Κοινωνική Ψυχολογία: Κυρίαρχοι Προσανατολισμοί και Εφαρμογές

Ειδικού Υποβάθρου

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα είναι σε θέση να: Αναλύουν πώς τα άτομα αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και τους άλλους μέσω της ανάλυσης κλασικών και σύγχρονων προηγμένων εννοιών στην κοινωνική ψυχολογία. Συνδέουν τη βασική έρευνα με εφαρμογές της κοινωνικής ψυχολογίας σε κοινωνικά και ψυχολογικά ζητήματα. Αξιολογούν κριτικά εμπειρικές μελέτες, δίνοντας έμφαση στον σχεδιασμό της έρευνας, τη μεθοδολογία και την εγκυρότητα των ευρημάτων. Αναπτύσσουν ερευνητικές ιδέες και να διατυπώνουν ουσιαστικά ερωτήματα στην ψυχολογική επιστήμη. Ενισχύουν τις ηγετικές και επικοινωνιακές τους δεξιότητες μέσω δομημένων συζητήσεων και παρουσιάσεων. Βελτιώνουν τις ακαδημαϊκές δεξιότητες γραφής, ιδίως στη συγγραφή βιβλιογραφικών ανασκοπήσεων και συνθέσεων ερευνών. Το μάθημα αυτό θα συμβάλει βασικά στην: α) εξειδικευμένη και σε βάθος εκπαίδευση στην κοινωνική ψυχολογία, στις θεωρητικές και επιστημολογικές της κατευθύνσεις και στα πεδία εφαρμογής της β) εξειδικευμένη κατάρτιση των μεταπτυχιακών φοιτητών στις μεθόδους της κοινωνιοψυχολογικής έρευνας γ) εκπαίδευση στο σχεδιασμό, υλοποίηση και αξιολόγηση εφαρμογών και παρεμβάσεων σε κοινότητες, δομές και οργανισμούς.

Περιγραφή Μαθήματος Tο μάθημα αυτό παρέχει μια εξερεύνηση βασικών θεωριών, εννοιών και ερευνών στην κοινωνική ψυχολογία. Εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και τους άλλους, το ρόλο των βασικών ανθρώπινων κινήτρων στη διαμόρφωση της κοινωνικής συμπεριφοράς και τους γνωστικούς και πολιτισμικούς μηχανισμούς που διέπουν την κοινωνική αντίληψη και κρίση. Το μάθημα ενσωματώνει κλασικές και σύγχρονες εμπειρικές μελέτες με εφαρμογή στον πραγματικό κόσμο, δίνοντας έμφαση στην κριτική ανάλυση, τη μεθοδολογική πληρότητα και την αναπαραγωγιμότητα της ψυχολογικής επιστήμης. Μέσω συζητήσεων, γραπτών εργασιών και δομημένων παρουσιάσεων, οι φοιτητές θα ενισχύσουν την ικανότητά τους να αξιολογούν εμπειρικές μελέτες, να αναπτύσσουν ερευνητικές ιδέες και να επικοινωνούν αποτελεσματικά την ψυχολογική επιστήμη. Μέσω μελετών περιπτώσεων και συζητήσεων, οι φοιτητές θα ενσωματώσουν βασικές έννοιες του μαθήματος και θα αξιολογήσουν κριτικά τον αντίκτυπο της έρευνας της κοινωνικής ψυχολογίας πέρα από τον ακαδημαϊκό χώρο. Θεματικές Ενότητες & Περιγραφές 1. Οι Απαρχές: Ο Fritz Heider Αυτή η ενότητα εισάγει τα ιστορικά θεμέλια της κοινωνικής ψυχολογίας, εστιάζοντας στη συμβολή του Fritz Heider στη θεωρία της απόδοσης και στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ερμηνεύουν τα αίτια της συμπεριφοράς. Malle, B.F. & Ickes, W. (2000). Fritz Heider: Philosopher and Psychologist. In G. A. Kimble & M. Wertheimer (Eds.)(2000). Portraits of Pioneers in Psychology (Vol. 4). Washington, DC and Mahwah, NJ: American Psychological Association and Erlbaum. 2. Βασικά Ανθρώπινα Κίνητρα I: Ο Εαυτός – Η ενισχυμένη Εικόνα του Εαυτού Εξετάζονται η αυτοαντίληψη, η αυτοενίσχυση και οι μεροληψίες υπέρ του εαυτού, καθώς και οι τρόποι με τους οποίους τα άτομα διαμορφώνουν και διατηρούν μια θετική εικόνα για τον εαυτό τους. Baumeister, R. F. (1999). The nature and structure of the self: An overview. In R. F. Baumeister (Ed.), The self in social psychology (pp. 1-20). Philadelphia, PA: Psychology Press. Twenge, J. M., & Foster, J. D. (2008). Mapping the scale of the narcissism epidemic: Increases in narcissism 2002–2007 within ethnic groups. Journal of Research in Personality, 42(6), 1619-1622. 3. Βασικά Ανθρώπινα Κίνητρα II: Σχέσεις και διάδραση Αυτό το μέρος εστιάζει στην ανάγκη για κοινωνική σύνδεση, τις θεωρίες της προσκόλλησης και τους ψυχολογικούς μηχανισμούς που διαμορφώνουν τις διαπροσωπικές σχέσεις. Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., Baker, M., Harris, T., & Stephenson, D. (2015). Loneliness and social isolation as risk factors for mortality: A meta-analytic review. Perspectives on Psychological Science, 10(2), 227-237. Αυτή η μετα-ανάλυση αναδεικνύει τις σημαντικές επιπτώσεις της κοινωνικής απομόνωσης και της μοναξιάς στην υγεία, τονίζοντας τον ρόλο των σχέσεων στην ψυχολογική και σωματική ευεξία. Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497-529. Αυτό το κεντρικό άρθρο υποστηρίζει ότι η ανάγκη για κοινωνική σύνδεση είναι ένα θεμελιώδες ανθρώπινο κίνητρο, παρέχοντας εκτενή στοιχεία για τις συνέπειες του κοινωνικού ανήκειν και του κοινωνικού αποκλεισμού. 4. Κοινωνική Αντίληψη & Κρίση Εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο τα άτομα επεξεργάζονται και ερμηνεύουν τις κοινωνικές πληροφορίες, καλύπτοντας ευρετικές στρατηγικές, μεροληψίες και τον ρόλο των συναισθημάτων στη διαμόρφωση κρίσεων για τους άλλους. Kahneman, D., & Tversky, A. (1974). Judgment under uncertainty: Heuristics and biases. Science, 185(4157), 1124-1131. Loewenstein, G., & Lerner, J. S. (2003). The role of affect in decision making. In R. J. Davidson, K. R. Scherer, & H. H. Goldsmith (Eds.), Handbook of Affective Sciences (pp. 619-642). Oxford University Press. Lerner, J. S., Li, Y., Valdesolo, P., & Kassam, K. S. (2015). Emotion and decision making. Annual Review of Psychology, 66, 799-823. 5. Για την Προέγερση (Priming) Αυτή η ενότητα εξετάζει τις επιδράσεις της προέγερσης στις γνωστικές διεργασίες και τη συμπεριφορά, παρουσιάζοντας κλασικά πειράματα και σύγχρονες συζητήσεις σχετικά με την αναπαραγωγιμότητα της έρευνας σχετικά με την προέγερση. Bargh, J. A., Chen, M., & Burrows, L. (1996). Automaticity of social behavior: Direct effects of trait construct and stereotype activation on action. Journal of Personality and Social Psychology, 71(2), 230-244. Doyen, S., Klein, O., Pichon, C. L., & Cleeremans, A. (2012). Behavioral priming: It's all in the mind, but whose mind? PLoS ONE, 7(1), e29081. Η μελέτη προσπάθησε να αναπαράγει τα ευρήματα των Bargh κ.ά. (1996) και διαπίστωσε ότι η επίδραση της προετοιμασίας στη συμπεριφορά δεν μπορούσε να αναπαραχθεί με συνέπεια, αναδεικνύοντας το ρόλο των προσδοκιών του πειραματιστή. Weingarten, E., Chen, Q., McAdams, M., Yi, J., Hepler, J., & Albarracín, D. (2016). From primed concepts to action: A meta-analysis of the behavioral effects of incidentally presented words. Psychological Bulletin, 142(5), 472-497. Η μετα-ανάλυση εξέτασε 352 μελέτες προέγερσης και διαπίστωσε ότι, ενώ τα αποτελέσματα της προέγερσης είναι συχνά μικρά, είναι ισχυρότερα όταν η προέγερση συνδέεται με έναν πολύτιμο ή με κίνητρα στόχο ή συμπεριφορά. Derren Brown's YouTube videos. At the Dog Track: http://www.youtube.com/watch?v=II_-QcW4Q4I Mass influence at a shopping mall: http://www.youtube.com/watch?v=IOEKdaXIEHc 6. Αναπαράξιμο ή Όχι; Η διάλεξη επικεντρώνεται στην κρίση αναπαραγωγιμότητας των αποτελεσμάτων στην κοινωνική ψυχολογία, εξετάζοντας μεθοδολογικές προκλήσεις, αμφισβητούμενες ερευνητικές πρακτικές και τη σημασία της ανοικτής επιστήμης. Ramscar, M., Shaoul, C., & Baayen, R.H. (2016). Why many priming results don’t (and won’t) replicate: A quantitative analysis Link http://psych.stanford.edu/~michael/papers/Ramscar-Shaoul-Baayen_replication.pdf 7. Στερεότυπα & Προκαταλήψεις: Άρρητα ή Ρητά; Εξετάζονται οι άρρητες και ρητές προκαταλήψεις, με έμφαση στη σύγχρονη έρευνα για τα στερεότυπα, την προκατάληψη και τις παρεμβάσεις για τη μείωση των μεροληψιών. Greenwald, A. G., McGhee, D. E., & Schwartz, J. L. K. (1998). Measuring Individual differences in implicit cognition: The implicit association test. Journal of Personality and Social Psychology, 74, 1464-1480. 8. Κοινωνικές Νόρμες: Πρότυπα Συμπεριφοράς ή Σύνολα Προσδοκιών; Εστιάζοντας στους κοινωνικούς κανόνες, αυτή η διάλεξη διερευνά πώς οι κοινωνικές προσδοκίες διαμορφώνουν τη συμπεριφορά των ατόμων και των ομάδων, με εφαρμογές στη συμμόρφωση, την απόκλιση και τις πολιτισμικές επιδράσεις. Morris, M. W., Hong, Y. Y., Chiu, C. Y., & Liu, Z. (2015). Normology: Integrating insights about social norms to understand cultural dynamics. Organizational behavior and human decision processes, 129, 1-13. Bond, R., & Smith, P. B. (1996). Culture and conformity: A meta-analysis of studies using Asch's (1952b, 1956) line judgment task. Psychological Bulletin, 119(1), 111-137. Η μετα-ανάλυση διερευνά πώς πολιτιστικοί παράγοντες, όπως ο ατομικισμός-συλλεκτισμός, επηρεάζουν τα ποσοστά συμμόρφωσης, παρέχοντας πληροφορίες για τη σχέση μεταξύ πολιτιστικών προτύπων και ατομικών συμπεριφορών συμμόρφωσης. 9. Θεωρίες Κοινωνικής Ταυτότητας και Συγχώνευσης Κοινωνικής Ταυτότητας Αυτή η τελευταία ενότητα διερευνά πώς η κοινωνική ταυτότητα διαμορφώνει τη δυναμική των ομάδων, τις διαομαδικές σχέσεις και την έννοια της συγχώνευσης ταυτότητας σε περιπτώσεις ακραίας ομαδικής δέσμευσης. Brown, R. (2000). Social identity theory: Past achievements, current problems and future challenges. European journal of social psychology, 30(6), 745-778. Zabala, J., Vázquez, A., Conejero, S., & Pascual, A. (2024). Exploring the origins of identity fusion: Shared emotional experience activates fusion with the group over time. British Journal of Social Psychology, 63(3), 1479-1496. Gómez, A., Brooks, M. L., Buhrmester, M. D., Vázquez, A., Jetten, J., & Swann Jr, W. B. (2011). On the nature of identity fusion: insights into the construct and a new measure. Journal of personality and social psychology, 100(5), 918. 10. Εφαρμογές στην Κοινωνική Ψυχολογία Το τελευταίο μέρος διερευνά τις πρακτικές εφαρμογές της κοινωνικής ψυχολογίας σε πραγματικές συνθήκες, γεφυρώνοντας τις θεωρητικές γνώσεις με πιεστικά κοινωνικά ζητήματα. Οι φοιτητές θα εξετάσουν πώς εφαρμόζονται οι αρχές της κοινωνικής ψυχολογίας σε τομείς όπως η υγεία, οι επιχειρήσεις, η περιβαλλοντική συμπεριφορά και η τεχνολογία. Τα θέματα περιλαμβάνουν στρατηγικές ο ρόλος της κοινωνικής επιρροής στη δημόσια πολιτική, παρεμβάσεις για τη μείωση των διακρίσεων και της ανισότητας. Η συνεδρία θα ενθαρρύνει επίσης τους φοιτητές να προβληματιστούν σχετικά με δεοντολογικά ζητήματα και μελλοντικές κατευθύνσεις στην εφαρμοσμένη κοινωνική ψυχολογία.

κοινωνική νόηση, κοινωνικές νόρμες, κοινωνική αντίληψη, κοινωνική ταυτότητα, στερεότυπα, προέγερση, εφαρμογές της κοινωνικής ψυχολογίας

04-03-2025