Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα μπορούν να:
1. Γνώση και Κατανόηση
• Επιδεικνύουν σε βάθος γνώση βασικών θεωριών, μοντέλων και εμπειρικών ευρημάτων στην ψυχογλωσσολογία και νευρογλωσσολογία.
• Κατανοούν τις γνωστικές διεργασίες που εμπλέκονται στην απόκτηση και επεξεργασία της γλώσσας.
• Εξηγούν τις νευροβιολογικές βάσεις της γλώσσας, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη γλωσσική λειτουργία.
• Αξιολογούν κριτικά την ανάπτυξη της γλώσσας καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, περιλαμβάνοντας την απόκτηση πρώτης, δεύτερης/ξένης γλώσσας και την πολυγλωσσική ανάπτυξη.
• Αναγνωρίζουν και περιγράφουν γλωσσικές διαταραχές (π.χ. αφασία, δυσλεξία) και τις νευρολογικές τους βάσεις.
2. Ερευνητικές και Μεθοδολογικές Δεξιότητες
• Είναι εξοικειωμένοι με μια σειρά πειραματικών μεθόδων που χρησιμοποιούνται στην ψυχογλωσσολογική και νευρογλωσσολογική έρευνα.
• Σχεδιάζουν και διεξάγουν εμπειρικές μελέτες που απαντούν σε ερευνητικά ερωτήματα σχετιζόμενα με την επεξεργασία και την ανάπτυξη της γλώσσας.
3. Κριτική Σκέψη και Επίλυση Προβλημάτων
• Εμπλέκονται κριτικά σε τρέχουσες συζητήσεις και αναδυόμενα ζητήματα στην ψυχογλωσσολογία και νευρογλωσσολογία.
• Συνθέτουν ερευνητικά ευρήματα από διάφορες πηγές ώστε να διαμορφώνουν τεκμηριωμένα επιχειρήματα.
• Αναγνωρίζουν περιορισμούς και ηθικά ζητήματα στην έρευνα που περιλαμβάνει ανθρώπινα υποκείμενα, ιδιαίτερα κλινικούς πληθυσμούς.
4. Εφαρμογή και Επικοινωνία
• Εφαρμόζουν θεωρητική γνώση σε πρακτικά ή κλινικά περιβάλλοντα, όπως η εκπαίδευση, η κλινική παρέμβαση ή η γνωστική αποκατάσταση.
• Επικοινωνούν πολύπλοκες επιστημονικές ιδέες με σαφήνεια και αποτελεσματικότητα τόσο σε εξειδικευμένο όσο και σε μη εξειδικευμένο κοινό.
• Συνεργάζονται αποτελεσματικά σε διεπιστημονικές ομάδες, συμβάλλοντας με προσεγγίσεις από τη γλωσσολογία, την ψυχολογία και τις νευροεπιστήμες.
Περιεχόμενο Μαθήματος
Αυτό το μάθημα διερευνά τους γνωστικούς και νευρωνικούς μηχανισμούς που υποστηρίζουν την επεξεργασία, την απόκτηση και την αναπαράσταση της γλώσσας. Συνδυάζοντας θεωρητικές προσεγγίσεις από τη γλωσσολογία, την ψυχολογία και τις νευροεπιστήμες, οι φοιτητές θα αποκτήσουν μια διεπιστημονική κατανόηση του πώς λειτουργεί η γλώσσα στο μυαλό και στον εγκέφαλο, με έμφαση τόσο στην τυπική (μονογλωσσική και πολυγλωσσική) όσο και στην μη-τυπική ανάπτυξη και χρήση.
Εβδομάδα 1: Εισαγωγή στην Ψυχογλωσσολογία και Νευρογλωσσολογία
Ορισμοί, ιστορία και πεδίο εφαρμογής· Διεπιστημονικές προσεγγίσεις
Εβδομάδα 2: Γλώσσα και Εγκέφαλος
Ανατομία του εγκεφάλου και γλωσσικές λειτουργίες· Τεχνικές νευροαπεικόνισης (fMRI, EEG, MEG)
Εβδομάδα 3: Κατανόηση της Γλώσσας
Προτασική επεξεργασία (parsing), επίλυση αμφισημίας· Μοντέλα επεξεργασίας προτάσεων
Εβδομάδα 4: Παραγωγή της Γλώσσας
Λεξική πρόσβαση, σύνταξη και προγραμματισμός· Λάθη στην ομιλία και η σημασία τους
Εβδομάδα 5: Αναγνώριση Λέξεων και Λεξική Επεξεργασία
Οπτική και ακουστική αναγνώριση λέξεων· Μοντέλα του νοητικού λεξικού
Εβδομάδα 6: Απόκτηση της Γλώσσας
Ανάπτυξη της πρώτης γλώσσας· Κρίσιμη περίοδος και πλαστικότητα του εγκεφάλου
Εβδομάδα 7: Διγλωσσία και Πολυγλωσσία
Επεξεργασία γλώσσας από δίγλωσσους και εναλλαγή κώδικα· Νευρωνικές συσχετίσεις πολλαπλών γλωσσών
Εβδομάδα 8: Μάθηση Δεύτερης/Ξένης Γλώσσας
Γνωστικές και νευρολογικές πτυχές· Ηλικία απόκτησης και επίπεδο επάρκειας
Εβδομάδα 9: Γλωσσικές Διαταραχές Ι
Τύποι αφασίας και συμπτώματα· Νευρολογικά μοντέλα της γλωσσικής βλάβης
Εβδομάδα 10: Γλωσσικές Διαταραχές ΙΙ
Δυσλεξία, Ειδική Γλωσσική Διαταραχή (SLI) και αναπτυξιακές διαταραχές· Παρεμβάσεις και θεραπεία
Εβδομάδα 11: Πειραματικές Μέθοδοι
Eye-tracking, ERP, (μη) χρονομετρικά πειράματα· Σχεδιασμός και ηθική στην έρευνα γλώσσας
Εβδομάδα 12: Εφαρμοσμένη Ψυχογλωσσολογία και Νευρογλωσσολογία
Η γλώσσα στην εκπαίδευση, την τεχνητή νοημοσύνη και τη λογοθεραπεία· Μελλοντικές κατευθύνσεις και ανοιχτά ερωτήματα
Εβδομάδα 13: Συζήτηση – Αναστοχασμός Ανατροφοδότηση
Λέξεις Κλειδιά
ψυχογλωσσολογία, νευρογλωσσολογία, γλωσσική ανάπτυξη, γλωσσική επεξεργασία, πολυγλωσσία, δίγλωσση ανάπτυξη, γλωσσικές διαταραχές, μεθοδολογικά εργαλεία
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
- Harley, T. A. (2013). The Psychology of Language: From Data to Theory. Psychology Press.
- Gazzaniga, M. S., Ivry, R. B., & Mangun, G. R. (2018). Cognitive Neuroscience: The Biology of the Mind.
- Traxler, M. J. (2011). Introduction to Psycholinguistics: Understanding Language Science.
- Friederici, A. D. (2017). Language in Our Brain: The Origins of a Uniquely Human Capacity.
Selected journal articles provided weekly (e.g., Brain and Language, Journal of Neurolinguistics, Cognition, Trends in Cognitive Sciences among others).