Ειδικά θέματα ελληνικής Παλαιογραφίας

Προαπαιτούμενες είναι βασικές γνώσεις Ελληνικής Παλαιογραφίας.

1. Ανάρτηση εκπαιδευτικού υλικού, οδηγιών, βιβλιογραφίας στην ηλεκτρονική πλατφόρμα e-learning. 2. Χρήση Power Point κατά την παρουσίαση και τη διδασκαλία του μαθήματος, καθώς και παρουσίαση μέσω projector φωτογραφιών χειρογράφων και ιστοσελίδων με ψηφιοποιημένα χειρόγραφα και σταχώσεις.

Η εξέταση του μαθήματος θα πραγματοποιηθεί με σύντομες εργασίες ανά θεματική ενότητα μαθήματος, καθώς και με μια ευρύτερη τελική εργασία σχετιζόμενη με επιμέρους θέματα της ιστορίας και της εξέλιξης της γραφής και των χαρακτηριστικών των γραφέων. Επισημαίνεται ότι ο φόρτος εργασίας των φοιτητών/ητριών είναι ιδιαίτερα αυξημένος, επειδή μεγάλο ποσοστό της βιβλιογραφίας είναι ξενόγλωσση.

• H. Hunger, Ο κόσμος του βυζαντινού βιβλίου. Γραφή και ανάγνωση στο Βυζάντιο, μτφρ. Γ. Βασίλαρος, Αθήνα 1995. • P. Canart – L. Perria, Les écritures livresque des XIe et XIIe siècles, στο: D. Harlfinger – G. Prato (έκδ.), Paleografia e codicologia greca: atti del II Colloquio internazionale (Berlino-Wolfenbüttel, 17-21 ottobre 1983), 2, Alessandria 67-118. [= P. Canart, Études de paléographie et de codicologie, 2, Vatican 2008, 933-1000]. • G. Cavallo, Scritture informali, cambio grafico e pratiche librarie a Bisanzio tra i secoli XI e XII, στο: G. Prato (έκδ.), I manoscritti greci tra riflessione e dibattito: atti del V Colloquio internazionale di paleografia greca (Cremona, 4-10 ottobre 1998) [Papyrologica Florentina 31], Florence 2000, 1, 219-238· 3, 151-178. • P. Degni, I manoscritti dello “scriptorium” di Gioannicio, Segno e Testo 6 (2008) 179-248. • S. Lucà, Attività scrittoria e culturale a Rossano: da s. Nilo a s. Bartolomeo da Simeri (secoli X-XII), στο: Atti del Congresso Internazionale su s. Nilo di Rossano (28 settembre - 1° ottobre 1986), Rossano – Grottaferrata 1989, 25-73. • P. Canart – J. Leroy, Les Manuscrits en style de Reggio: Étude paléographique et codicologique, στο: J. Glénisson – J. Bompaire – J. Irigoin (έκδ.), La paléographie grecque et byzantine (Colloque international sur la paléographie grecque et byzantine, Paris, 21-25 octobre 1974), Paris 1977, 241-261. • P. Canart, Les écritures livresques chypriotes du milieu du Xle siècle au milieu du XIIIe et le style palestino-chypriote "epsilon", Scrittura e civiltà 5 (1981) 17-76. • E. Gamillscheg, Fragen zur Lokalisierung der Handschriften der Gruppe 2400, JÖB 37 (1987) 313-321. • C. N. Constantinides – R. Browning, Dated Greek Manuscripts from Cyprus to the Year 1570 [Dumbarton Oaks Studies 30/Cyprus Research Centre Texts and Studies 18], Washington D.C. – Nicosia 1993. • G. Prato, I manoscritti greci dei secoli XIII e XIV: note paleografiche, στο: Paleografia e codicologia greca, Alessandria 1991, 1, 131-149· 2, 81-96 [= G. Prato, Studi di paleografia greca, Spoleto 1994, 115-131]. • D. Bianconi, Libri e mani. Sulla formazione di alcune miscellanee dell’età dei Paleologi, Segno e Testo 2 (2004) 311-363. • H. Hunger, Die sogenannte Fettaugen-Mode in griechischen Handschriften des 13. und 14. Jahrhunderts, BF 4 (1972) 105-113 [= Η. Hunger, Byzantinische Grundlagenforschung, London 1983, II]. • S. Kotzabassi, Scholarly Friendship in the Thirteenth Century: Patriarch Gregorios II Kyprios and Theodora Raoulaina, Parekbolai 1 (2011) 115-170. • I. Pérez-Martín, La “escuela de Planudes”: Notas paleográficas a una publicación reciente sobre los escolios euripideos, BZ 90 (1997) 73-96. • O. L. Smith, The Development of Demetrius Triclinius’ Script Style: Remarks on Some Criteria, Classica et Mediaevalia 45 (1994) 239-250. • I. Pérez-Martín, El “estilo Salonicense”: Un modo de escribir en la Salónica del siglo XIV, στο: G. Prato (έκδ.), I manoscritti greci tra riflessione e dibattito: atti del 5 Colloquio internazionale di paleografia (Cremona 4-10 ottobre 1998) [Papyrologica Florentina 31], Florence 2000, 311-331. • D. Bianconi, Tessalonica nell’età dei Paleologi. Le pratiche intellettuali nel riflesso della cultura scritta [Dossiers byzantins 5], Paris 2005. • D. Bianconi, La biblioteca di Cora tra Massimo Planude e Niceforo Gregora. Una questione di mani, Segno e Testo 3 (2005) 391-438. • J. Clérigues, Nicéphore Grégoras, copiste et superviseur du Laurentianus 70, 5, Revue d'histoire des textes 2 (2007) 21-47. • D. Bianconi, La "biblioteca" di Niceforo Gregora, στο: B. Άτσαλος – N. Τσιρώνη (έκδ.), Πρακτικά του ΣΤ’ Διεθνούς Συμποσίου Ελληνικής Παλαιογραφίας (Δράμα, 21-27 Σεπτεμβρίου 2003), Αθήνα 2008, 2, 225-233· 3, 1049-1059. • D. Bianconi, I libri di Niceforo Gregora. Un aggiornamento, στο: M. D'Agostino – L. Pieralli (έκδ.), Φιλόδωρος εὐμενείας. Miscellanea di studi in ricordo di mons. Paul Canart [Littera Antiqua 21], Città del Vaticano 2021, 29-61. • G. Prato – G. de Gregorio, Scrittura arcaizzante in codici profani e sacri della prima età paleologa, Römische historische Mitteilungen 45 (2003) 59-102. • L. Politis, Eine Schreiberschule im Kloster τῶν Ὁδηγῶν, BZ 51 (1958) 17-36, 261-287. • H. Hunger – O. Kresten, Archaisierende Minuskel und Hodegonstil im 14. Jahrhundert, JÖB 29 (1980) 187-236. • I. Pérez-Martín, El “Estilo Hodegos” y su proyección en las escrituras Constantinopolitanas, Segno e Testo 6 (2008) 389-458. • D. Harlfinger, Autographa aus der Palaiologenzeit, στο: W. Seibt (έκδ.), Geschichte und Kultur der Palaiologenzeit: Referate des Internationalen Symposions zu Ehren von Herbert Hunger (Wien, 30. November bis 3. Dezember 1994), Wien 1996, 43-50. • S. Kotzabassi, Kopieren und exzerpieren in der Palaiologenzeit, στο: A. Bravo García – I. Pérez Martín (έκδ.), The Legacy of Bernard de Montfaucon: Proceedings of the Seventh Colloquium of Greek Palaeography (Madrid – Salamanca, 15-20 September 2008) [Bibliologia 31], Turnhout 2010, 473-482. • B. Fonkič, Gli autografi del patriarca di Costantinopoli Philotheos Kokkinos, Bollettino della Badia Greca di Grottaferrata 53 (1999) 239-254. • S. Kotzabassi, Ein neues Autographon des Nikolaos Kabasilas: der Kodex Vatic. Palat. Gr. 211, JÖB 53 (2003) 187-194. • P. Canart – G. Prato, Les recueils organisés par Jean Chortasménos et le problème de ses autographes, στο: H. Hunger (έκδ.), Studien zum Patriarchatsregister von Konstantinopel Ι [Österreichische Akademie der Wissenschaften. Philosophisch-Historische Klasse, Sitzungsberichte 383], Vienna 1981, 115-178. • E. Lamberz, Das Geschenk des Kaisers Manuel II. an das Kloster Saint-Denis und der “Metochitesschreiber” Michael Klostomalles, στο: B. Borkopp – T. Steppan (έκδ.), Λιθόστρωτον. Studien zur byzantinischen Kunst und Geschichte. Festschrift für Marcell Restle, Stuttgart 2000, 155-165. • E. Lamberz, Johannes Kantakuzenos und die Produktion von Luxushandschriften in Konstantinopel in der frühen Palailogenzeit, στο: B. Άτσαλος – N. Τσιρώνη (έκδ.), Πρακτικά του ΣΤ’ Διεθνούς Συμποσίου Ελληνικής Παλαιογραφίας (Δράμα, 21-27 Σεπτεμβρίου 2003), Αθήνα 2008, 1, 133-157· 3, 982-1005. • B. Mondrain, Les écritures dans les manuscrits byzantins du XIVe siècle. Quelques problématiques, RSBN 44 (2007) 157-196.