Ηλεκτρονική Διάθεση Μαθήματος
Περιεχόμενο Μαθήματος
Ο θεωρητικός της εξουσίας Michel Foucault υποστήριζε ότι κάθε εποχή έχει το δικό της «προνομιακό τέρας»: ο Μεσαίωνας, φέρ' ειπείν, τον αγριάνθρωπο, η Αναγέννηση τον σιαμαίο δίδυμο ... Ο βρυκόλακας, ωστόσο, φαίνεται να απολαμβάνει μια ασυνήθιστα μακρά ζωή, από τον Διαφωτισμό και την εκβιομηχάνιση ως και τη μετακαπιταλιστική μας συνθήκη. Ο ίδιος είναι ένα πλάσμα γεμάτο αντιφάσεις: νεκρός και ζωντανός, κενός και πλήρης αίματος, ανθρώπινο είδος και κτήνος, αιώνια νέος και αιωνόβιος ταυτοχρόνως.
Το σεμινάριο θα εξετάσει το επίφοβο τέρας σε μια ποικιλία αφηγήσεων και μέσων, «υψηλής» και «ποπ κουλτούρας». Καθώς, ως γνωστόν, ο βρυκόλακας δεν στοιχειώνει μόνο τη λογοτεχνία – από τις λαϊκές αφηγήσεις ως και το γοτθικό μυθιστόρημα του Bram Stoker «Δράκουλας», από τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη και του Τραυλαντώνη ως και το μυθιστόρημα της Dana Grigorcea «Κάποιοι δεν πεθαίνουν ποτέ» (Die nicht sterben, 2024). Εξίσου διαμορφώνει κινηματογραφικές εικονογραφίες: αρκεί να αναλογιστεί κανείς τον «Nosferatu» (1922) του Friedrich Wilhelm Murnau, τη μεταμοντέρνα φαντασμαγορία βρυκολάκων του Coppola ή και τους μελαγχολικούς εφηβικούς βρυκόλακες της δεκαετίας του 2000.
Το ενδιαφέρον μας θα στραφεί προπάντων στο οικονομικό, γεωπολιτικό και βιοπολιτικό φαντασιακό που ενσαρκώνει ο βρυκόλακας. Ακολουθώντας το τέρας από τη «γενέτειρά» του, την Ελλάδα, στην καρδιά της Ευρώπης και επιστρέφοντας πάλι πίσω, θα συναντήσουμε εντέλει μια «καπιταλιστική τερατολογία»: το τρομακτικό πρόσωπο ταξικών, αποικιοκρατικών και μεταναστευτικών κοινωνιών. Εκ των πραγμάτων, έτσι, οφείλουμε να θέσουμε το ερώτημα αν και κατά πόσο, με τη βοήθεια της μορφής αυτής, μπορεί να φανταστεί κανείς διαφορετικές μορφές συμβίωσης – ίσως, μάλιστα, και μια νέα πολιτική πέραν της καταγωγής, της γενεαλογίας, της ιεραρχίας.