Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση να:
- να εξοικειωθούν με τη συστηματική επιστημονική μεθοδολογία,
- να μυηθούν στην έρευνα στο πεδίο της εκκλησιαστικής ιστορίας,
- να έρθουν σε επαφή με τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία της Εκκλησίας,
- να κατανοήσουν σε βάθος, μέσα από πηγές που δεν είναι ευρέως γνωστές, τη συμβολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου ως κεντρικού παράγοντα πνευματικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής,
- να γνωρίσουν την εν γένει συνεισφορά της Εκκλησίας (κλήρου και λαού) στους απελευθερωτικούς αγώνες του Ελληνισμού.
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα εξετάζει τη συμβολή της Ορθόδοξης Εκκλησίας στο πλαίσιο των πέντε αιώνων υποδούλωσης του ελληνισμού και των προσπαθειών για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού (15ος-20ός αι.). Ειδικότερα, διερευνώνται προσωπικότητες της Εκκλησίας και του Ελληνισμού και η συμβολή Μονών και Μητροπόλεων στους απελευθερωτικούς αγώνες με βάση κυρίως αρχειακά τεκμήρια -- Εισαγωγικά -- Οι πέντε αιώνες υποδούλωσης του ελληνισμού και οι αγώνες για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού (15ος-20ός αι.) -- Προσωπικότητες της Εκκλησίας και του Ελληνισμού. Α΄ Μέρος: Μητροπολίτης Λαρίσης Διονύσιος Φιλόσοφος -- Προσωπικότητες της Εκκλησίας και του Ελληνισμού. Β΄ Μέρος, ενότητα 1: Μητροπολίτες Θεσσαλονίκης προ του 1821 -- Προσωπικότητες της Εκκλησίας και του Ελληνισμού. Β΄ Μέρος ενότητα 2: Μητροπολίτες Θεσσαλονίκης μετά το 1821 -- Ο μητροπολίτης Απόστολος Χριστοδούλου. Δάσκαλος - Επίσκοπος - Πατριώτης (1906-†1917) -- Συμβολή των Μονών στον απελευθερωτικό αγώνα. Α΄ Μέρος: Η Ιερά Μονή Θεοτόκου Μακρυρράχης στους αγώνες του Μακεδονικού Ελληνισμού (17ος-20ός αι.) -- Συμβολή των Μονών στον απελευθερωτικό αγώνα. Β΄ Μέρος: Το ολοκαύτωμα στην Ιερά Μονή των Αγίων Πάντων μέσα από τον Τύπο της εποχής (1878) -- Η συμβολή της Εκκλησίας στα σημαντικότερα μετεπαναστατικά κινήματα της Μακεδονίας: Χαλκιδική - Βέροια - Νάουσα - Πιερία (1821/22-1878) -- Οι αγώνες μέσα από το Αρχείο της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης (1876-1912). Α΄ Μέρος -- Οι αγώνες μέσα από το Αρχείο της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης (1876-1912). Β΄ Μέρος -- Βιβλιογραφία συναφής με το μάθημα -- Επιλεγόμενα-Συμπεράσματα.
Λέξεις Κλειδιά
Ορθόδοξη Εκκλησία, Ιστορία, Οθωμανικός Ζυγός, Κληρικοί, Μοναχοί, Λαϊκοί, Αγώνες, Εθνομάρτυρες, Απελευθέρωση.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
1. Αγγελής Δημήτρης Κ., Ελλήνων αγώνες Εκκλησίας μάχες (1191-1821). Κληρικοί στους απελευθερωτικούς πολέμους του Ελληνισμού. Στάση, δράση και αντίδραση Εκκλησίας. Λατινοκρατία (1191-1669). Τουρκοκρατία (1453-1821), εισαγωγική επιστολή οικουμενικού πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου, Προσκήνιο Άγγελος Σιδεράτος, Αθήνα 2008
2. Κονταλή Αθηνά, Η συμμετοχή του ελληνορθόδοξου κλήρου στα επαναστατικά κινήματα της τουρκοκρατίας (1453-1821), (Διδακτορική διατριβή στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ), Αθήνα 2012 (εκδόθηκε το 2020 στην Αθήνα από τις εκδόσεις Έννοια)
3. Πρακτικά Ημερίδας της 25/2/2021 Επανάσταση του 1821 Ορθόδοξη Εκκλησία και Θρησκεία, επιμ. Λίνα Παπαδοπούλου, Ευαγγελία Αμοιρίδου, Εκδόσεις Γράφημα, Νοέμβριος 2023
4. Πρακτικά Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου Υμείς γαρ επ’ ευκαιρία εκλήθητε (Γαλ. 5, 13) 1821-2021, Θεολογική Σχολή Αθηνών 4-7 Νοεμβρίου 2021, Κοσμητεία Θεολογικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Εκδόσεις ΕΚΠΑ, Αθήνα 2023
5. Πρακτικά Β΄ Διεπιστημονικού Συνεδρίου της Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθηνών Ιερωσύνη, εθνεγερσία, σύγχρονη ζωή, (12-14 Μαΐου 2021), επιμέλεια Κων/νος Χαριλ. Καραγκούνης – Σπυριδούλα Κωσταρά, Εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 2022.