένταση, αστάθεια, επιμήκυνση, ασυμμετρία, έλλειψη φυσικότητας, νοηματική συσκότιση, αινιγματικός χαρακτήρας. Ιστοριογραφία του Μανιερισμού. Παραδείγματα από την αρχιτεκτονική: Giulio Romano, Bernardo Buontalenti, Antonio da Sangallo, Giacomo della Porta, Andrea Palladio, Sebastiano Serlio, Vignola, Pirro Ligorio. Η άνθηση του αρχιτεκτονικού βιβλίου τον 16ο αιώνα. 6. Αντικλασικές τάσεις στο Cinquecento β’ μέρος. Παραδείγματα από τη γλυπτική: Benvenuto Cellini, Giambologna. Παραδείγματα από τη ζωγραφική: Giulio Romano, Jacopo Bassano, Jacopo da Pontormo, Jacopo Tintoretto, Agnolo Bronzino, Parmigianino, Giorgio Vasari, Giuseppe Arcimboldo. Η καλλιτεχνική παιδεία των γυναικών: η περίπτωση της Sofonisba Anguissola και της Lavinia Fontana. 7. Η περίπτωση του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. 8. Μανιεριστικές εξελίξεις στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη. Ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο: Μαρτίνος Λούθηρος (1517) και Μεταρρύθμιση. Ζβίγγλιος. Καλβίνος. Αγγλικανισμός. Αντιμεταρρύθμιση: Η τέχνη μετά τη σύνοδο του Τρέντο. Θρησκευτικοί πόλεμοι στην Ευρώπη. Η τέχνη στις Κάτω Χώρες, τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Αγγλία υπό το πρίσμα της Μεταρρύθμισης/Αντιμεταρρύθμισης και της εξάπλωσης του μανιερισμού. Θεματολογία και Παραγγελιοδότες. Μελέτες περίπτωσης από τις Κάτω Χώρες: Peter Bruegel ο πρεσβύτερος, Peter Bruegel ο νεώτερος, Hendrick Goltzius, Joachim Wtewael, Cornelis van Haarlem (ζωγραφική), Antoine de Vries (γλυπτική). 9. Η τέχνη στη αυλή του Ερρίκου Β’ και του Φραγκίσκου Α΄ της Γαλλίας. Primaticcio, Rosso Fiorentino και η Σχολή του Fontainebleau. Οι εξελίξεις στη ζωγραφική (Jean Clouet, Antoine Caron), τη γλυπτική (Jean Goujon, Germain Pilon) και την αρχιτεκτονική (Philibert Delorme, Jacques I Androuet du Cerceau). Η τέχνη στην ελισαβετιανή Αγγλία: ζητήματα ορολογίας. 10. Ζητήματα κινητικότητας των καλλιτεχνών κατά τον 16ο αιώνα. 11.-13. Παρουσιάσεις εργασιών.
Λέξεις Κλειδιά
Αναγέννηση, Μανιερισμός, ουμανισμός, Μεταρρύθμιση, Αντιμεταρρύθμιση, sacco di Roma, sfumato, cangiante, chiaroscuro, unione, terribilità, maniera dolce, colorito, sprezzatura, εκζήτηση, αστάθεια, επιμήκυνση, αινιγματικότητα
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Διαφάνειες
  • Βιντεοδιαλέξεις
  • Πολυμεσικό υλικό
  • Βιβλίο
  • Ηλεκτρονικές Βάσεις Δεδομένων (π.χ. βάση Atlas του μουσείου του Λούβρου, βάσεις δεδομένων AGORHA, CODART-Dutch and Flemi
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις35
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων65
Συγγραφή εργασίας / εργασιών50
Εξετάσεις3
Σύνολο153
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
Γραπτές τελικές εξετάσεις (70% του τελικού βαθμού) Συγγραφή Εργασίας (30% του τελικού βαθμού) Οι εργασίες θα είναι ατομικές και θα έχουν ως θέμα την παρουσίαση ενός ζωγραφικού, ενός γλυπτικού ή ενός αρχιτεκτονικού έργου τέχνης της Ώριμης Αναγέννησης ή του Μανιερισμού από κατάλογο έργων που θα δοθεί από την διδάσκουσα. Θα περιλαμβάνουν: περιγραφή του έργου με χρήση της κατάλληλης ορολογίας, ιστορική τεκμηρίωση και αισθητική ανάλυση, σύντομη παρουσίαση του κοινωνικού και πολιτισμικού πλαισίου μέσα στο οποίο δημιουργήθηκε το έργο και συγκέντρωση ενδεικτικής βιβλιογραφίας. Υποχρεωτική προφορική παρουσίαση της εργασίας με χρήση PowerPoint.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής (Διαμορφωτική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης (Διαμορφωτική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Διαμορφωτική)
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική)
  • Δημόσια Παρουσίαση (Διαμορφωτική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
α. Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος) Τσιπς Σμιθ, Τζ., Η Αναγέννηση στη βόρεια Ευρώπη, χ.χ., 2023. Κωδικός στον Εύδοξο: 122091064 Χαραλαμπίδης, Ά., Η ιταλική Αναγέννηση. Αρχιτεκτονική, γλυπτική, ζωγραφική, Θεσσαλονίκη, 2014. Κωδικός στον Εύδοξο: 41963408 Pineli, A., Μελέτες για τον μανιερισμό του 16ου αιώνα, Αθήνα, 2020. Κωδικός στον Εύδοξο: 68407491
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Arasse, D., La Renaissance maniériste, Παρίσι, 1997 Beck, J., Italian Renaissance painting, 1999 Brown, D. A. & Ferino-Pagden (εκδ.), S. Bernini, Giorgione, Titian and the Renaissance of Venetian Painting, Νιού Χέηβεν, 2006 Hartt, F., History of Italian Renaissance, Λονδίνο, 1987 Humfrey, P., Painting in Renaissance Venice, Νιού Χέηβεν, 1995 Kliemann, J.-M., Italian frescoes, High Renaissance and Mannerism, Νέα Υόρκη, 2004 Levey, M., High Renaissance, Χάρμοντσγουερθ & Βαλτιμόρη, 1975 Murray, L., The High Renaissance and Mannerism: Italy, the North and Spain, 1500-1600, Λονδίνο, 1995 Murray, P., The architecture of the Italian Renaissance, Λονδίνο 1998 Olson, R. M., Italian Renaissance sculpture, Λονδίνο 1992 Pineli, A., Μελέτες για τον μανιερισμό του 16ου αιώνα, Αθήνα, 2020 Pope-Hennessy, J.-W., Italian High Renaissance and Baroque sculpture, Νέα Υόρκη, 1963. Panofsky, E., Μελέτες εικονολογίας, Αθήνα 1991 Tavernor, R., Palladio and Palladianism, Λονδίνο και Νέα Υόρκη, 1991 Watkin, D., Ιστορία της αρχιτεκτονικής, Αθήνα, 2007 Wittkower, R., Architectural principles in the age of humanism, Τσίτσεστερ, 1998 Zerner, H., Renaissance art in France: the invention of Classicicm, Παρίσι, 2003 Βαζάρι, Τζ., Καλλιτέχνες της Αναγέννησης (επιμ. και εισαγ. Λυδάκης, Σ.), Αθήνα, 1995 Λαμπράκη-Πλάκα, Μ., Ιταλική Αναγέννηση: τέχνη και κοινωνία, Αθήνα, 2004 Μάρεϋ, Λ. & Μάρεϋ, Π., Η τέχνη της Αναγέννησης, Αθήνα, 1995 Μουρίκη, Ν., Αναγέννηση, Μανιερισμός, Μπαρόκ. Ζωγραφική-Γλυπτική, Αθήνα, 1986 Μπούρκχαρτ, Γ., Ο πολιτισμός της Αναγέννησης στην Ιταλία, Αθήνα, 1997 Τσιπς Σμιθ, Τζ., Η Αναγέννηση στη βόρεια Ευρώπη, χ.χ., 2023 Φυρνώ, Τζ., Ιστορία της αρχιτεκτονικής, Αθήνα, 1981 Χαραλαμπίδης, Ά., Η ιταλική Αναγέννηση: αρχιτεκτονική, γλυπτική, ζωγραφική, Θεσσαλονίκη, 2014 Χατζηνικολάου, N., Δομήνικος Θεοτοκόπουλος Κρης. Έκθεση με αφορμή τα 450 χρόνια από τη γέννησή του / El Greco of Crete. Exhibition on the occasion of the 450th anniversary of his birth, Ηράκλειο 1990
Τελευταία Επικαιροποίηση
23-01-2024