ΔΙΚΑΙΟ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Ειδικού Υποβάθρου / Κορμού

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές αναμένεται να: 1. Εξηγούν τη σχέση ανάμεσα στα ΜΜΕ, τη δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα. 2. Επικαλούνται τις διατάξεις του Συντάγματος και της ΕΣΔΑ που κατοχυρώνουν τις θεμελιώδεις αρχές και τα θεμελιώδη δικαιώματα στα οποία στηρίζεται η λειτουργία των ΜΜΕ (αρχή της πολυφωνίας, ελευθερία της έκφρασης και του Τύπου, δικαιώματα πληροφόρησης, δημοσιογραφική ελευθερία στις διάφορες πτυχές της κ.λπ.), καθώς και τα θεμελιώδη δικαιώματα που ενδέχεται να θίγονται από τα ΜΜΕ (π.χ. δικαίωμα σεβασμού προσωπικότητας και ιδιωτικότητας, τεκμήριο αθωότητας). 3. Αναπαράγουν με τη βοήθεια της νομοθεσίας τα βασικά στοιχεία της ρύθμισης των οπτικοακουστικών ΜΜΕ, ιδίως το καθεστώς των αδειών και οι ελεγκτικές και κυρωτικές αρμοδιότητες του ΕΣΡ. 4. Αναπαράγουν τα βασικά κριτήρια της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τις βασικές ρυθμίσεις της Ελληνικής νομοθεσίας για τις υποθέσεις προσβολής προσωπικότητας και ιδιωτικότητας από τα ΜΜΕ. 5. Έχουν εποπτεία της προβληματικής, των νομικών διαστάσεων και των σταθμίσεων που σχετίζονται με τον μισαλλόδοξο λόγο (ή ρητορική μίσους). 6. Αντιλαμβάνονται τις νομικές διαστάσεις σύγχρονων ζητημάτων θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στη λήθη, η ευθύνη διαχειριστών ενημερωτικών πυλών για σχόλια τρίτων και η προστασία των δημοσιογράφων από στρατηγικές αγωγές που στοχεύουν στην αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPPs).

1. Τι είναι τα ΜΜΕ, κλασικά και νέα - Προβλήματα που αντιμετωπίζει το δίκαιο στην Κοινωνία της Πληροφορίας - Κίνδυνοι και προκλήσεις για τη δημοκρατία και για τα θεμελιώδη δικαιώματα στην ψηφιακή εποχή - Το πρόβλημα των fake news και οι προσπάθειες αντιμετώπισής του. 2. Συνταγματικό και Ευρωπαϊκό πλαίσιο ΜΜΕ Ι: Ελευθερία της έκφρασης, του Τύπου και της τέχνης και θεμιτοί περιορισμοί (άρθρα 14 παρ. 1-2 και 16 παρ. 1 Συντ., άρθρο 10 ΕΣΔΑ και βασικά στοιχεία νομολογίας ΕΔΔΑ). 3. Συνταγματικό και Ευρωπαϊκό πλαίσιο ΜΜΕ ΙΙ: Δικαίωμα πληροφόρησης και πτυχές αυτού, δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας (άρθρο 5Α Συντ., νομολογία ΕΔΔΑ). 4. Συνταγματικό και Ευρωπαϊκό πλαίσιο ΜΜΕ ΙΙΙ: Ρύθμιση της ραδιοτηλεόρασης (διάκριση από παραδοσιακό Τύπο και από Διαδίκτυο, άμεσος έλεγχος του Κράτους, καθεστώς αδειών, το ΕΣΡ ως Ανεξάρτητη Αρχή). 5. Συνταγματικό και Ευρωπαϊκό πλαίσιο ΜΜΕ ΙV: Αρχή της πολυφωνίας και πτυχές αυτής (άρθρα 14 παρ. 9 και 15 παρ. 2 Συντ., άρθρο 11 ΧΘΔΕ, νομολογία ΕΔΔΑ, Ευρωπαϊκή Πράξη για Ελευθερία ΜΜΕ, διατάξεις ελληνικής νομοθεσίας) – Διαφάνεια ιδιοκτησιακού καθεστώτος, αποφυγή συγκέντρωσης ελέγχου και κρατική οικονομική ενίσχυση ΜΜΕ – Έλεγχος τήρησης πολιτικής πολυφωνίας από ΕΣΡ. 6. Νομολογία ΕΔΔΑ για προσβολές προσωπικότητας ή ιδιωτικότητας από τα ΜΜΕ – Ποινική τυποποίηση και αστική ευθύνη στην Ελλάδα – «Αντικειμενική» ευθύνη κατά το Ν. 1178/1981 και το πρόβλημα της αναλογικής εφαρμογής του στα Μέσα του Διαδικτύου. 7. Ελευθερία της έκφρασης και μισαλλόδοξος λόγος (Ν. 927/1979, άρθρο 8 Ν. 4779/2021, νομολογία ΕΔΔΑ). 8. Πτυχές δημοσιογραφικής ελευθερίας: ασφάλεια δημοσιογράφων, συντακτική ανεξαρτησία στο εσωτερικό των ΜΜΕ, δημοσιογραφικό απόρρητο, προστασία έναντι SLAPPs. 9. Ζητήματα δημοσιογραφικής δεοντολογίας: Καθήκον αληθείας, αξιοπιστία ενημέρωσης, σεβασμός τεκμηρίου αθωότητας, άλλες υποχρεώσεις απορρέουσες από ΠΔ 77/2003, το ζήτημα της δημοσίευσης πληροφοριών ή εικόνων που έχουν ληφθεί παράνομα. 10. Νομολογία ΕΔΔΑ για το Διαδίκτυο (ελευθερία πρόσβασης, ανωνυμία, μηχανές αναζήτησης και δικαίωμα στη λήθη, ευθύνη διαχειριστών ενημερωτικών πυλών για σχόλια τρίτων, ευθύνη από παράθεση υπερσυνδέσμων). Επίσης, ανάλογα με τη ροή του μαθήματος, ενδέχεται να καλυφθούν και οι ακόλουθες θεματικές: 11.Οδηγία 2010/13/ΕΕ, Νόμος 4779/2021: Ελευθερία λήψης και αναμετάδοσης, πρόσβαση σε εκδηλώσεις μείζονος σημασίας, μετάδοση σύντομων ανταποκρίσεων επικαιρότητας, δικαίωμα απάντησης, προστασία ανηλίκων, ρυθμίσεις για εμπορικές ανακοινώσεις και διαφήμιση, ειδικές ρυθμίσεις για πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο. 12. Έλεγχος ποιότητας ρ/τ προγραμμάτων από το ΕΣΡ – Η αντιμετώπιση της σάτιρας.

ΜΜΕ, δημοκρατία, θεμελιώδη δικαιώματα, fake news, ελευθερία έκφρασης, ελευθερία του Τύπου, άδεια λειτουργίας, άμεσος έλεγχος του Κράτους, πολυφωνία, Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, προσωπικότητα, ιδιωτικότητα

19-09-2025