Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση να:
1. να εξοικειωθούν με τη συστηματική επιστημονική μεθοδολογία,
2. να μυηθούν στην έρευνα στο πεδίο της ιστορίας του μοναχισμού,
3. να έρθουν σε απαφή με σημαντικές σταυροπηγιακές μονές του Οικουμενικού Πατριαρχείου,
4. να διερευνήσουν μέσω αδημοσίευτων πηγών τις συνθήκες, τον σκοπό και τα αποτελέσματα των ενεργειών της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας για την εύρυθμη διοίκηση και λειτουργία των σταυροπηγιακών μονών των επαρχιών της,
5. να κατανοήσουν τον ιδιάζοντα μοναστηριακό αυτό θεσμό.
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα εξετάζει τον θεσμό του πατριαρχικού σταυροπηγίου και ειδικότερα τα σημαντικότερα γεγονότα και πρόσωπα που συνέβαλαν στη διαμόρφωσή του στο διάβα της ιστορίας των πατριαρχικών και σταυροπηγιακών μονών της οθωμανικής περιόδου από την ιστορική διαδρομή των τοπικών εκκλησιών των επαρχιών Βεροίας - Ναούσης και Κίτρους. – Εισαγωγικά – Ο θεσμός του Πατριαρχικού σταυροπηγίου -- Ο προνομιακός χαρακτήρας των σταυροπηγιακών μονών -- Η ιερά μονή Τιμίου Προδρόμου (Σκήτη) Βεροίας. Ιστορικά στοιχεία -- Η ιερά μονή Τιμίου Προδρόμου (Σκήτη) Βεροίας και οι συνδεόμενες με αυτήν εκκλησιαστικές προσωπικότητες -- Πατριαρχικά σιγίλια απόδοσης και ανανέωσης σταυροπηγιακών προνομίων της ιεράς μονής Τιμίου Προδρόμου (Σκήτη) Βεροίας 17ος-18ος αι. -- Πατριαρχικά σιγίλια απόδοσης και ανανέωσης σταυροπηγιακών προνομίων της ιεράς μονής Τιμίου Προδρόμου (Σκήτη) Βεροίας 19ος αι. -- Το μοναστήρι του αγίου Αθανασίου Σφίνιτζας. Ιστορική επισκόπηση (1788-1994) -- Νέα στοιχεία για την ιστορία της ιεράς μονής Παναγίας Μακρυρράχης Πιερίων μέχρι τις αρχές του 20ού αι.. -- Ανέκδοτα έγγραφα του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την ιερά μονή Εισοδίων της Θεοτόκου Πέτρας Ολύμπου. Μέρος Α΄ -- Ανέκδοτα έγγραφα του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την ιερά μονή Εισοδίων της Θεοτόκου Πέτρας Ολύμπου. Μέρος Β΄ -- Ο Σαραντηνός, κτήτωρ της ιεράς μονής Τιμίου Προδρόμου Πέτρας Βεροίας -- Επιλεγόμενα-Συμπεράσματα.
Λέξεις Κλειδιά
Πατριαρχικό Σταυροπήγιο, Σταυροπηγιακά Μοναστήρια, Οικουμενικό Πατριαρχείο, Πατριαρχικά και Συνοδικά Σιγίλια, Πατριαρχικά και Σταυροπηγιακά Προνόμια, Επαρχίες Βεροίας - Ναούσης και Κίτρους.
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
1. Μάρκος Βασίλειος Κ., Το νομικό καθεστώς των πατριαρχικών και σταυροπηγιακών μονών στην ελληνική επικράτεια, [Βιβλιοθήκη Εκκλησιαστικού Δικαίου, Διευθυντής Καθηγητής Ι. Μ. Κονιδάρης Σειρά Β΄ «Μελέτες» 6], Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2012
2. Κονιδάρης Ιωάννης Μ., «Νομικό και ιδιοκτησιακό καθεστώς πατριαρχικών σταυροπηγιακών μονών», Νομοκανονικά 2 (2003) 97 – 110
3. Παΐζη - Αποστολοπούλου Μάχη, Ο θεσμός της πατριαρχικής εξαρχίας 14ος - 19ος αιώνας, [ΕΙΕ - ΚΝΕ 54], Θεσμοί και Ιδεολογία στη νεοελληνική κοινωνία, Αθήνα 1995
4. Φειδάς Βλάσιος Ιωάννου, «Έκκλητον και σταυροπηγιακόν δίκαιον του Οικουμενικού Πατριαρχείου», ΚΗ΄ Δημήτρια Ζ΄ Επιστημονικό Συμπόσιο Χριστιανική Θεσσαλονίκη Σταυροπηγιακές και ενοριακές μονές, Ιερά Μονή Βλατάδων 18-20 Οκτωβρίου 1993, ΚΙΔΘ αυτοτελείς εκδόσεις αρ. 17, Θεσσαλονίκη 1995, 43-52.