Γραμματική περιγραφή Ι: Πτυχές της Φωνολογικής και Μορφολογικής Δομής της Ελληνικής

Πληροφορίες Μαθήματος
ΤίτλοςΓραμματική περιγραφή Ι: Πτυχές της Φωνολογικής και Μορφολογικής Δομής της Ελληνικής / Grammar Description I: Aspects of the Phonological and Morphological Structure of Greek
ΚωδικόςΔΕΔΓ701
ΣχολήΦιλοσοφική
ΤμήμαΦιλολογίας
Κύκλος / Επίπεδο2ος / Μεταπτυχιακό
Περίοδος ΔιδασκαλίαςΧειμερινή/Εαρινή
ΚοινόΝαι
ΚατάστασηΕνεργό
Course ID600025495

Πληροφορίες Τάξης
ΤίτλοςΓραμματική περιγραφή Ι: Πτυχές της Φωνολογικής και Μορφολογικής Δομής της Ελληνικής
Ακαδημαϊκό Έτος2025 – 2026
Περίοδος ΤάξηςΧειμερινή
Διδάσκοντες μέλη ΔΕΠ
Ώρες Εβδομαδιαία3
Ώρες Συνολικά39
Class ID
600267452
Τύπος Μαθήματος
Γενικού Υποβάθρου
Τρόπος Παράδοσης
  • Eξ απoστάσεως εκπαίδευση
Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Γλώσσα Διδασκαλίας
  • Ελληνικά (Διδασκαλία, Εξέταση)
Προαπαιτήσεις
Γενικές Προαπαιτήσεις
ΚΑΜΙΑ
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Με βάση τις κατευθυντήριες οδηγίες του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων και τα επίπεδα 6, 7 και 8, οι φοιτητές μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος θα έχουν αποκτήσει τις εξής γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες: Γνώσεις: • Εμβάθυνση σε βασικές αρχές της φωνολογικής και μορφολογικής ανάλυσης, με έμφαση στη νέα ελληνική γλώσσα. • Κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ φωνολογικής και μορφολογικής δομής και των επιδράσεων που έχουν στην παραγωγή και κατανόηση του λόγου. • Γνώση των φωνολογικών διαδικασιών που διέπουν τη δομή και λειτουργία των λέξεων, καθώς και των μορφολογικών διαδικασιών (όπως παραγωγή, σύνθεση και κλίση) στην ελληνική γλώσσα. Δεξιότητες: • Αναλυτική σκέψη και ικανότητα αναγνώρισης φωνολογικών και μορφολογικών δομών και φαινομένων στη γλώσσα μέσω θεωρητικών και πρακτικών εφαρμογών. • Εφαρμογή βασικών αρχών της φωνολογικής και μορφολογικής ανάλυσης με βάση συγκεκριμένα δεδομένα της ελληνικής γλώσσας. • Ικανότητα να ερμηνεύουν φωνολογικά και μορφολογικά φαινόμενα βάσει των θεωρητικών μοντέλων που έχουν διδαχθεί. • Διαχείριση εργαλείων και τεχνολογιών για τη συλλογή και ανάλυση γλωσσικών δεδομένων (π.χ. λογισμικά για φωνολογική ανάλυση). Ικανότητες: • Αυτόνομη εργασία και ικανότητα διεξαγωγής ατομικής έρευνας στο πεδίο της φωνολογίας και μορφολογίας, χρησιμοποιώντας τις κατάλληλες θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις. • Ομαδική συνεργασία και ικανότητα ανταλλαγής ιδεών και δεδομένων σε ένα επιστημονικό πλαίσιο, μέσω συζητήσεων και συνεργασιών με άλλους φοιτητές και καθηγητές. • Κριτική σκέψη και αυτοκριτική στην ανάλυση γλωσσικών δεδομένων, εντοπίζοντας τα όρια και τις προκλήσεις των θεωριών που έχουν μελετηθεί. • Σχεδιασμός ερευνητικών έργων για την ανάπτυξη νέων ιδεών και υποθέσεων στην ανάλυση της ελληνικής γλώσσας, με έμφαση στη φωνολογία και μορφολογία. • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις, όπως η εργασία σε διεθνές ή διεπιστημονικό περιβάλλον, μέσω της εμβάθυνσης σε γλωσσικά φαινόμενα άλλων γλωσσών και συγκριτικής γλωσσολογίας.
Γενικές Ικανότητες
  • Εφαρμογή της γνώσης στην πράξη
  • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Αυτόνομη εργασία
  • Ομαδική εργασία
  • Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
Περιεχόμενο Μαθήματος
Το μάθημα επικεντρώνεται στη φωνολογική και μορφολογική ανάλυση της ελληνικής γλώσσας. Οι φοιτητές/τριες μελετούν το φθογγικό σύστημα και τις βασικές φωνολογικές διαδικασίες της Ελληνικής, όπως η αφομοίωση, η αποβολή, όπως επίσης τη φωνοτακτική και συλλαβική δομή της γλώσσας και το σύστημα του τονισμού της. Επίσης επιδιώκεται επίσης η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις μορφοσυντακτικές κατηγορίες των λέξεων, τους κανόνες σχηματισμού τους (κλίση, παραγωγή, σύνθεση) και την εφαρμογή αυτών των γνώσεων στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διάκριση λόγιου-μη λόγιου επιπέδου στην Ελληνική. Επιπρόσθετα, το μάθημα ενσωματώνει συγκριτική ανάλυση με άλλες γλώσσες, προκειμένου να αναδειχθούν κοινά και μοναδικά γλωσσικά χαρακτηριστικά. Μέσα από πρακτικές ασκήσεις και εφαρμογές, οι φοιτητές/τριες θα έχουν την ευκαιρία να αναλύσουν πραγματικά γλωσσικά δεδομένα και να εφαρμόσουν τις θεωρητικές γνώσεις που αποκτούν. Το μάθημα προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα των γλωσσικών μηχανισμών της ελληνικής, δίνοντας έμφαση στο διεπίπεδο της φωνολογίας και της μορφολογίας.
Λέξεις Κλειδιά
μορφολογία, φωνολογία, ελληνική γραμματική
Τύποι Εκπαιδευτικού Υλικού
  • Σημειώσεις
  • Διαφάνειες
  • Βιντεοδιαλέξεις
  • Διαδραστικές ασκήσεις
  • Βιβλίο
Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών
Χρήση Τ.Π.Ε.
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στη Διδασκαλία
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Εργαστηριακή Εκπαίδευση
  • Χρήση Τ.Π.Ε. στην Επικοινωνία με τους φοιτητές
Περιγραφή
Στο πλαίσιο του μαθήματος Γραμματική περιγραφή Ι: Πτυχές της Φωνολογικής και Μορφολογικής Δομής της Ελληνικής, οι Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.) χρησιμοποιούνται εκτενώς για την υποστήριξη της διδασκαλίας, της μάθησης και της επικοινωνίας. Χρήση στη Διδασκαλία: • Πλατφόρμες ασύγχρονης και σύγχρονης εκπαίδευσης: Χρησιμοποιούνται πλατφόρμες όπως το Moodle και το ΖΟΟΜ για την ανάρτηση εκπαιδευτικού υλικού (σημειώσεις, διαφάνειες, παρουσιάσεις), καθώς και για την πραγματοποίηση διαδικτυακών μαθημάτων και διαλέξεων σε πραγματικό χρόνο. • Διαδραστικό περιεχόμενο: Ενσωματώνονται πολυμέσα (βίντεο, ήχος) και διαδραστικά εργαλεία, όπως quizzes και διαδραστικοί πίνακες, για την καλύτερη κατανόηση των φωνολογικών και μορφολογικών φαινομένων. • Ψηφιακά γλωσσολογικά εργαλεία: Η διδασκαλία περιλαμβάνει τη χρήση λογισμικών ανάλυσης φωνολογικών και μορφολογικών δεδομένων, τα οποία επιτρέπουν την πρακτική εφαρμογή των θεωρητικών εννοιών που διδάσκονται. Χρήση στην Εργαστηριακή Εκπαίδευση: • Λογισμικά ανάλυσης γλωσσικών δεδομένων: Χρησιμοποιούνται προγράμματα όπως Praat ή άλλα εξειδικευμένα εργαλεία για την ανάλυση φωνολογικών και μορφολογικών χαρακτηριστικών, παρέχοντας στους φοιτητές τη δυνατότητα να εφαρμόσουν πρακτικά τις γνώσεις τους. • Ψηφιακές βιβλιοθήκες και πόροι: Πρόσβαση σε ψηφιακές βάσεις δεδομένων και ερευνητικά άρθρα, τα οποία επιτρέπουν την ανεξάρτητη μελέτη και την ανάπτυξη ερευνητικών εργασιών με τη χρήση σύγχρονων ακαδημαϊκών πηγών. Χρήση στην Επικοινωνία με τους Φοιτητές/τις Φοιτήτριες: • Ηλεκτρονική επικοινωνία: Οι φοιτητές μπορούν να επικοινωνούν με τους διδάσκοντες μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, συστημάτων μηνυμάτων της πλατφόρμας του μαθήματος, ή μέσω των πλατφορμών τηλεδιάσκεψης για συναντήσεις και διευκρινίσεις. • Online φόρουμ συζήτησης: Οι πλατφόρμες υποστηρίζουν τη δημιουργία διαδικτυακών φόρουμ, όπου οι φοιτητές/τριες μπορούν να θέτουν ερωτήσεις, να συμμετέχουν σε συζητήσεις και να ανταλλάσσουν απόψεις σχετικά με το μάθημα. • Ανατροφοδότηση μέσω ψηφιακών εργαλείων: Η αξιολόγηση και η ανατροφοδότηση των εργασιών των φοιτητών πραγματοποιείται μέσω των ηλεκτρονικών πλατφορμών, με δυνατότητα ηλεκτρονικών σχολίων, διορθώσεων και αξιολόγησης.
Οργάνωση Μαθήματος
ΔραστηριότητεςΦόρτος ΕργασίαςECTSΑτομικάΟμαδικάErasmus
Διαλέξεις39
Μελέτη και ανάλυση βιβλίων και άρθρων50
Συγγραφή εργασίας / εργασιών30
Εξετάσεις32
Σύνολο151
Αξιολόγηση Φοιτητών
Περιγραφή
α. Περιγραφή της διαδικασίας Η αξιολόγηση των φοιτητών/τριών στο μάθημα γίνεται μέσω μιας συνδυαστικής διαδικασίας που περιλαμβάνει διαμορφωτική και συμπερασματική αξιολόγηση. Η γλώσσα αξιολόγησης είναι η ελληνική. Τα κριτήρια αξιολόγησης είναι ρητά καθορισμένα και περιλαμβάνουν μια ποικιλία μεθόδων, οι οποίες εστιάζουν τόσο στην κατανόηση των βασικών εννοιών, όσο και στην εφαρμογή των θεωρητικών γνώσεων. Οι μέθοδοι αυτές περιλαμβάνονται στον οδηγό σπουδών του μαθήματος. β. Βαρύτητα κάθε μεθόδου αξιολόγησης Οι μέθοδοι αξιολόγησης περιλαμβάνουν: Δοκιμασία πολλαπλής επιλογής: Αξιολογεί την κατανόηση βασικών εννοιών (20%). Ερωτήσεις σύντομης απάντησης: Εστιάζουν σε εξειδικευμένα σημεία (20%). Ερωτήσεις ανάπτυξης δοκιμίων: Αναλύουν συγκεκριμένα ζητήματα (30%). Επίλυση προβλημάτων: Ελέγχει την εφαρμογή γνώσεων (10%). Γραπτή εργασία: Απαιτεί έρευνα και ανάλυση (20%). α. Περιγραφή της διαδικασίας Η αξιολόγηση των φοιτητών/τριών στο μάθημα γίνεται μέσω μιας συνδυαστικής διαδικασίας που περιλαμβάνει διαμορφωτική και συμπερασματική αξιολόγηση. Η γλώσσα αξιολόγησης είναι η ελληνική. Τα κριτήρια αξιολόγησης είναι ρητά καθορισμένα και περιλαμβάνουν μια ποικιλία μεθόδων, οι οποίες εστιάζουν τόσο στην κατανόηση των βασικών εννοιών, όσο και στην εφαρμογή των θεωρητικών γνώσεων. Οι μέθοδοι αυτές περιλαμβάνονται στον οδηγό σπουδών του μαθήματος. β. Βαρύτητα κάθε μεθόδου αξιολόγησης Οι μέθοδοι αξιολόγησης περιλαμβάνουν: Δοκιμασία πολλαπλής επιλογής: Αξιολογεί την κατανόηση βασικών εννοιών (20%). Ερωτήσεις σύντομης απάντησης: Εστιάζουν σε εξειδικευμένα σημεία (20%). Ερωτήσεις ανάπτυξης δοκιμίων: Αναλύουν συγκεκριμένα ζητήματα (30%). Επίλυση προβλημάτων: Ελέγχει την εφαρμογή γνώσεων (10%). Γραπτή εργασία: Απαιτεί έρευνα και ανάλυση (20%). Τα κριτήρια αξιολόγησης ορίζονται ρητά και είναι προσβάσιμα στους φοιτητές μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του μαθήματος, όπου περιγράφονται λεπτομερώς οι απαιτήσεις για κάθε μέθοδο αξιολόγησης.
Μέθοδοι Αξιολόγησης Φοιτητών
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Πολλαπλής Επιλογής (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εργασία (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
  • Γραπτή Εξέταση με Επίλυση Προβλημάτων (Διαμορφωτική, Συμπερασματική)
Βιβλιογραφία
Βιβλιογραφία μαθήματος (Εύδοξος)
• Παπαδοπούλου, Δ. & Α. Ρεβυθιάδου. 2024. Εισαγωγή στη Μορφολογία: Θεωρία και Πειραματικές Εφαρμογές. Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη. (κεφ. 2, 4, 5, 6, 7) • Ρεβυθιάδου, Α. 2021. Εισαγωγή στη Φωνολογία. Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη. (κεφ. 4, 5)
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία για μελέτη
• Holton, David, Peter Mackridge, Irene Philippaki-Warburton & Vassilios Spyropoulos. 2012. Greek. Milton Park, Abingdon, Oxon: Routledge. • Εργασίας του Τομέα Γλωσσολογίας ΑΠΘ. Θεσσαλονίκη, Ελλάδα. • Ralli, Aggeliki. 2002. Compounding in Modern Greek. Στο N. Metallinos (επιμ.), Hellenic Studies Unit Publications. Montreal: Concordia University. 17-30. • Ralli, Aggeliki. 2003. Prefixation vs. compounding: the case of Greek preverbs. Στο A.M. Di Sciullo (επιμ.), Asymmetry in Grammar: Phonology, Morphology and Language Acquisition. John Benjamins. 37-65. • Ράλλη, Αγγελική. 2011. Η σύνθεση λέξεων στην Κοινή Νεοελληνική. Στο Ρ. Δελβερούδη κ.α. (επιμ.), Διασταυρώσεις. Τιμητικός Τόμος για την καθηγήτρια Π. Καλλιαμπέτσου. Αθήνα: Καρδαμίτσα. 291-307. • Ρούσσου Άννα, Τσαγγαλίδης Αναστάσιος (2010). Περιγραφικές, θεωρητικές και ρυθμιστικές (αν)αντιστοιχίες: νεοελληνική υποτακτική. 30ή Συνάντηση του Τομέα Γλωσσολογίας. Θεσσαλονίκη, Ελλάδα. • Τσαγγαλίδης Αναστάσιος (2015). Στα όρια του χρόνου και της έγκλισης: περιγραφές προβληματικών περιπτώσεων της ελληνικής. 35η Ετήσια Συνάντηση Εργασίας του Τομέα Γλωσσολογίας ΑΠΘ. Θεσσαλονίκη, Ελλάδα. • Τσαγγαλίδης Αναστάσιος (2017). Οι νεοελληνικές εγκλίσεις και η τυπολογία της έγκλισης. 37η Ετήσια Συνάντηση Τομέα Γλωσσολογίας ΑΠΘ. Θεσσαλονίκη, Ελλάδα.
Τελευταία Επικαιροποίηση
21-10-2024