Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα έχουν αποκτήσει γνώση του γενικού αλλά και του ειδικότερου θεολογικού πλαισίου που χαρακτηρίζει ολόκληρη την μεταβυζαντινή περίοδο και το οποίο εδράζεται στην θεολογία της Εκκλησίας, κατά τον τρόπο που αυτή εκφράσθηκε στα έργα του αγ. Γρηγορίου του Παλαμά και συγκεκριμένα στην διάκριση θ. ουσίας – θ. ενεργείας. Ειδικότερα οι φοιτητές θα έχουν αποκτήσει την εμπειρία της κειμενικής παράδοσης που αποτυπώνει την ως άνω θεολογία στα έργα των αγίου Γενναδίου του Σχολαρίου, Δοσιθέου Ιεροσολύμων και Ευγενίου Βουλγάρεως
Περιεχόμενο Μαθήματος
Η ησυχαστική παράδοση της Εκκλησίας, με ρίζες από τους πρώτους αιώνες της εδραίωσής της, μέσω της βυζαντινής και μεταβυζαντινής εποχής, συνεχίζεται έως σήμερα. Στο μάθημα αυτό καταδεικνύονται οι τρόποι με τους οποίους η θεολογία της Εκκλησίας εδράζεται στην εν λόγω ησυχαστική παράδοση κατά τα παραδείγματα των Πατέρων της Εκκλησίας και την πρόσληψη της πατερικής γραμματείας από τους μεταβυζαντινούς θεολόγους άγ. Γεννάδιο Σχολάριο, Δοσίθεο Ιεροσολύμων και Ευγένιο Βούλγαρη.
1. Εισαγωγικά ιστορικά και θεολογικά στην μεταβυζαντινή περίοδο του Ελληνισμού.
2. Θεολογικές έννοιες-ορόσημα κατά την μεταβυζαντινή περίοδο. Η αντιρρητική γραμματεία και η διαπάλη των όρων και των εννοιών μεταξύ Ανατολής και Δύσης με αναφορές στην περίοδο του Ησυχασμού.
3. Η πρόσληψη της πατερικής παράδοσης. Πηγές πρόσληψης. Ανθολόγια. Κριτήρια πρόσληψης. Ζητήματα πατρότητας έργων της πατερικής γραμματείας. Παραδείγματα.
4. Άγ. Γεννάδιος ο Σχολάριος. Βίος – έργο – διδασκαλία. Τρόποι πρόσληψης της πατερικής παράδοσης από τον Σχολάριο.
5. Άγ. Γεννάδιος ο Σχολάριος. Μελέτη κειμένων με εστίαση σε ζητήματα Τριαδολογίας.
6. Άγ. Γεννάδιος ο Σχολάριος. Μελέτη κειμένων με εστίαση σε ζητήματα διακρίσεως ουσίας-ενεργείας.
7. Δοσίθεος Ιεροσολύμων. Βίος – έργο – διδασκαλία. Τρόποι πρόσληψης της πατερικής παράδοσης από τον Δοσίθεο.
8. Δοσίθεος Ιεροσολύμων. Μελέτη κειμένων με εστίαση σε ζητήματα Τριαδολογίας.
9. Δοσίθεος Ιεροσολύμων. Μελέτη κειμένων με εστίαση σε ζητήματα διακρίσεως ουσίας-ενεργείας.
10. Ευγένιος Βούλγαρης. Βίος – έργο – διδασκαλία. Τρόποι πρόσληψης της πατερικής παράδοσης από τον Βούλγαρη.
11. Ευγένιος Βούλγαρης. Μελέτη κειμένων με εστίαση σε ζητήματα Τριαδολογίας.
12. Ευγένιος Βούλγαρης. Μελέτη κειμένων με εστίαση σε ζητήματα διακρίσεως ουσίας-ενεργείας.
13. Η σημασία και η επίδραση της θεολογίας της μεταβυζαντινής περιόδου στον 21ο αι. – Παραδείγματα – Ανακεφαλαίωση
Λέξεις Κλειδιά
Hσυχαστική παράδοση, πρόσληψη της πατερικής παράδοσης, Πνευματικότητα, ζητήματα διακρίσεως ουσίας-ενεργείας, Θεολογία, Άγ. Γεννάδιος ο Σχολάριος, Ευγένιος Βούλγαρης, Δοσίθεος Ιεροσολύμων
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
Χρ. Αραμπατζή, Θέματα Εκκλησιαστικής Γραμματολογίας και πατερικής
ερμηνευτικής, ΕΚΔΟΣΕΙΣ OSTRACON, Θεσσαλονίκη 2020
Χρ. Αραμπατζή, Ανθολόγηση της Πατερικής Γραμματείας, εκδ. Ostracon,
Θεσσαλονίκη 2014