Λογοτεχνία, κινηματογράφος και παιδική ηλικία. Θεωρητικές προσεγγίσεις και διδακτικές πρακτικές

Στόχος του συγκεκριμένου μαθήματος είναι η ανάπτυξη του κριτικού γραμματισμού τόσο στη λογοτεχνία όσο και τον κινηματογράφο μέσω της σχέσης που αναπτύσσεται με τη διασκευή λογοτεχνικών κειμένων για παιδιά στη μικρή και τη μεγάλη οθόνη. Η σχέση αυτή αποτελεί έναν ισχυρό τρόπος μετάδοσης, διατήρησης και αναμόρφωσης του πολιτισμικού κεφαλαίου που φέρουν τα λογοτεχνικά κείμενα. Ως εκ τούτου, οι κινηματογραφικές και τηλεοπτικές διασκευές λογοτεχνικών κειμένων για παιδιά παίζουν καθοριστικό ρόλο στην πολιτισμική αναπαραγωγή και μεταμόρφωση της παιδικής ηλικίας και παρέχουν ένα πλούσιο πεδίο για την εξέταση της μετάδοσης και προσαρμογή πολιτιστικών αξιών και ιδεολογιών. Έτσι, οι κινηματογραφικές διασκευές λογοτεχνικών κειμένων για παιδιά και νέους έχουν παίξει, επίσης, και συνεχίζουν να παίζουν έναν κρίσιμο ρόλο στις αναπαραστάσεις της παιδικής ηλικίας στον εικοστό αλλά και στις και αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα. Στους επιμέρους μαθησιακούς στόχους του μαθήματος εντοπίζονται οι παρακάτω: - Εξοικείωση και γνωριμία με τον ευρύτερο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας και του κινηματογράφου για παιδιά. - Κατανόηση των ιδιαίτερων προσδιοριστικών χαρακτηριστικών της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου για παιδιά. - Γνωριμία με τον ευρύτερο χώρο της σύγχρονης θεωρίας για τη σχέση της παιδικής λογοτεχνίας με το σινεμά και τις κινηματογραφικές προσαρμογές της (Θεωρίες διασκευής). - Κατάκτηση δεξιοτήτων που αφορούν στην επιλογή των κατάλληλων ταινιών για παιδιά αλλά και τη δημιουργία και εφαρμογή παιδαγωγικών προγραμμάτων με περιεχόμενο διδακτικές προσεγγίσεις της παιδικής λογοτεχνίας και του κινηματογράφου για παιδιά.

Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες του μαθήματος προβλέπεται να υποστηριχθούν από ποικιλία έντυπων και ηλεκτρονικών μέσων και υλικών υιοθετώντας τη χρήση τεχνολογιών (pp, video), καθώς και σύγχρονες και ασύγχρονες μορφές επικοινωνίας.

Η αξιολόγηση των φοιτητών/τριών είναι κατά κανόνα συνεχής, έχει διαμορφωτικό και συμπερασματικό χαρακτήρα. Για τη διαμορφωτική αξιολόγηση προβλέπονται: (α) Συμμετοχή στο διάλογο και στις δραστηριότητες της τάξης. (β) Παρουσιάσεις φοιτητών/τριών ανά συνάντηση εργασίας. Η συμπερασματική αξιολόγηση πραγματοποιείται μέσω: Γραπτής εργασίας έκτασης 6,000 έως 8,000 λέξεων. Τα κριτήρια αξιολόγησης των εργασιών συνάδουν με τα τυπικά και ουσιαστικά κριτήρια αξιολόγησης κάθε δημοσιεύσιμης ερευνητικής εργασίας και αναφέρονται στη συνέπεια ερευνητικών στόχων, μεθοδολογίας συλλογής δεδομένων και ανάλυσης αποτελεσμάτων, στην πληρότητα του θεωρητικού υπόβαθρου της μελέτης και την αποτελεσματική αξιοποίηση της σχετικής βιβλιογραφίας, στη συζήτηση των αποτελεσμάτων και την εξαγωγή συμπερασμάτων, καθώς και σε μορφολογικά και δομικά στοιχεία παρουσίασης της μελέτης.

Γουλής, Δ., (2016) Εικόνες της παιδικής ηλικίας στη μεγάλη οθόνη. Σκέψεις και ιδέες για την αξιοποίηση του κινηματογράφου στην εκπαίδευση. Θεσσαλονίκη: University Studio Press.

•Ανδρεάδου, Χ., Γουλής, Δ., Γρόσδος, Στ. (2006). «Κινηματογράφος στο σχολείο: μια αισθητική εμπειρία» Στο: Πρακτικά, 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Σχολικών Πολιτιστικών Προγραμμάτων, Πολιτισμός και Αισθητική στην Εκπαίδευση. Πειραιάς: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Ελληνική Εταιρεία Προστασίας Περιβάλλοντος και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Πανεπιστήμιο Πειραιά, 25-26 Νοεμβρίου 2006. •Buchbinder, D. (2011). ‘From “Wizard” to “Wicked”: Adaptation Theory and Young Adult Fiction’. Contemporary Children’s Literature and Film: Engaging with Theory. Eds. Kerry Mallan and Clare Bradford. Basingstoke, Hampshire: Palgrave Macmillan. • Buckingham, D. (2006). Media Education: Literacy, Learning and Contemporary Culture. Cambridge: Polity Press. • Γουλής, Δ., Γρόσδος, Στ., Καρακίτσιος Α., (2012). «Ο μικρός Νικόλας ζωντάνεψε; Κειμενοεικονικές προσεγγίσεις (λογοτεχνία vs κινηματογράφος)» στο Κωτόπουλος Τρ., Σουλιώτη Δ. (επ.), Θέματα Παιδικής Λογοτεχνίας, εκδ. Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη, 17-35. • Goulis, D. (2016). “Science Fiction and childhood: Reaching for the Other through the poetics of Otherness”. In International Conference: Detecting film education at the transnational level/Greece-Poland-Hungary, February 27-28, 2016, Euforia-Creative Europe MEDIA, Thessaloniki International Film Festival, Akademia Nauk/Poland, Laterna Magica/Hungary, 81-95. •Γουλής, Δ., (2021). «Η δαιμονική οθόνη και η παιδική ηλικία. Κινηματογραφικές απεικονίσεις του κακού παιδιού», στο Μ. Κανατσούλη, Ρ. Αγγελάκη, Δ. Σουλιώτη (επ.) Αφηγήσεις και «αφηγήσεις» για την Παιδική Ηλικία, Τόμος Πρακτικών Συνεδρίου, 18-19 Οκτωβρίου 2019, Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 63-72. •Γουλής, Δ. (2023). «Από το βιβλίο στη μικρή οθόνη. Οι τηλεοπτικές μεταφορές των έργων της ‘Αλκης Ζέη» στο Τ. Τσιλιμένη, Β. Βασιλούδη (επ.), Άλκη Ζέη. Ιστορία, Μνήμη και Αυτοβιογραφία. Αθήνα: Ελληνοεκδοτική, 109-126. •Γουλής, Δ. (2024). «Η Ζωρζ Σαρή στη μικρή οθόνη. Ο Θησαυρός της Βαγίας και η τηλεοπτική διασκευή του στην ελληνική τηλεόραση», στο Α. Κατσίκη-Γκίβαλου, Μ. Τσίτας (επ.), Ζωρζ Σαρή. 1923-2023. 100 χρόνια από τη γέννησή της. Αθήνα: Κάπα Εκδοτική, 53-58. •Hermansson C. (2019). Filming the Children's Book: Adapting Metafiction. Edinburgh: Edinburgh University Press. •Hutcheon, L.A. (2006). Theory of Adaptation, London: Routledge. •Κακλαμανίδου Δ. (2006). Όταν το μυθιστόρημα συνάντησε τον κινηματογράφο. Αθήνα: Αιγόκερως. •Kανατσούλη, Μ. 2000. Ιδεολογικές διαστάσεις της παιδικής λογοτεχνίας. Αθήνα: Tυπωθήτω - Δαρδανός. •Kανατσούλη, Μ. (2002). Εισαγωγή στη θεωρία και κριτική της παιδικής λογοτεχνίας. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. •Καρακίτσιος, Α. (2010). Σύγχρονη παιδική μικροαφήγηση. Θεσσαλονίκη: Ζυγός •Kαρπόζηλου, M. (1994). Tο παιδί στη χώρα των βιβλίων. Αθήνα: Kαστανιώτης •McCallum R. (2018). Screen Adaptations and the Politics of Childhood. Transforming Children’s Literature into Film. London: Palgrave Macmillan. •Νόρτον, Ντ. (2007). Μέσα από τα μάτια ενός παιδιού. Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. •Nodelman, P. (1995). The pleasures of children’s literature. New York & London: Longman. •Sanders, J. Adaptation and Appropriation. New York & London: Routledge. •Thacker, Deborah Cogan & Jean Webb (2002). Introducing Children’s Literature: From Ro-manticism to Postmodernism. London: Routledge. •Χατζηιωαννίδου Ε. (2016), Κινηματογραφική μεταφορά του Μυστικού Κήπου: συγκριτική μελέτη του βιβλίου και της διασκευής του 1987, Ηλεκτρονικό Περιοδικό Κείμενα, 24.